Trả lời:
Bệnh ghẻ do ký sinh trùng sarcoptes - scabiei gây nên; chúng đào hầm ở biểu bì và đẻ trứng trong đó. Con đực sau khi giao phối thì chết ngay, con cái cũng chết sau khi đẻ trứng. Trứng nở thành ấu trùng trong vòng 3-4 ngày; ấu trùng phát triển thành thiếu trùng rồi thành con trưởng thành. Quá trình đào hầm đẻ trứng trên da là thời gian biểu hiện bệnh.
Triệu chứng đầu tiên là ngứa và xuất hiện sẩn nhỏ như rôm ở cuối đường hầm. Vị trí hay gặp: kẽ ngón tay, nếp gấp cổ tay, khuỷu tay, nếp gấp khuỷu, nách, quanh rốn, phần dưới bụng, bộ phận sinh dục, mông, bẹn và mặt trong đùi. Ở người lớn, da đầu và mặt hiếm khi bị ghẻ, còn trẻ em có thể bị toàn thân, kể cả mặt, đầu và lòng bàn tay, bàn chân.
Người bị ghẻ ngứa rất dữ dội, ngứa nhiều về đêm lúc đắp chăn, ngứa tăng khi trời nắng, nóng, khi lao động nặng hoặc sau khi tắm nước nóng. Dưới ánh sáng tốt và với một cái kim nhỏ, ta có thể khêu theo rãnh ghẻ đến cuối đường hầm, thấy một đốm trắng với bờ hơi sẫm, đó chính là cái ghẻ. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp.
Ngoài bệnh ghẻ thông thường còn có loại ghẻ hiếm như ghẻ vảy (crusted scabies) hay ghẻ Na Uy (norwegian - Scabies). Thương tổn chủ yếu là vảy như vảy nến. Các bệnh này thường xuất hiện ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, rối loạn dinh dưỡng, có bệnh mạn tính, bệnh tâm thần...
Có thể điều trị bằng các thuốc sau:
- Permethrin dạng kem 5%: An toàn và ít độc tính.
- Lindane (gamma benzen hexachloride) dạng dung dịch: Phun vào người từ cổ trở xuống và quần áo, ga gối, sau 8 giờ phải tắm giặt sạch bằng xà phòng. Thuốc gây độc cho thần kinh nên không dùng cho trẻ nhỏ và phụ nữ có thai.
- Crotaminton (eurax) dạng kem: Bôi vào các buổi tối, tắm sau 24 giờ.
- Benzyl benzoat (ascabiol, scabitox, zylate) dạng nhũ dịch 25%: Ngày bôi 2 lần cách nhau 15 phút, 24 giờ sau thì tắm và thay hết quần áo.
- DEP (diethyl phthalate): Bôi ngày 2 lần. Thận trọng khi bôi vào bàn tay trẻ em và bộ phận sinh dục.
Nếu ghẻ có biến chứng chàm hóa hoặc chốc, ta phải chữa chàm và chốc trước khi chữa ghẻ.
Sau khi điều trị khỏi ghẻ, những vết thâm trên da do gãi sẽ mờ dần theo thời gian. Không có thuốc điều trị vết thâm.
ThS Đỗ Xuân Khoát, Giải đáp về Sức khỏe và Bệnh tật