Ăn đêm làm tăng 36% nguy cơ gan nhiễm mỡ
Thói quen thức khuya, ăn đêm tưởng chừng vô hại nhưng lại âm thầm bào mòn chức năng gan, làm tăng 36% nguy cơ gan nhiễm mỡ và 28% nguy cơ xơ gan.
Thông tin trên được bác sĩ chuyên khoa Y học gia đình Xu Shuhua (Đài Loan, Trung Quốc) dẫn lại từ một nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2026 trên tạp chí quốc tế Clinical Gastroenterology and Hepatology. Theo dõi gần 200.000 người trong suốt 16 năm, các nhà khoa học phát hiện nhóm có thói quen ăn đêm đối mặt với tỷ lệ mắc gan nhiễm mỡ và xơ gan cao hơn hẳn.
Đáng chú ý, tác hại này không đơn thuần do tăng cân. Sau khi hiệu chỉnh các yếu tố gây nhiễu như độ tuổi, chỉ số khối cơ thể (BMI), tổng lượng calo nạp vào mỗi ngày, mức độ vận động, lượng rượu bia và chất lượng chế độ ăn, rủi ro từ việc ăn đêm vẫn tồn tại độc lập. Nói cách khác, ngay cả khi kiểm soát tốt cân nặng và tổng lượng calo tương đương nhau, việc ăn uống lúc nửa đêm vẫn tạo áp lực lớn cho gan.
Nhiều người thường quan niệm "bỏ bữa sáng hại sức khỏe nhất". Tuy nhiên, bác sĩ Xu Shuhua cho biết dữ liệu nghiên cứu sau khi loại trừ yếu tố tuổi tác, chất lượng bữa ăn, lượng calo và thói quen sinh hoạt lại không tìm thấy mối liên hệ đáng kể nào giữa việc bỏ bữa sáng với nguy cơ gan nhiễm mỡ hay xơ gan. Điều này chứng minh chìa khóa bảo vệ lá gan không nằm ở việc "bỏ lỡ bữa nào", mà quyết định bởi "thời điểm ăn uống".
Lý giải cơ chế gây hại của bữa đêm, bác sĩ Xu Shuhua nhấn mạnh lá gan vận hành theo đồng hồ sinh học riêng. Ban ngày là khung giờ cao điểm để gan chuyển hóa năng lượng, còn ban đêm là lúc cơ quan này nghỉ ngơi và phục hồi. Việc nạp thức ăn vào ban đêm làm suy giảm độ nhạy insulin, khiến hiệu quả chuyển hóa calo kém đi.
Thói quen thức khuya, ăn đêm tưởng chừng vô hại nhưng lại âm thầm bào mòn chức năng gan, làm tăng 36% nguy cơ gan nhiễm mỡ và 28% nguy cơ xơ gan. Ảnh minh họa: Health
Nghiên cứu cũng chỉ ra bệnh nhân gan nhiễm mỡ có tình trạng kháng insulin tại gan cao hơn vào ban đêm, đồng thời quá trình sản xuất glucose và tổng hợp mỡ mới (de novo lipogenesis) diễn ra mạnh mẽ hơn. Ăn đêm chẳng khác nào ép lá gan đang cần nghỉ ngơi phải "tăng ca", lâu dần thúc đẩy mỡ tích tụ dày đặc trong các tế bào gan.
Thực tế, những người làm việc ca đêm hoặc chỉ ăn 1-2 bữa mỗi ngày chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Khi đưa yếu tố "làm ca đêm" vào phân tích, mối liên hệ giữa ăn đêm và bệnh xơ gan càng chặt chẽ hơn, đẩy mức rủi ro tăng vọt lên 49%. Nhóm chỉ ăn 1-2 bữa mỗi ngày cũng có nguy cơ xơ gan cao hơn do ban ngày ăn thiếu chất nhưng ban đêm lại dồn ép ăn quá nhiều, gây rối loạn nhịp chuyển hóa.
Để bảo vệ lá gan, bác sĩ Xu Shuhua khuyến cáo mỗi người nên coi bữa tối là bữa ăn cuối cùng trong ngày. Hãy duy trì ăn đủ ba bữa điều độ vào ban ngày, tránh tình trạng nhịn đói ban ngày rồi "ăn bù" vào ban đêm nhằm giảm thiểu áp lực chuyển hóa lặp đi lặp lại cho gan.
Mỹ Ý (Theo SETN)