Một ngày tháng 9/2015, Minh Ánh ôm ghì lấy mẹ khóc nấc lên rồi bước ra khỏi ngôi nhà với những bức vách được thưng bằng bao bì thức ăn nuôi tôm. Người hàng xóm đồng thời cũng là người đã làm mối cho cô bé kết hôn với một đàn ông Trung Quốc, dẫn Minh Ánh đi một mạch lên biên giới phía Bắc.
"Chồng tương lai của cháu mới 29 tuổi, sống ở thành phố nhỏ đông bắc Trung Quốc, có nhà riêng và ôtô", người mai mối nói với bố mẹ Ánh. Như không ít cô gái ở vùng biển miền Tây Nam Bộ, cô bé 15 tuổi cũng gật đầu vì tin rằng khoản tiền mà nhà trai trả cho bố mẹ cô sẽ giúp gia đình "đỡ cực" hơn.
Đến biên giới, người hàng xóm giao Ánh cho một nhóm người khác. Họ đưa cô lên một chiếc xe, đi liên tục chín ngày, vào sâu trong lãnh thổ Trung Quốc. Điểm dừng chân là một ngôi làng thưa thớt, bốn bề chỉ có đồng cỏ và gia súc, không hề giống "một thành phố nhỏ", chỉ có con đường độc đạo dài hàng chục cây số để ra vào làng. Người chồng của Ánh cũng chẳng phải là "chàng trai 29 tuổi" mà còn có vấn đề thần kinh.
Biết đã bị lừa, Minh Ánh cắn răng cam chịu, coi như "số phận an bài". Tiếng là được cưới về làm vợ nhưng hàng ngày, Ánh chỉ được quanh quẩn trong nhà dưới sự giám sát của ông bà nội chồng. Hết năm thứ nhất không mang bầu, cô bé bị nhà chồng trút lên đầu mọi bực dọc, dù vấn đề ở con trai họ.
Điều khiến cô dâu Việt thất vọng nhất là nhà chồng không giữ lời. Năm ra đi chưa đủ tuổi kết hôn nên họ hứa năm 18 tuổi sẽ cho về Việt Nam đăng ký. Họ cũng hứa cho cô tiền gửi về và được đi làm công ty. Nhưng thực tế, Ánh chỉ được làm nông cùng gia đình, không được gọi về nhà, cũng không được dùng tiền.
![Minh Ánh chụp bức này để cho thấy cuộc sống ở Nội Mông bị nhốt trong phòng. Ảnh: Blue Dragon.](https://vcdn1-giadinh.vnecdn.net/2021/01/25/tt-5947-1611584463.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=kTJrg7yOtiVq5JgLkHIWmw)
Minh Ánh chụp bức này để cho thấy cuộc sống ở Nội Mông thường xuyên bị nhốt trong phòng. Ảnh: Blue Dragon.
Một ngày hè 2018, gia đình chồng đưa Ánh đi làm thụ tinh nhân tạo (IUI). Nhưng lần này không thành công. Đến mùa đông, cô lại bị bắt đi làm lần hai. Những mũi tiêm khiến Ánh lạnh gáy nhưng cô vẫn chấp nhận đi bởi nghe nói sẽ ra thành phố lớn hơn. Từ lâu Ánh đã muốn bỏ trốn và biết rằng sẽ chẳng thể có cơ hội nếu cứ ở trong ngôi làng tự trị, nội bất xuất, ngoại bất nhập này.
Tại bệnh viện, cô đi đến đâu có người nhà chồng kè kè đến đó. Mọi ý định bỏ chạy hay nhờ người giúp đều bị dập tắt từ khi còn "trứng nước". IUI lần hai thất bại, chân Ánh sưng vù, đau nhức và không đi được trong mùa đông rét buốt. Cô kiên quyết không đi lần ba thì bị nhốt, đánh đập và bỏ đói. Họ dọa sẽ bán cô.
Sau nhiều tháng bị nhốt, Ánh đồng ý sẽ đi với điều kiện họ phải mua cho một chiếc điện thoại để gọi về nhà. Tháng 10/2019, lần đầu tiên sau hơn 4 năm biệt tích, bố mẹ Ánh nhận được điện thoại của con. Gia đình không thể ngờ được con gái của họ lại rơi vào tình cảnh khủng khiếp như vậy. Họ liền báo với bộ đội biên phòng ở địa bàn, từ đó kết nối được với Tổ chức trẻ em Rồng Xanh (Blue Dragon) nhờ tiến hành vụ giải cứu.
Trong nhiều tháng, Ánh đã liên lạc bí mật được với đội giải cứu của Rồng Xanh. Lần đầu tiên cô định trốn là một đêm đầu tháng 6/2020, khi chồng đi chăn gia súc xa nhà. Nhưng bất ngờ chiều tối hôm đó anh ta trở về. Kế hoạch tan vỡ.
Hai ngày sau, người chồng của Ánh cùng mẹ lùa gia súc đi chăn. Trong làng đột nhiên có một số con bò chết. Trưởng làng huy động toàn bộ người dân lên đồi xử lý để tránh bùng dịch. Bố và ông nội chồng đi, đám thợ bên nhà hàng xóm cũng tản mát. Trong làng đột nhiên vắng vẻ. Ánh biết đây là lúc phải liều.
Cô xin phép bà nội sang hàng xóm hái rau. Ra khỏi nhà, cô chạy một mạch. Ngoài chiếc điện thoại, trên người Ánh không còn món đồ nào. Chạy khoảng một tiếng cô đến được điểm hẹn, vừa hay xe ôtô của đội giải cứu cũng đến. Chuyến xe giải cứu chạy với tốc độ cao nhất có thể mà cũng phải hơn một tiếng mới ra được đường lớn.
