'Xe máy học cách xếp hàng trước khi đổ lỗi ôtô chiếm hết đường'

Đường đông thì phải chờ, ai đến trước đi trước, người đi xe máy không thể lấy lý do hết đường mà tự cho mình quyền đi lên vỉa hè.

Đọc bài viết "Tôi bị phạt đi xe máy trên vỉa hè nhưng ôtô dàn hàng chiếm hết đường" tôi rất chia sẻ với nỗi bức xúc của tác giả nhưng không thể lấy đó để biện minh cho hành vi vi phạm giao thông. Tôi đã có nhiều năm sinh sống và làm việc ở cả TP HCM lẫn Hà Nội. Tôi hiểu cảm giác sốt ruột khi phải nhích từng mét đường giữa dòng xe đông nghịt, nhất là vào giờ cao điểm. Nhưng có một điều tôi luôn tự nhắc mình: đường đông thì phải chờ, không thể vì mình đang vội mà tự cho phép bản thân đi lên vỉa hè.

Có lần, trên đường đi làm về, tôi gặp cảnh ùn tắc kéo dài nhiều km. Phía trước là một hàng ôtô nối đuôi nhau, dàn hàng kín lòng đường, xe máy chen chúc phía sau. Một số người đi xe máy tỏ ra khó chịu, bấm còi thúc giục. Vài người bắt đầu đánh lái lên vỉa hè để vượt lên ôtô phía trước. Người đi trước vừa leo lên được thì người phía sau cũng nối đuôi theo.

Đoạn vỉa hè vốn đã chật hẹp, lại thêm cột điện, gốc cây, hàng quán và người đi bộ, nay còn cả đoàn xe máy luồn lách, tránh né, trông không khác gì một mớ hỗn độn. Rồi cũng chính những người chạy xe trên vỉa hè ấy được vài chục mét lại phải tìm cách xuống lòng đường vì vỉa hè bị chặn.

Tính ra, họ cũng chẳng đi nhanh hơn được bao nhiêu, vì phía dưới dòng phương tiện vẫn đang ùn ùn di chuyển, không phải muốn là xuống được ngay. Thậm chí, nhiều người tay lái yếu, loay hoay tìm chỗ xuống, đổ cả xe vì bị trượt mép vỉa hè. Vậy là một hành động tưởng để thoát khỏi ùn tắc lại tạo thêm một điểm xung đột, khiến giao thông càng thêm rối.

>> Cắm mặt vào điện thoại khi lái xe vì 'đen lắm mới bị phạt'

Tôi không phủ nhận có những tuyến đường mà ôtô chạy thành hàng ngang, chiếm gần hết mặt đường, khiến xe máy rất khó di chuyển. Nhưng cần nhìn nhận một cách công bằng: không phải cứ ôtô đi kín mặt đường thì mặc nhiên là họ đang vi phạm. Trên những tuyến đường không phân làn riêng, ôtô và xe máy có thể cùng lưu thông trên phần đường được phép. Xe nào đến trước thì đi trước, xe đến sau phải chờ, đó là nguyên tắc.

Nếu ôtô đi đúng làn đường, đúng phần đường, không có hành vi lấn chiếm hay cản trở trái quy định thì việc xe máy phải di chuyển chậm phía sau không phải là một sự bất công. Đó đơn giản là tình trạng giao thông đông đúc mà tất cả người tham gia đều phải chia sẻ.

Tôi cho rằng vấn đề nằm ở tâm lý không muốn chờ đợi của một bộ phận người đi xe máy. Thay vì kiên nhẫn xếp hàng, họ muốn tìm một lối đi khác nhanh hơn, dù đó là vỉa hè dành cho người đi bộ. Họ có thể nghĩ rằng chỉ cần vượt lên vài chục mét là tiết kiệm được thời gian. Nhưng nếu hàng trăm người cùng suy nghĩ như vậy, vỉa hè sẽ biến thành một làn đường tự phát, người đi bộ không còn chỗ đi, còn các phương tiện lại tiếp tục tranh giành nhau từng khoảng trống.

Tôi từng chứng kiến những người đi bộ phải nép sát vào cửa nhà, thậm chí bước xuống lòng đường vì xe máy chạy kín vỉa hè. Có những người già, trẻ nhỏ, người khuyết tật vốn đã gặp khó khăn khi đi lại, nay càng khó khăn hơn. Người đi xe máy đòi hỏi quyền được lưu thông, nhưng lại quên rằng người đi bộ cũng có quyền được sử dụng vỉa hè một cách an toàn.

Một điều nữa khiến tôi băn khoăn là cách một số người nhìn nhận sự công bằng giữa ôtô và xe máy. Có ý kiến cho rằng ôtô chiếm hết đường thì xe máy leo vỉa hè là điều có thể hiểu được. Nhưng hiểu được nguyên nhân không có nghĩa là đồng tình với hành vi đó. Nếu phát hiện ôtô đi sai làn, lấn làn hoặc dừng đỗ trái quy định, người đi đường hoàn toàn có quyền phản ánh, cung cấp hình ảnh để cơ quan chức năng xử lý. Tuy nhiên, điều đó không thể trở thành căn cứ để người đi xe máy tự cho mình quyền leo vỉa hè.

Việc xử phạt phải dựa trên hành vi cụ thể, quy định pháp luật và bằng chứng, chứ không dựa trên cảm giác của người đang bị ùn tắc. Ôtô vi phạm có thể bị xử lý trực tiếp hoặc qua hình thức phạt nguội nếu đủ căn cứ. Xe máy leo vỉa hè cũng phải chịu trách nhiệm tương ứng. Nói cách khác, không thể lấy lỗi của người khác để hợp thức hóa sai phạm của mình.

Nếu ai cũng lấy lý do riêng của mình làm ngoại lệ, trật tự giao thông sẽ không còn ý nghĩa. Người đi xe máy có áp lực, người lái ôtô cũng có công việc gấp. Không ai có thể mặc nhiên đặt sự thuận tiện của mình lên trên quyền lợi của người khác. Đường đông thì xe sau chờ xe trước. Nếu ai cũng muốn vượt lên, chen lên, tìm cách đi trước người khác, giao thông sẽ chỉ càng hỗn loạn. Văn hóa giao thông không chỉ thể hiện ở việc chúng ta có tuân thủ luật khi đường thông thoáng hay không, mà còn ở cách chúng ta ứng xử khi phải chờ đợi trong cảnh ùn tắc.

Điều tôi mong muốn không phải là bênh vực ôtô hay trách móc người đi xe máy. Tôi chỉ mong mọi người nhìn nhận rằng vỉa hè không phải là phần đường dự phòng dành cho những ai thiếu kiên nhẫn. Muốn giao thông văn minh hơn, trước hết mỗi người cần ngừng coi việc mình vi phạm là điều có thể chấp nhận chỉ vì người khác cũng có thể đang sai.

Thanh Tran

• Bài học từ xe 'rùa bò' sau nhiều năm tôi cầm lái trên cao tốc
• Tôi căng thẳng lái xe 100 km/h để căn khoảng cách an toàn
• Chạy 100 km/h bám đuôi xe trước nhưng kêu khó giữ khoảng cách an toàn
• Nguyên tắc 4 giây giúp tôi tránh dính lỗi khoảng cách an toàn trên cao tốc
• 'Tôi đỡ áp lực lái xe từ TP HCM về Nha Trang nhờ giữ khoảng cách an toàn'
• Nỗi lo bị phạt khoảng cách an toàn trên cao tốc vì xe 'điền vào chỗ trống'