Bác sĩ Mỹ cảnh báo khung giờ dễ bị đột quỵ nhất

Nguy cơ đột quỵ tăng cao vào những giờ đầu buổi sáng do huyết áp tăng đột biến khi thức giấc, đồng thời máu có xu hướng đặc hơn và tiểu cầu dễ kết dính.

Theo tiến sĩ Trisha Pasricha, trợ lý giáo sư tại Trường Y Harvard, huyết áp thường tăng đột biến ngay khi chúng ta thức dậy. Lực tác động của dòng máu lên thành động mạch não gia tăng có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch máu - hai nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ.

"Tuy nhiên, đối với đột quỵ, vấn đề không chỉ nằm ở huyết áp. Thực tế, chính đặc tính của máu cũng thay đổi vào buổi sáng", tiến sĩ Trisha Pasricha viết trên tờ The Washington Post.

Nghiên cứu năm 2002 của Đại học Wayne State chỉ ra rằng có tới một nửa số ca đột quỵ mức độ nặng xảy ra vào buổi sáng. Một phân tích năm 1998 của Đại học Rush trên gần 12.000 bệnh nhân cũng ghi nhận nguy cơ đột quỵ trong khung giờ từ 6h đến 9h sáng cao hơn tới 72%.

Nguyên nhân là máu có xu hướng trở nên "đặc" và dính hơn vào sáng sớm, làm tăng nguy cơ đông máu. Tiểu cầu - những mảnh tế bào nhỏ, không màu có chức năng đông tụ để cầm máu - dễ kết dính lại với nhau hơn vào thời điểm này. Hiện tượng kết tụ này liên quan mật thiết đến chu kỳ thức - ngủ của cơ thể, vốn làm gia tăng nồng độ các hormone kích thích sản sinh tiểu cầu vào buổi sáng.

"Đồng thời, cơ chế tự tiêu sợi huyết (hòa tan cục máu đông) tự nhiên của cơ thể cũng kém hiệu quả hơn trong những giờ đầu ngày", tiến sĩ Gregory Albers, giáo sư phẫu thuật thần kinh kiêm Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Stanford, chia sẻ với The Huffington Post.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Queen Mary ở London cho biết thêm, chính các yếu tố sinh học này cũng làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim gây tử vong vào buổi sáng.

Trẻ hóa đột quỵ: Hồi chuông cảnh báo

Phần lớn bệnh nhân đột quỵ tại Mỹ đều trên 65 tuổi, song tỷ lệ này đang có xu hướng gia tăng đáng kể ở nhóm người trẻ trong vài thập kỷ gần đây.

Một nghiên cứu của Đại học Cincinnati công bố vào tháng 9 cho thấy, tỷ lệ đột quỵ ở người trưởng thành trong độ tuổi 20-54 sinh sống tại vùng Trung Tây nước Mỹ đã tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 1993-2020.

"Những người trẻ bị đột quỵ ngày càng có nhiều tiền sử mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, béo phì và hút thuốc lá", bác sĩ chuyên khoa thần kinh Aaron Shoskes thuộc Trung tâm Khoa học Thần kinh Lâm sàng, Đại học Y tế Utah, nhận định. "Vì vậy, trong phần lớn các trường hợp, biến cố này không phải tự nhiên ập đến", chuyên gia nói.

Theo Tổ chức Não bộ Mỹ (American Brain Foundation), mỗi năm nước này ghi nhận khoảng 795.000 ca đột quỵ và gần 140.000 ca tử vong, tương đương cứ mỗi 40 giây lại có một người bị đột quỵ.

Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến cáo người dân cần nắm rõ các dấu hiệu cảnh báo sớm: suy giảm hoặc rối loạn thị lực, mất thăng bằng, yếu một bên tay, méo mặt và khó nói. Việc can thiệp y tế càng sớm thì cơ hội phục hồi chức năng sau cơn đột quỵ càng cao.

10 phút vận động giúp giảm nguy cơ

Để chủ động phòng ngừa, giới chuyên gia khuyến cáo cần tập trung xử lý các yếu tố nguy cơ quen thuộc như lười vận động và chế độ ăn thiếu lành mạnh.

Để duy trì huyết áp ở mức ổn định, mỗi người nên dành từ 10 đến 30 phút vận động mỗi ngày thông qua các bài tập vừa sức như đi bộ, chạy bộ, đạp xe hoặc khiêu vũ.

"Bạn không nhất thiết phải dồn toàn bộ vào một khung giờ 30 phút cố định", bác sĩ Mehak Gandhi thuộc Tập đoàn Y tế Hartford HealthCare (bang Connecticut), cho biết.

Bên cạnh đó, các chuyên gia khuyến nghị áp dụng chế độ ăn tốt cho tim mạch tương tự Địa Trung Hải, ưu tiên rau xanh đậm và dầu ô liu. "Những thay đổi trong lối sống nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại là những biện pháp mạnh mẽ nhất để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ", chuyên gia Aaron Shoskes nhấn mạnh.

Mỹ Ý (Theo Independent)