Dấu hiệu bệnh tay chân miệng dễ nhầm với côn trùng cắn

Nốt đỏ, vết loét miệng và cơn sốt nhẹ do bệnh tay chân miệng có thể bị nhầm với côn trùng cắn, nhiệt miệng hoặc mọc răng.

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết nhiều trẻ mắc tay chân miệng chỉ có vài biểu hiện mờ nhạt trong ngày đầu. Trẻ được chăm sóc như mắc các bệnh ngoài da hoặc bệnh thông thường, trong khi tay chân miệng có thể chuyển nặng nhanh.

Ban đỏ

Các chấm đỏ xuất hiện rải rác dễ nhầm lẫn nhất, phân biệt dựa vào vị trí xuất hiện và biểu hiện triệu chứng. Ví dụ, vết muỗi hoặc kiến cắn thường tại vùng da hở, có chấm nhỏ ở giữa, xung quanh sưng gồ và gây ngứa khiến trẻ cào gãi. Còn nốt tổn thương do bệnh tay chân miệng tập trung ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối và mông, có dạng chấm đỏ hoặc mụn nước nhỏ và ít gây ngứa.

Theo BS Nghĩa, viêm da do kiến ba khoang thường tạo vệt đỏ dài theo vùng da bị cọ quệt, sau đó có thể nổi mụn nước hoặc mụn mủ nông và gây rát bỏng. Trong khi đó ban do tay chân miệng thường không kéo thành vệt. Nếu trẻ chỉ xuất hiện vài nốt đỏ, người nhà bôi dầu hoặc đắp lá mà bỏ qua thời điểm trẻ cần được khám và theo dõi.

Loét miệng

Bệnh tay chân miệng có thể gây những vết loét nhỏ ở vòm họng, lưỡi hoặc niêm mạc má. Trẻ đau miệng, biếng ăn nhưng tổn thương ngoài da còn ít nên người nhà dễ cho rằng trẻ bị nhiệt miệng hoặc viêm họng. Lúc này trẻ chỉ uống siro hoặc thuốc theo triệu chứng mà không được kiểm tra bàn tay, bàn chân, đầu gối và mông, dấu hiệu nhận biết bệnh có thể bị bỏ sót.

Sốt nhẹ, biếng ăn

Ngày đầu phát bệnh, một số trẻ chỉ sốt nhẹ, biếng ăn và vẫn chơi. Các biểu hiện này khá giống giai đoạn mọc răng hoặc một đợt nhiễm siêu vi thông thường.

Bệnh viện Nhi đồng 1 từng điều trị bệnh nhi 10 tháng tuổi mắc tay chân miệng nhập viện muộn do gia đình nghĩ trẻ sốt mọc răng còn ban đỏ do muỗi chích. Từ trường hợp này, bác sĩ Nghĩa cho biết trẻ mắc tay chân miệng do chủng virus EV71 có thể gây ban rất mờ, chỉ vài chấm nhỏ. Bệnh khả năng tiến triển nhanh dù trẻ không nổi đủ ban ở tay, chân và miệng. Vì vậy, ban ít không phải căn cứ để loại trừ bệnh tay chân miệng.

Giật mình

Trẻ giật mình chới với lúc thiu thiu ngủ hoặc khi vừa được đặt nằm là dấu hiệu cảnh báo tay chân miệng chuyển nặng nhưng có thể bị hiểu là trẻ ngủ không ngon. Nếu dấu hiệu lặp lại, kèm sốt cao khó hạ, run tay chân, đi loạng choạng, nôn nhiều, thở mệt hoặc lừ đừ, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Cách chăm sóc đúng

Khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, điều trị nội trú hơn 50 bệnh nhi tay chân miệng, theo bác sĩ Nghĩa. Trong số này, 16 trẻ mắc bệnh từ độ 3 trở lên, 6 trường hợp cần hỗ trợ thở máy và khoảng 65% được chuyển đến từ các tỉnh. Trong đó, một số ca nặng liên quan việc dấu hiệu ban đầu bị bỏ qua hoặc trẻ được đưa đến viện muộn.

Do đó, bác sĩ lưu ý gia đình chăm sóc, theo dõi sát và tránh nhầm lẫn các dấu hiệu bệnh. Bé cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt để giảm đau do loét miệng. Cho trẻ dùng thuốc hạ sốt và các thuốc khác đúng hướng dẫn, không chọc vỡ phỏng nước hoặc tự đắp lá, bôi thuốc lên tổn thương.

Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã, vệ sinh dịch tiết, làm sạch đồ chơi và các bề mặt trẻ thường chạm, đồng thời cho trẻ dùng riêng cốc, bát, thìa và khăn. Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu sốt cao khó hạ, giật mình nhiều lần, run tay chân, đi loạng choạng, nôn nhiều, thở bất thường, lừ đừ hoặc ăn uống giảm rõ rệt.

Để phòng bệnh tay chân miệng, trẻ và người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc tiếp xúc với nước bọt, dịch từ phỏng nước. Gia đình nên vệ sinh hằng ngày đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn và những bề mặt trẻ thường chạm, đồng thời không dùng chung cốc, bát, thìa, khăn hoặc đồ chơi chưa được làm sạch. Thức ăn cần được nấu chín, dụng cụ ăn uống rửa sạch và không mớm thức ăn cho trẻ. Khi trẻ mắc bệnh, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác, xử lý tã và chất thải đúng cách, đồng thời thông báo cho nhà trường để chủ động vệ sinh và theo dõi những trường hợp tiếp xúc.

Hiện, Bộ Y tế đã cấp phép vaccine tay chân miệng dành cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Vaccine được VNVC triển khai từ ngày 25/9 tại gần 300 trung tâm. Sau hơn một tuần mở tiêm, VNVC đã tiêm hơn 30.000 liều vaccine và tiếp nhận hàng chục nghìn lượt đăng ký đặt giữ.

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết vaccine giúp phòng bệnh và nguy cơ tái nhiễm do EV71. Nghiên cứu và triển khai thực tế cho thấy vaccine có hiệu quả phòng bệnh và ngăn ngừa nhập viện từ gần 97% đến 100%.

Sau tiêm, trẻ vẫn cần duy trì các biện pháp vệ sinh để phòng các tác nhân gây tay chân miệng khác. Phụ huynh hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh và khử khuẩn thường xuyên các đồ dùng, đồ chơi, bề mặt trẻ tiếp xúc; không dùng chung vật dụng cá nhân. Với trẻ từng mắc tay chân miệng, gia đình nên trao đổi với bác sĩ về lịch tiêm phù hợp sau khi trẻ khỏi bệnh và kết thúc thời gian cách ly.

Kha Nhiên