Có vaccine ngừa tiêu chảy khi ăn hè phố không?

Lễ này và đợt hè tới, gia đình tôi đi du lịch, phải ăn uống nhiều nơi, sợ tiêu chảy, ngộ độc, có vaccine nào phòng ngừa không? (Thu Hương, 34 tuổi, Hà Nội)

Trả lời:

Có nhiều tác nhân gây bệnh tiêu hóa đã có vaccine phòng như rotavirus, tả, thương hàn, viêm gan A.

Rotavirus: gây tiêu chảy cấp, lây qua đường phân - miệng, tồn tại trong nước, trên bề mặt tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa... Nguồn lây thường từ thực phẩm, nước uống, dụng cụ ăn uống không vệ sinh. Vaccine gồm Rotavin M1 (Việt Nam) uống từ 6 tuần tuổi - 6 tháng tuổi, Rotarix (Bỉ) và Rotateq (Mỹ) từ 6 tuần tuổi - 24 tuần tuổi; loại Mỹ mở rộng đến trước 8 tháng.

Tả: do phẩy khuẩn Vibrio cholerae, lây qua nước, thực phẩm nhiễm bẩn, hải sản sống, đá viên không sạch, ruồi nhặng. Bệnh gây tiêu chảy dữ dội, nôn, mất nước nhanh, có thể sốc. Vaccine Morcvax (Việt Nam) dùng cho trẻ trên từ 2 tuổi và người lớn.

Thương hàn: do Salmonella typhi, gây sốt cao, mệt, đau đầu, nôn khan, táo bón, loét, thủng ruột, có thể tử vong. Vi khuẩn tồn tại lâu trong phân, nước đá, lây qua thực phẩm chưa chín kỹ. Vaccine Typhoid VI (Việt Nam) và Typhim VI (Pháp) tiêm cho trẻ trên 2 tuổi và người lớn.

Virus viêm gan A lây qua đường ăn uống, có thể gây biến chứng nặng như suy gan, viêm tụy, xơ gan, ung thư gan. Người bệnh thường nhiễm do ăn thực phẩm sống, chưa chín kỹ hoặc tiếp xúc với chất thải, đồ dùng nhiễm virus. Việt Nam hiện có vaccine viêm gan A dạng đơn và kết hợp với viêm gan B.

Bại liệt cũng lây qua đường phân - miệng, có thể gây tử vong hoặc liệt vĩnh viễn. Trẻ có thể uống và tiêm vaccine bại liệt trong Tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm vaccine 6 trong 1 có thành phần ngừa bại liệt trong Tiêm chủng dịch vụ. Sau các mũi đầu đời, trẻ 4-6 tuổi nên tiếp tục nhắc một mũi vaccine 4 trong 1 để củng cố phòng bại liệt và bạch hầu, ho gà, uốn ván.

Ngoài tiêm chủng, gia đình cần chọn hàng quán sạch, ăn thực phẩm nấu chín, dùng nước đảm bảo vệ sinh, dụng cụ ăn uống sạch. Hạn chế món sống, thực phẩm để lâu ngoài trời, tránh đồ không rõ nguồn gốc và rửa tay trước khi ăn để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Bác sĩ Nguyễn Văn Mác Toàn
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC