Cô giáo khổ sở vì '40 phụ huynh, 40 mong muốn'
Thầy cô không chỉ chịu áp lực dạy học mà còn phải dung hòa những khác biệt giữa hàng chục phụ huynh, đôi khi chỉ vì những chuyện nhỏ nhặt.
Tôi biết một trường hợp, có cậu học sinh lớp 8, nghịch đến mức ba phải lên trường gặp giáo viên chủ nhiệm. Sau khi trao đổi, cô giáo nói với người cha một câu mà chắc ông nhớ cả đời: "Anh chị nên dành thêm thời gian cho cháu. Với tố chất của cháu, một là sau này sẽ trở thành người rất thành công, hai là nếu đi chệch hướng thì rất dễ thành tướng cướp".
Một cậu học sinh khác, trong hai năm lớp 8 và lớp 9, phụ huynh bị mời lên trường khoảng 20 lần vì đủ trò nghịch phá. Kỷ lục là một tuần bị mời ba lần, trong đó lần thứ hai và lần thứ ba chỉ cách nhau vài tiếng đồng hồ.
Lại có một cậu phải quỳ xuống xin lỗi bạn và bà của bạn, năn nỉ bà nói giúp với nhà trường để khỏi bị đuổi học. Lý do là cậu chọi bịch nước đá trúng đầu cháu bà, trong khi mới sáng hôm đó phụ huynh vừa bị mời lên trường vì một trò nghịch phá khác.
Còn một cậu khác, cứ đến giờ ra chơi là phải vào phòng giám thị ngồi, không được ra sân chơi cùng bạn bè. Bởi thầy cô biết rất rõ, chỉ cần ra ngoài một chút là thế nào cũng có chuyện.
Điểm chung của bốn cậu học sinh này là đều nghịch phá, bất trị, hạnh kiểm trung bình, khiến thầy cô và cha mẹ không ít lần đau đầu. Nhưng có một điều khá thú vị: Cả bốn đều sợ thầy cô, chưa bao giờ dám vô lễ với thầy cô.
Đến tận bây giờ, khi đã trưởng thành, họ vẫn nhớ tên những thầy cô từng dạy mình, từng la mắng, bắt viết kiểm điểm, mời phụ huynh lên trường. Chắc những thầy cô năm xưa chẳng may gặp trúng bốn cậu học trò này cũng khó mà quên được.
Nghĩ lại thấy thầy cô ngày đó cực thật. Dạy chữ đã mệt, còn phải quản những đứa học trò nghịch phá kinh khủng. Nhưng có lẽ, làm thầy cô thời nay còn cực hơn nhiều.
Có một buổi họp phụ huynh đầu năm, nhà trường lấy ý kiến về việc sử dụng máy lạnh cho học sinh. Phương án một, đóng 35.000 đồng mỗi tháng, các cháu được mở máy lạnh từ 9h sáng đến 15h30. Phương án hai, đóng 20.000 đồng, chỉ mở từ 11 giờ đến 14 giờ.
Trong 35 phụ huynh, có 20 người chọn phương án một, 15 người chọn phương án hai để tiết kiệm mỗi tháng 15.000 đồng.
Nếu cứ theo số đông thì phương án một thắng. Nhưng nhà trường cũng khó xử, vì những phụ huynh chọn phương án hai có thể không đồng tình với việc phải đóng thêm tiền, rồi lại đăng lên mạng xã hội với content "con tôi bị trường ép".
Cuối cùng, một anh phụ huynh đứng lên, xin phép được mời 15 phụ huynh chọn phương án hai mỗi người một ly cà phê 15.000 đồng mỗi tháng, coi như anh đóng thay phần chênh lệch để các cháu được mát mẻ cả ngày. May mắn là cuối cùng mọi người cũng đồng ý.
Có trường từng vận động phụ huynh tự nguyện góp tiền làm mái che sân trường để học sinh đỡ nắng mưa. Tiền đã thu, nhưng sau đó nhà trường phải mời từng phụ huynh lên hoàn trả vì việc vận động và thu tiền không phù hợp quy định.
Rồi có cô giáo chủ nhiệm ngồi bần thần như bị đấu tố ngay trong buổi họp phụ huynh, khi các phụ huynh tranh cãi chuyện nên đóng quỹ lớp 500.000 hay 800.000 đồng một năm, tại sao phải mua quà ngày 8/3, ngày 20/11 cho thầy cô.
Một câu chuyện khác còn buồn hơn. Dịp 20/11, sau khi trao đổi và thống nhất trong nhóm, ban đại diện phụ huynh trích một triệu đồng từ quỹ mua một giỏ trái cây tặng cô giáo chủ nhiệm.
Chưa đầy hai tiếng sau, hình ảnh giỏ trái cây được lan truyền trong cộng đồng phụ huynh thành phố, kèm dòng chữ "mượn hoa cúng Phật", với đầy đủ tên lớp, tên trường.
Cô giáo đã ngoài 50 tuổi, chỉ còn hai năm nữa về hưu, phải giải trình với hiệu trưởng và cơ quan quản lý giáo dục. Đến buổi họp phụ huynh giữa năm, cô bật khóc khi nhắc lại chuyện ấy. Hơn 30 năm đứng trên bục giảng, gần đến ngày nghỉ hưu lại vướng vào một vụ ồn ào chỉ vì giỏ trái cây do phụ huynh tự bàn bạc mua tặng.
Chuyện sử dụng quỹ đúng hay sai vẫn phải xem xét theo quy định. Nhưng nghe một cô giáo hơn 30 năm đi dạy phải uất ức vì chuyện như vậy, cũng thấy xót xa.
Thực ra, một lớp học có 40-45 học sinh là 40-45 tính cách, hoàn cảnh gia đình khác nhau. Phía sau đó là hàng chục phụ huynh với những quan điểm giáo dục đôi khi trái ngược nhau.
Có phụ huynh muốn cô nghiêm khắc, phạt thật nặng khi con vi phạm. Có người chỉ cần cô nhắc nhở hơi lớn tiếng đã thấy con bị tổn thương. Có người mong cô quan tâm con mình nhiều hơn, nhưng khi cô gọi điện thông báo con vi phạm, họ lại khó chịu vì cho rằng cô làm quá vấn đề.
Có người muốn nhà trường tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa để con có thêm kỹ năng, kỷ niệm với bạn bè. Có người lại muốn tập trung hoàn toàn vào việc học, không thích những hoạt động mất thời gian, tốn kém.
Mỗi phụ huynh đều có lý do riêng. Người có con học yếu quan tâm đến điểm số, người có con nhút nhát mong cô tạo điều kiện cho cháu tham gia hoạt động tập thể. Người có con nghịch phá muốn cô nghiêm khắc, người có con nhạy cảm lại muốn cô nhẹ nhàng hơn.
Thầy cô phải tìm cách dung hòa tất cả, trong khi bản thân cũng có gia đình, con cái, cơm áo gạo tiền. Ngoài giờ đứng lớp còn đủ thứ giáo án, hồ sơ, báo cáo, họp hành và những cuộc điện thoại với phụ huynh.
Có những chuyện giáo viên xử lý thế nào cũng khó vừa lòng hết mọi người. Một học sinh nghịch phá, cô nhắc nhở nhẹ nhàng thì phụ huynh những học sinh bị ảnh hưởng cho rằng cô thiếu nghiêm khắc. Nhưng nếu xử lý mạnh tay, phụ huynh em vi phạm lại cảm thấy con mình bị đối xử quá nặng.
Ngày trước, những đứa học trò nghịch đến mức bị mời phụ huynh hàng chục lần vẫn sợ thầy cô. Còn bây giờ, nhiều giáo viên phải cân nhắc từng lời nói, cách xử lý, vì chỉ cần một phụ huynh không hài lòng là câu chuyện có thể được đưa lên mạng xã hội, rồi mỗi người bình luận thêm một kiểu.
Tất nhiên, có những trường hợp thầy cô ứng xử không đúng, phụ huynh cần lên tiếng bảo vệ con mình. Nhưng cũng có những chuyện, nếu hai bên trao đổi với nhau thêm một chút thì có lẽ đã không đến mức căng thẳng.
Một điều nữa khiến phụ huynh dễ so sánh là sự phát triển của hệ thống trường tư.
Trước đây, phần lớn học sinh đều học trường công, phụ huynh cũng ít có cơ sở để so sánh. Bây giờ, trong cùng một công ty hay nhóm bạn bè, có người cho con học trường công, có người cho con học trường tư với học phí 15-40 triệu đồng mỗi tháng.
Phụ huynh trường tư có điều kiện kinh tế tốt hơn, đôi khi cũng tự hào kể về môi trường học tập của con mình. Giáo viên nhẹ nhàng, chăm sóc phụ huynh như khách hàng, nhắn tin phản hồi nhanh, họp phụ huynh riêng từng gia đình để trao đổi việc học của con, không phải bàn chuyện quỹ lớp vì phần lớn chi phí hoạt động đã được tính vào học phí.
Nghe những câu chuyện ấy, phụ huynh trường công dễ chạnh lòng, rồi nhìn lại trường học của con mình với nhiều điều chưa bằng được trường tư.
Nhưng có một sự khác biệt rất lớn. Nhiều trường tư học phí cao chỉ có 10-20 học sinh mỗi lớp, trong khi một cô giáo trường công phải phụ trách 40-50 em. Cùng một ngày làm việc, cô giáo chăm 15 học sinh chắc chắn có điều kiện sâu sát, trao đổi riêng và phản hồi tin nhắn phụ huynh nhanh hơn cô giáo phải chăm 45 học sinh.
Chưa kể, có những trường công tổng chi phí bán trú, tiền ăn và hoạt động buổi chiều chỉ khoảng 1,5-2,5 triệu đồng mỗi tháng, trong khi trường tư thu học phí cao gấp nhiều lần để có thêm nhân sự và dịch vụ hỗ trợ.
Lấy tiêu chuẩn chăm sóc phụ huynh của trường tư học phí vài chục triệu đồng để so với trường công, rồi trách thầy cô trường công không quan tâm con mình bằng, thì cũng hơi thiệt thòi cho các thầy cô.
Ngay trong cùng một lớp trường công, hoàn cảnh kinh tế của phụ huynh cũng chênh lệch rất lớn. Có phụ huynh làm thợ xây, vợ ở nhà nội trợ, tổng thu nhập cả gia đình có khi còn thấp hơn lương một giáo viên. Nhưng cũng có phụ huynh kinh doanh thành đạt, thu nhập vài chục đến vài trăm triệu đồng mỗi tháng.
Với người này, bỏ vài triệu đồng mỗi năm để con được tham gia nhiều hoạt động vui chơi, trải nghiệm là hoàn toàn xứng đáng. Nhưng với người khác, đang phải lo tiền nhà, tiền điện, tiền ăn từng tháng, thì vài trăm nghìn cũng là khoản phải cân nhắc.
Có những lớp những năm trước, mỗi khi tham gia văn nghệ đều thuê biên đạo hướng dẫn múa hát, thuê trang phục đúng chủ đề để các cháu biểu diễn cho đẹp và lưu giữ hình ảnh kỷ niệm. Năm nay, vì nhà trường ngại điều tiếng liên quan đến các khoản đóng góp nên các cháu tự tập múa hát, đến ngày biểu diễn thì mặc luôn đồng phục đi học.
Thật ra cách nào cũng được. Các cháu tự tập, mặc đồng phục biểu diễn vẫn vui. Còn nếu phụ huynh có điều kiện, muốn hỗ trợ để các cháu có một tiết mục chỉn chu hơn thì cũng dễ hiểu. Chỉ có điều, để 40-45 gia đình với những hoàn cảnh và mong muốn khác nhau cùng thống nhất một phương án thì không hề dễ.
Ở giữa những chuyện ấy là ban đại diện cha mẹ học sinh, một công việc "vác tù và hàng tổng" khá dễ mang tiếng. Làm không lương, bỏ thời gian riêng để họp hành, liên hệ, tổ chức hoạt động, trao đổi với phụ huynh, rồi giải thích từng khoản thu chi. Có khi còn phải tự bỏ tiền túi bù vào những khoản thiếu.
Có lớp dự kiến quỹ vài trăm nghìn một năm, có lớp muốn tổ chức nhiều hoạt động thì đề xuất mức cao hơn. Những khoản như liên hoan, quà khen thưởng học sinh, hoạt động phong trào, photo in ấn tài liệu, trang phục biểu diễn... cũng phải xem xét khoản nào được phép thực hiện, khoản nào cần nguồn kinh phí khác.
Việc đóng góp phải tự nguyện, công khai và đúng quy định. Nhưng ngay cả khi mọi người đều có thiện chí thì chuyện thống nhất cũng không đơn giản.
Có một điều khá buồn là trong suy nghĩ của không ít phụ huynh, đi họp phụ huynh dường như chỉ để... đóng tiền.
Trong khi buổi họp còn là dịp để cha mẹ biết con mình học hành ra sao, quan hệ với bạn bè thế nào, có điều gì cần gia đình quan tâm thêm, hay có chuyện gì cô giáo đang gặp khó khăn trong việc giáo dục các cháu.
Như câu chuyện cậu học sinh lớp 8 ở đầu bài, điều cô giáo muốn nói với người cha không phải là chuyện điểm số hay kỷ luật, mà là mong gia đình dành thêm thời gian cho con. Cô nhìn thấy tố chất của cậu học trò, nhưng cũng lo nếu không được quan tâm đúng cách thì cậu có thể đi chệch hướng.
Ngày xưa, bốn cậu học trò nghịch phá kia có thể khiến thầy cô phát mệt, nhưng ít nhất thầy cô và phụ huynh vẫn có chung mong muốn là uốn nắn những đứa trẻ ấy nên người.
Bây giờ, ngoài chuyện dạy dỗ học sinh, thầy cô còn phải dành nhiều thời gian xử lý những khác biệt giữa người lớn với nhau.
Chắc chẳng có thầy cô nào mong phụ huynh lúc nào cũng đồng ý với mình. Cũng chẳng có phụ huynh nào muốn con mình chịu thiệt thòi. Chỉ là mỗi người đứng ở một hoàn cảnh khác nhau nên đôi khi nhìn cùng một câu chuyện lại thấy rất khác.
Lê Quốc Kiên
Thêm VnExpress trên Google
