"Các quả bom dẫn đường của Nga có thể được máy bay thả từ khoảng cách 50 km, cách xa tiền tuyến hoặc từ bên kia biên giới, khiến chúng tôi không có biện pháp ngăn chặn", phát ngôn viên không quân Ukraine Yuri Ignat cho biết trong báo cáo cuối tuần trước.
Ignat bày tỏ lo ngại rằng tình hình sẽ khó khăn hơn trong thời gian tới, khi Nga đang sản xuất hàng loạt bom nặng 1,5 tấn và có thể triển khai chúng tại Ukraine. "Bom này mạnh gấp ba lần những loại từng được Nga sử dụng trước đó", ông nói.
Các phát biểu được đưa ra sau khi truyền hình quân đội Nga công bố hình ảnh Bộ trưởng Quốc phòng Sergey Shoigu thị sát các nhà máy công nghiệp quốc phòng ở tỉnh Nizhny Novgorod, cho thấy dây chuyền sản xuất hàng loạt bom FAB-500 và FAB-1500 với khối lượng lần lượt là 500 và 1.500 kg.
Bộ trưởng Shoigu thăm nhà máy sản xuất bom tại Nizhny Novgorod hôm 6/4. Video: Zvezda
Truyền thông Ukraine cho biết không quân Nga bắt đầu sử dụng bom dẫn đường nâng cấp từ bom thông thường từ đầu năm nay, gây ra mối đe dọa không nhỏ với các đơn vị Ukraine.
Quân đội Ukraine đêm 24/3 thông báo tỉnh miền bắc Sumy phải hứng chịu đòn không kích nghiêm trọng, khi máy bay Nga thả 11 quả bom FAB-500 gắn Mô-đun Dẫn đường và Cánh nâng Hợp nhất (UMPK). Phát ngôn viên Ignat đầu tháng 4 cũng nói rằng chiến đấu cơ Su-34 và Su-35S Nga thả tới 20 quả bom dẫn đường mỗi ngày nhằm vào các mục tiêu dọc tiền tuyến.
UMPK gồm thiết bị định vị vệ tinh GLONASS và hệ thống điều khiển để tăng đáng kể độ chính xác, kèm theo cánh nâng cho phép bom bay xa hơn nguyên bản. Đây là phương án tương tự dòng JDAM-ER của Mỹ, giúp tận dụng kho dự trữ bom thông thường, thay vì phải sản xuất những quả bom dẫn đường chuyên biệt có chi phí cao.
Các nguồn tin tại Nga cho biết một bộ UMPK có giá xuất xưởng khoảng 24.000 USD. Chi phí này rẻ hơn nhiều so với tên lửa dẫn đường Kh-29 có khối thuốc nổ tương đồng và mức giá lên tới 140.000 USD/quả.
![Cánh nâng được tìm thấy gần một quả bom FAB-500 M-62 chưa nổ ở tỉnh Donetsk hồi tháng 3. Ảnh: Telegram/Dan_Dni.](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/04/13/UMPK-6119-1681364715.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=Vsjdr5Y-erAcNIScfVVscQ)
Cánh nâng được tìm thấy gần một quả bom FAB-500 M-62 chưa nổ ở tỉnh Donetsk hồi tháng 3. Ảnh: Telegram/Dan_Dni.
Ưu thế không quân cho phép máy bay Nga thả bom dẫn đường gắn bộ kit UMPK từ độ cao lớn, giúp nó đạt tầm bay tối đa khoảng 50 km, ngoài tầm bắn của phần lớn hệ thống phòng không Ukraine. Trong khi đó, tiêm kích Ukraine phải bay sát mặt đất để tránh bị phát hiện, hạn chế đáng kể tầm bay của bom dẫn đường JDAM-ER do Mỹ chế tạo, khiến chúng không thể vươn tới mục tiêu ở cách 70 km như lý thuyết.
Chưa rõ bom FAB-1500 có được trang bị bộ dẫn đường và tăng tầm bay như UMPK hay không, nhưng không quân Nga dường như đã triển khai bom lượn dẫn đường UPAB-1500B nhằm vào các mục tiêu tại thành trì Avdeevka ở tỉnh Donetsk.
Bom UPAB-1500B được Nga ra mắt từ năm 2019. Nó sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính và định vị vệ tinh GLONASS, có thể đánh trúng mục tiêu trong vòng tròn bán kính 10 m và mang khối thuốc nổ nặng hơn một tấn.
Nhà sản xuất cho biết bom có thể tấn công mục tiêu từ khoảng cách 50 km và phù hợp với nhiều mẫu máy bay chiến thuật của Nga. Các quả bom UPAB-1500B công kích mục tiêu Ukraine nhiều khả năng được thả từ tiêm kích bom Su-34.
Đại tá Ignat nhấn mạnh cách tốt nhất để đối phó bom dẫn đường Nga là tấn công máy bay mang chúng, nhưng không quân Ukraine không có loại vũ khí nào có thể thực hiện nhiệm vụ này.
Tiêm kích MiG-29 và Su-27 trong biên chế Ukraine đều ra đời từ thời Liên Xô, không sở hữu radar mạnh và tên lửa tầm xa như chiến đấu cơ Nga, cũng không thể hoạt động tự do bởi lưới phòng không dày đặc của đối phương.
![Bom UPAB-1500B được Nga trưng bày ở triển lãm hàng không hồi năm 2019. Ảnh: Rosoboronexport](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/04/13/upab-1500-1-4623-1681364715.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=yHN1ZOAaJaucwOuUpQAEEA)
Bom UPAB-1500B được Nga trưng bày ở triển lãm hàng không hồi năm 2019. Ảnh: Rosoboronexport
Hệ thống tên lửa phòng không S-300PM/PT có tầm bắn hiệu quả 75 km với mục tiêu bay cao, nhưng dễ bị phát hiện và tập kích nếu triển khai gần tiền tuyến. Vấn đề tương tự cũng xảy ra với tên lửa phòng không tầm trung IRIS-T, NASAMS và Buk-M1, với tầm bắn tối đa khoảng 25-35 km.
Ukraine không thể bố trí dàn trải những tổ hợp này gần khu vực giao tranh do phải ưu tiên nguồn lực để bảo vệ thủ đô Kiev và các đô thị trọng yếu. Tình hình càng tồi tệ hơn khi tài liệu tình báo của Mỹ bị rò rỉ nhận định Ukraine có thể cạn tên lửa cho các hệ thống Buk-M1, NASAMS và S-300 từ giữa tháng 4 và đầu tháng 5.
"Khả năng cung cấp đạn phòng không tầm trung để giúp Ukraine bảo vệ tiền tuyến sẽ suy giảm mạnh từ ngày 23/5", Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ cảnh báo, thêm rằng Nga có thể chiếm ưu thế trên không tại Ukraine nhờ tình trạng này.
Vũ Anh (Theo Kyiv Independent)