Chị Hồng Lương, Điều phối chương trình phòng chống mua bán người của Blue Dragon, cho biết, đây là cuộc giải cứu khó nhất mà họ từng thực hiện. Ban đầu đội đã rất khó khăn mới liên lạc được với Ánh vì cô bị kiểm soát giờ giấc dùng điện thoại, sau đó hướng dẫn cô dùng điện thoại thông minh, lập tài khoản WeChat để có thể liên lạc. Mất ba tháng lắp ráp các manh mối, đội giải cứu mới định vị được ngôi làng mà Ánh đang bị giam giữ, cách quê nhà gần 5.000 km.
Họ lên kế hoạch giải cứu Ánh vào tháng 2/2020 nhưng thời điểm này Covid-19 bùng phát ở Trung Quốc. Lệnh hạn chế đi lại trên lãnh thổ dựng lên, biên giới hai nước đóng cửa. Tiếp cận với Ánh là không thể.
Ngay khi dịch bệnh tạm thời được kiểm soát, đội đã lên đường. Họ mất hơn một tuần di chuyển bằng nhiều phương thức khác nhau mới đến được ngôi làng. Các thành viên túc trực nhiều ngày bên ngoài chờ cơ hội. Và khi đón được Ánh, họ mất thêm 9 ngày nữa mới đưa được cô khỏi biên giới Trung Quốc.
"Thông thường phụ nữ Việt hay bị bán đến những vùng sâu xa, hẻo lánh. Họ trốn thoát được đa phần vì địa hình rừng núi. Nhưng với sức một mình Ánh thì không thể nào thoát được con đường độc đạo đó. Vài lần cô bỏ trốn đều bị người nhà đuổi ngựa bắt lại", Minh Châu - chuyên gia tâm lý của Blue Dragon, người hỗ trợ phục hồi tâm lý cho Ánh, chia sẻ.
Minh Ánh được cách ly 14 ngày trước khi được đón về trụ sở Blue Dragon, cuối tháng 6. Vào thời điểm qua được biên giới, không ai, ngay cả Ánh biết cô đang mang thai. Buổi khám sức khỏe ngay sau hôm về tới Hà Nội xác định cô đang mang bầu tháng thứ 7, là thai đôi.
"Đối với Ánh đây là một cú sốc lớn. Ngay khi cô ấy vừa lóe lên hy vọng làm lại thì cuộc đời lại dội cho khó khăn mới. Trong lòng Ánh lúc đó dằn vặt bởi suy nghĩ người ta lấy chồng ngoại để đổi đời, còn cô trở lại với gánh nặng cho gia đình. Riêng Ánh, hành trình phục hồi sẽ không dễ dàng. Trải nghiệm bị mua bán để lại những vết sẹo rất khó hàn gắn, càng khó hơn khi trải nghiệm đó diễn ra ở độ tuổi trẻ như vậy", Thân Thị Mai, nhân viên công tác xã hội của Blue Dragon chia sẻ.
![Ánh và mẹ gặp lại nhau chiều ngày 6/7/2020 sau 5 năm bị lừa bán. Ảnh: Blue Dragon.](https://vcdn1-giadinh.vnecdn.net/2021/01/25/inner-mongolia-reunion-IG-1968-7940-6578-1611584463.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=H_yVPvo6dMfbYh41deZhMQ)
Ánh, 20 tuổi, gặp lại mẹ trong ngôi nhà được thưng bằng vỏ bao thức ăn nuôi tôm, chiều 6/7/2020 sau 5 năm bị lừa bán. Ảnh: Blue Dragon.
Trái với những lo lắng của cô, bố mẹ Ánh thấy có lỗi và thương con rất nhiều. Chỉ ba ngày sau khi trở về nhà, Ánh trở dạ. Mặc dù sinh non, nhưng hai bé được chăm sóc tốt, đến tháng thứ 5 mỗi bé đã xấp xỉ 6 kg. Ánh vừa chăm con, vừa ra ngoài phụ chị gái bán nước và bước đầu hòa nhập cộng đồng. Blue Dragon trợ cấp hàng tháng để đảm bảo cuộc sống cho ba mẹ con và chính quyền địa phương đang phối hợp để cùng xây một ngôi nhà kiên cố cho gia đình. Các chuyên gia tâm lý, nhân viên xã hội nói chuyện với Ánh thường xuyên.
Ánh là một trong 1.000 nạn nhân của nạn buôn người được Blue Dragon giải cứu từ năm 2016 tới nay. Năm 2019, tổ chức này đã giải cứu 145 nạn nhân, năm 2020 giải cứu 210 nạn nhân. Nạn nhân thứ 1.000 (vừa được giải cứu trong tuần đầu tiên của tháng 1/2021) là một cô gái 17 tuổi, bị bán làm vợ vào tháng 9/2020.
Việc giải cứu các nạn nhân buôn người là nỗ lực của Blue Dragon phối hợp với cảnh sát và chính quyền nhiều nước cùng hàng trăm nghìn giờ làm việc căng thẳng. Các nhân viên Blue Dragon phải đối mặt với vô số nguy hiểm để đưa các nạn nhân đến nơi an toàn. Sau khi giải cứu, họ tiếp tục hỗ trợ các nạn nhân, tư vấn tâm lý, vận động pháp lý, làm đại diện trước tòa án, giúp đoàn tụ gia đình, tạm trú, chăm sóc sức khỏe, giáo dục và học nghề, tìm việc... Tất cả hướng đến mục tiêu giúp nạn nhân phục hồi và xây dựng cuộc sống mới.
* Một số thông tin của nhân vật đã thay đổi.
Phan Dương