Bác sĩ cảnh báo 3 thời điểm cần đề phòng đột quỵ

Nửa đêm, gần sáng và thời điểm vừa thức dậy là những lúc cần đặc biệt cảnh giác với nguy cơ đột quỵ, nhất là khi nhiệt độ xuống thấp, huyết áp tăng.

Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, chuyên gia tim mạch, Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế Phương Đông, cho biết người cao tuổi, người mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có tiền sử tim mạch cần đặc biệt thận trọng vào ban đêm, nửa đêm và sáng sớm trong những ngày trời trở lạnh, rét đậm. Đây là những thời điểm nhiệt độ môi trường thường xuống thấp. Khi tiếp xúc với không khí lạnh, cơ thể tự động co các mạch máu ngoại vi để hạn chế thất thoát nhiệt, duy trì thân nhiệt cho những cơ quan quan trọng. Phản ứng này khiến sức cản mạch máu tăng, tim phải hoạt động nhiều hơn và huyết áp có thể tăng theo.

Ở người khỏe mạnh, cơ thể thường có khả năng điều chỉnh để thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ. Tuy nhiên, ở người có bệnh lý nền, đặc biệt là tăng huyết áp và bệnh tim mạch, sự co mạch đột ngột có thể làm gia tăng áp lực lên thành mạch, thúc đẩy các biến cố nguy hiểm.

Huyết áp tăng cao làm tăng nguy cơ xuất huyết não, nhất là ở người có thành mạch tổn thương hoặc suy yếu. Trong khi đó, những bất thường về tuần hoàn và tình trạng tổn thương mạch máu cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn mạch máu não, dẫn đến nhồi máu não.

Một số tình huống thường gặp trong sinh hoạt mùa lạnh cũng có thể khiến cơ thể chịu tác động đột ngột. Chẳng hạn, vừa thức dậy đã bước từ phòng ấm ra ngoài trời lạnh, lập tức vận động mạnh hoặc tắm khuya trong điều kiện nhiệt độ thấp. Sự thay đổi nhiệt độ khiến hệ tuần hoàn phải điều chỉnh nhanh, tạo thêm áp lực cho tim và mạch máu.

Bác sĩ nhận định thời tiết chuyển lạnh không phải nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ, nhưng có thể trở thành yếu tố thúc đẩy ở người vốn đã có nguy cơ. Đặc biệt, những đợt rét đậm, rét sâu hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến cơ thể khó thích nghi, làm gia tăng áp lực lên hệ tim mạch.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể gây tổn thương não nghiêm trọng, để lại di chứng vận động, ngôn ngữ, nhận thức, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Bác sĩ Mạnh khuyến cáo người dân ghi nhớ ba dấu hiệu điển hình gồm méo miệng, yếu hoặc liệt một bên cơ thể và rối loạn ngôn ngữ.

Cụ thể, người bệnh có thể đột ngột mất cân đối khuôn mặt, xệ một bên miệng khi cười; một bên tay hoặc chân yếu đi, không thể nâng lên như bình thường. Ngoài ra, họ có thể nói ngọng, nói khó, không thể diễn đạt thành câu hoàn chỉnh hoặc không hiểu lời người khác. Khi xuất hiện những biểu hiện này, người nhà cần lập tức gọi cấp cứu 115, không chờ triệu chứng tự thuyên giảm hoặc tự ý điều trị tại nhà. Tuyệt đối không áp dụng các biện pháp dân gian như cạo gió, chích máu đầu ngón tay, khiến việc đưa người bệnh đến bệnh viện bị trì hoãn.

Người nhà cũng cần ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh còn được xác định ở trạng thái bình thường. Đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng, xác định khả năng can thiệp và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Cách giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh

Để hạn chế nguy cơ đột quỵ khi thời tiết chuyển lạnh, bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động giữ ấm, tránh để cơ thể tiếp xúc đột ngột với môi trường nhiệt độ thấp. Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc tối muộn, nên mặc đủ ấm, chú ý bảo vệ các vùng dễ mất nhiệt như đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân. Người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc có sức khỏe yếu nên hạn chế ra ngoài khi trời rét sâu.

Vào buổi sáng, sau khi thức dậy không nên lập tức bước xuống giường, đi ra ngoài hoặc vận động mạnh. Thay vào đó, hãy dành vài phút ngồi dậy từ từ, vận động nhẹ nhàng để cơ thể thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ. Người dân cũng nên hạn chế tắm quá khuya, tránh tắm nước lạnh trong những ngày rét đậm.

Một thói quen khác cần tránh là uống rượu bia trước khi ra ngoài trời lạnh. Rượu có thể tạo cảm giác nóng lên tạm thời nhưng thực tế làm tăng thất thoát nhiệt qua da, khiến cơ thể dễ bị hạ thân nhiệt hơn.

Bên cạnh đó, kiểm soát tốt các bệnh lý nền đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ. Người mắc tăng huyết áp cần đo và theo dõi huyết áp thường xuyên, nhất là khi thời tiết thay đổi. Người bệnh đái tháo đường cần kiểm tra đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ. Chế độ ăn uống cũng cần được điều chỉnh theo hướng cân bằng, hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa và không lạm dụng rượu bia. Người dân vẫn nên duy trì vận động thể chất trong mùa lạnh,

Thúy Quỳnh