Mắc tay chân miệng lần hai có nhẹ hơn lần đầu?

Con tôi khỏi tay chân miệng rồi tái nhiễm. Lần thứ hai mắc bệnh có nhẹ hơn không, tôi nên theo dõi con như thế nào? (Anh Thư, 30 tuổi, Bắc Giang)

Trả lời:

Mức độ nặng của tay chân miệng khi tái mắc lại phụ thuộc vào chủng virus, độ tuổi, miễn dịch của trẻ và cách phát hiện - chăm sóc.

Bệnh do nhiều virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackie A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Riêng EV71 có nhiều phân nhóm (B4, B5, C4, C1...), nên miễn dịch sau lần mắc đầu chỉ bảo vệ tốt với phân nhóm đó, không ngăn được hoàn toàn các phân nhóm khác. Vì vậy trẻ có thể mắc lại nếu nhiễm phân nhóm khác.

Mức độ bệnh tùy tác nhân: A16 thường nhẹ; A6 gây sốt cao, phát ban rộng; EV71 thường liên quan đến các ca bệnh nặng và biến chứng thần kinh, tim phổi như viêm não, viêm màng não, phù phổi, suy tim phổi. Một nghiên cứu lớn tại Trung Quốc cho thấy trẻ tái nhiễm EV71 hoặc Enterovirus khác có nguy cơ bệnh nặng cao hơn nhiều so với tái nhiễm A16.

Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 3 tuổi, trẻ suy dinh dưỡng, có bệnh nền hoặc miễn dịch kém dễ diễn tiến nặng hơn. Ngược lại, trẻ khỏe mạnh, được phát hiện sớm và chăm sóc đúng thường hồi phục tốt hơn, nhưng cha mẹ vẫn cần theo dõi sát.

Việc Chăm sóc sai cách có thể làm bệnh nặng thêm: tự dùng kháng sinh, dùng thuốc hạ sốt sai liều, kiêng tắm, quấn quá kín, bôi lá - dung dịch không rõ nguồn gốc, hoặc để trẻ mất nước do loét miệng đau. Nguy hiểm hơn, nếu nghĩ "mắc rồi nên lần này sẽ nhẹ" và bỏ qua dấu hiệu cảnh báo, trẻ có thể nhập viện muộn khi đã có biến chứng thần kinh hoặc tim phổi.

Khi trẻ mắc tay chân miệng lần hai, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám, theo dõi sát những ngày đầu dù phát ban ít. Trẻ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn mềm - nguội, dùng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn. Không chọc bóng nước, không bôi thuốc tùy tiện. Đưa trẻ đi khám ngay nếu sốt cao kéo dài, giật mình chới với, run tay chân, ngủ gà, nôn nhiều, yếu tay chân, thở nhanh hoặc bất thường, tay chân lạnh.

Hiện bệnh chưa có thuốc đặc hiệu, nhưng vaccine EV71 đã được cấp phép từ tháng 3/2026. Mũi tiêm dành cho trẻ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Hệ thống Tiêm chủng VNVC là đối tác chiến lược toàn diện với Tập đoàn dược phẩm Biologics Substipharm (Thụy Sĩ), đơn vị phân phối vaccine tại Việt Nam, đang phối hợp để sớm đưa vaccine vào sử dụng.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC