Làm gì sau khi quan hệ với người mắc viêm gan B?

Sau đêm tân hôn, vợ mới cho biết đang mắc viêm gan B. Tôi từng tiêm vaccine lúc nhỏ, liệu có nguy cơ nhiễm bệnh không và cần làm gì? (Thái Phong, 29 tuổi)

Trả lời:

Virus viêm gan B có thể lây qua máu, tinh dịch và dịch tiết âm đạo. Vì vậy, quan hệ tình dục không dùng bao cao su với người đang nhiễm virus được xem là một lần phơi nhiễm. Tuy nhiên, có phơi nhiễm không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh; nguy cơ còn phụ thuộc tình trạng nhiễm của người vợ và khả năng miễn dịch của người chồng.

Bạn nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 24 giờ, mang theo sổ hoặc giấy xác nhận tiêm chủng nếu còn. Biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm có hiệu quả cao nhất khi được thực hiện sớm. Với phơi nhiễm qua đường tình dục, khoảng thời gian còn có thể đem lại lợi ích thường không quá 14 ngày. Dù đã qua mốc này, người phơi nhiễm vẫn cần đi khám để được xét nghiệm, tư vấn tiêm chủng và theo dõi phù hợp. Không nên chờ có triệu chứng mới đi khám vì viêm gan B cấp có thể diễn tiến âm thầm.

Bác sĩ có thể chỉ định bộ ba xét nghiệm gồm HBsAg, anti-HBs và anti-HBc toàn phần. Kết quả giúp xác định người xét nghiệm đang nhiễm virus, từng nhiễm trước đây, đã có miễn dịch hay còn nguy cơ mắc bệnh. Chỉ dựa vào một chỉ số anti-HBs ở người đã tiêm từ nhỏ có thể chưa phản ánh đầy đủ, bởi nồng độ kháng thể có thể giảm theo thời gian trong khi trí nhớ miễn dịch vẫn còn.

Cách xử trí tiếp theo phụ thuộc kết quả xét nghiệm và bằng chứng về các mũi vaccine trước đây:

Nếu có hồ sơ cho thấy đã tiêm đủ và từng đạt đáp ứng kháng thể bảo vệ, không cần tiêm thêm sau lần phơi nhiễm này.

Nếu đã tiêm đủ nhưng chưa từng kiểm tra đáp ứng sau tiêm, bác sĩ có thể cân nhắc một mũi vaccine bổ sung khi nguồn phơi nhiễm có HBsAg dương tính.

Nếu chưa tiêm đủ, không có bằng chứng đã tiêm hoặc xét nghiệm cho thấy còn cảm nhiễm, bác sĩ có thể chỉ định huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) và bắt đầu hoặc hoàn tất lịch tiêm vaccine càng sớm càng tốt.

Không nên tự mua vaccine hoặc yêu cầu tiêm huyết thanh chỉ dựa trên việc "không nhớ đã tiêm đủ hay chưa". HBIG và vaccine có chỉ định khác nhau, cần được bác sĩ quyết định dựa trên hồ sơ, xét nghiệm, thời điểm phơi nhiễm và tình trạng miễn dịch.

Trong thời gian chờ đánh giá, vợ chồng nên dùng bao cao su cho đến khi người chồng được xác định đã có miễn dịch hoặc hoàn tất biện pháp dự phòng theo hướng dẫn. Không dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo, dụng cụ cắt móng hay vật có thể dính máu, che kín vết thương hở và xử lý sạch các bề mặt dính máu.

Viêm gan B không lây qua ôm, bắt tay, ho, hắt hơi hoặc ăn uống chung. Vì vậy, vợ chồng không cần dùng riêng bát đũa hay hạn chế những tiếp xúc sinh hoạt thông thường. Người vợ nên tiếp tục theo dõi tại chuyên khoa gan mật để đánh giá men gan, tải lượng virus và chỉ định điều trị nếu cần.

Người khỏe mạnh đã tiêm đủ vaccine viêm gan B và có hệ miễn dịch bình thường nhìn chung không phải xét nghiệm kháng thể hay tiêm nhắc hàng năm. Tuy nhiên, người sống cùng hoặc có quan hệ tình dục với người mắc viêm gan B thuộc nhóm cần được kiểm tra tình trạng miễn dịch và tư vấn riêng. Sau dự phòng, bác sĩ sẽ hẹn thời điểm xét nghiệm lại phù hợp, lịch này có thể thay đổi nếu đã dùng HBIG.

Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC