Vĩnh Long đặt mục tiêu xuất khẩu dừa một tỷ USD

Có gần 123.000 ha dừa, tỉnh mở rộng canh tác hữu cơ, nghiên cứu tín chỉ carbon và chế biến sâu để nâng giá trị xuất khẩu.

Vĩnh Long đặt mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu dừa lên 700 triệu đến một tỷ USD mỗi năm, thông qua mở rộng vùng nguyên liệu hữu cơ, giảm phát thải và tận dụng phụ phẩm để gia tăng giá trị sản phẩm.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh hiện có gần 123.000 ha dừa, chiếm khoảng 50% diện tích cả nước, sản lượng hơn 1,3 triệu tấn mỗi năm. Trong đó, hơn 30.700 ha đã được chứng nhận hữu cơ.

Sau sáp nhập với Bến Tre và Trà Vinh, Vĩnh Long trở thành địa phương có diện tích trồng dừa lớn nhất cả nước.

Ngành dừa địa phương có hệ thống doanh nghiệp chế biến đa dạng, tạo việc làm cho hơn 9.000 lao động. Các sản phẩm gồm dầu dừa, nước dừa, sữa dừa, cơm dừa nạo sấy, kẹo dừa, mỹ phẩm, than gáo dừa, xơ dừa và hàng thủ công mỹ nghệ.

Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp chế biến dừa ước đạt 8.150 tỷ đồng, tăng gần 6% so với năm trước, chiếm khoảng 6% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh. Kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ dừa đạt khoảng 600 triệu USD.

Tuy nhiên, sản phẩm dừa vẫn chủ yếu ở dạng thô hoặc sơ chế, giá trị gia tăng chưa cao. Năng lực chế biến sâu, ứng dụng công nghệ và phát triển thương hiệu quốc tế còn hạn chế.

Để nâng giá trị ngành hàng, Vĩnh Long định hướng phát triển thêm hơn 13.000 ha dừa hữu cơ trong năm 2026, đưa tổng diện tích lên khoảng 44.000 ha, tương đương 36% diện tích dừa toàn tỉnh.

Song song với mở rộng vùng nguyên liệu, tỉnh khuyến khích nông dân giảm sử dụng phân bón hóa học, tăng cường phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, tiết kiệm nước tưới và áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải.

Một hướng đi được nghiên cứu là sản xuất than sinh học (biochar) từ phụ phẩm vỏ dừa. Than sinh học có thể được sử dụng để cải thiện chất lượng đất, tăng khả năng giữ nước, giữ dinh dưỡng và lưu trữ carbon.

Tỉnh dự kiến ưu tiên thử nghiệm tại các vùng trồng dừa tập trung, gần hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến để thuận lợi thu gom và vận chuyển phụ phẩm. Việc tận dụng vỏ, xơ, mụn và gáo dừa cũng được kỳ vọng giảm chất thải, tạo thêm sản phẩm có giá trị kinh tế.

Không chỉ phát triển vùng nguyên liệu, Vĩnh Long còn tìm kiếm cơ hội hợp tác quốc tế về giảm phát thải và tín chỉ carbon.

Trong cuộc làm việc với lãnh đạo tỉnh ngày 17/9, ông Kataoka Keiichiro, Tổng giám đốc Công ty Jizoku (Nhật Bản), đề xuất phát triển tín chỉ carbon gắn với chuyển đổi canh tác dừa theo hướng hữu cơ, giảm phân bón hóa học và tận dụng phụ phẩm sản xuất than sinh học.

Theo đề xuất, kết quả giảm phát thải sẽ được đo đạc, báo cáo và kiểm chứng bằng dữ liệu vệ tinh kết hợp khảo sát thực địa. Công ty Điện lực Kansai tham gia với vai trò bên mua tín chỉ carbon tiềm năng, quan tâm đến chất lượng tín chỉ và khả năng bao tiêu dài hạn.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết địa phương còn khoảng 70.000 ha dừa có thể nghiên cứu hợp tác ứng dụng công nghệ giảm phát thải, sản xuất than sinh học và phát triển tín chỉ carbon.

Ông đề nghị các doanh nghiệp làm rõ quy mô, địa bàn, nguồn lực, lộ trình triển khai và trách nhiệm từng bên, đặc biệt là cơ chế chia sẻ lợi ích với nông dân, hợp tác xã.

Hiện đề xuất hợp tác vẫn trong giai đoạn nghiên cứu. Tỉnh đã giao các sở chuyên môn trao đổi với doanh nghiệp Nhật Bản về dự thảo biên bản ghi nhớ, làm cơ sở xem xét các bước tiếp theo.

Về dài hạn, Vĩnh Long đặt mục tiêu mở rộng diện tích dừa lên 132.000 ha vào năm 2030 và khoảng 140.000 ha năm 2045, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu.

Đến năm 2030, tỉnh còn phấn đấu đưa tỷ lệ diện tích dừa hữu cơ lên khoảng 50%, gắn sản xuất với truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ.

Trong hai ngày 12-13/12, tỉnh dự kiến tổ chức Hội thảo quốc tế ngành dừa - CocoNext 2026, thu hút khoảng 500 đại biểu trong và ngoài nước, nhằm kết nối doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư và các đối tác trong chuỗi giá trị dừa.

Sự kiện dự kiến có 36 gian hàng trưng bày sản phẩm, công nghệ chế biến và giải pháp quản lý vùng nguyên liệu. Các phiên thảo luận tập trung vào thương mại quốc tế, chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn và phát triển giá trị carbon từ cây dừa.

An Bình