'Viettel đã biết lách luật'

Bộ Thương mại cho rằng, Viettel khuyến mãi đúng luật, các chuyên gia kinh tế coi đây là một thủ thuật trong cạnh tranh. Còn giới luật sư thì cho là hành vi không lành mạnh và gây rối loạn thị trường do luật VN vẫn còn kẽ hở để doanh nghiệp "lách".

Cước di động sẽ ngày càng rẻ hơn.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cao cấp, cho rằng, lâu nay chạy đua khuyến mãi, giảm giá của các doanh nghiệp viễn thông là chuyện không mới. Điều này chứng tỏ họ còn đủ sức hạ giá thành và giảm chi phí đầu vào cho các doanh nghiệp khác và người tiêu dùng.

Theo ông, một nguyên tắc bất di bất dịch trong kinh doanh là không có lãi thì không doanh nghiệp nào dám làm. Có thể nhận thấy rằng, Viettel đang thực hiện chiến dịch thu hút thuê bao và đây cũng là câu chuyện bình thường khi một mạng di động mới ra đời. "Viettel đã bỏ ra một đống tiền để đầu tư cho mạng lưới nên việc thu hút thuê bao trở thành vấn đề sống còn đối với họ. Trước mắt, chưa nên kết luận đây là chuyện bán phá giá mà hãy tiếp tục theo dõi chương trình khuyến mãi này tác động như thế nào đến thị trường và các doanh nghiệp khác", ông Doanh nói.

Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Trưởng ban Kinh tế Vĩ mô, Viện Kinh tế VN, cũng cho rằng, đây chỉ là một thủ thuật trong chiến lược kinh doanh của Viettel. Theo ông, việc các doanh nghiệp chạy đua giảm giá nên coi là chuyện bình thường bởi điều này chứng tỏ thị trường vẫn còn nhiều tiềm năng và các nhà cung cấp vẫn kinh doanh có lãi. "Vấn đề đặt ra là tại sao Viettel làm được trong khi VNPT - một đại gia - lại không dám nghĩ đến điều này mà cứ chịu chạy theo. Rõ ràng, Viettel chấp nhận "ăn ít" để khuyến khích người tiêu dùng đến với mạng của họ và điều này cần phải được khuyến khích. Còn chuyện họ có bán phá giá hay không cần phải căn cứ theo Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông, Luật Thương mại và Luật Cạnh tranh", ông nói.

Trao đổi với VnExpress, Phó cục trưởng Cục xúc tiến Thương mại (Bộ Thương mại) Đỗ Thắng Hải cho rằng, chương trình khuyến mãi này nếu căn cứ vào các điều khoản quy định tại Luật Thương mại thì không có vấn đề gì. Theo ông, chuyện một số ý kiến quy kết Viettel bán phá giá dịch vụ nên căn cứ vào các quy định trong Luật Cạnh tranh hiện hành.

Ông Trần Anh Sơn, Cục phó Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Thương mại), cũng khẳng định, chương trình khuyến mãi không vi phạm pháp luật. Hơn nữa, Luật Cạnh tranh có hiệu lực từ ngày 1/7 cũng không hề ngăn cấm kiểu khuyến mãi dưới hình thức này.

Tại chương III Luật Cạnh tranh quy định: Những hành vi được xếp vào loại cạnh tranh không lành mạnh bao gồm:
1/ Chỉ dẫn gây nhầm lẫn.
2/ Xâm phạm bí mật kinh doanh.
3/ Ép buộc trong kinh doanh.
4/ Gièm pha doanh nghiệp khác.
5/ Gây rối hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp khác.
6/ Quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh.
7/ Khuyến mãi cạnh tranh không lành mạnh.
8/ Phân biệt đối xử của hiệp hội.
9/ Bán hàng đa cấp bất chính.

Tuy nhiên, tiến sĩ Phạm Liêm Chính, Văn phòng Luật sư Chính và cộng sự, không hoàn toàn nghĩ như vậy. Ông cho rằng, Luật Cạnh tranh VN còn mới, chưa có hướng dẫn đầy đủ nên còn nhiều bất cập.

Theo ông, thời gian qua, người tiêu dùng liên tục chứng kiến cuộc chạy đua giảm giá giữa các nhà cung cấp dịch vụ. Trước mắt, người tiêu dùng có thể sẽ được lợi nhưng về lâu dài, thị trường viễn thông sẽ không tránh khỏi bị rối loạn. Ông Chính cho rằng, bài học nhãn tiền mà một số nước đã gặp phải khi mở cửa thị trường nên coi là tiếng chuông cảnh báo để các doanh nghiệp thận trọng hơn với những chương trình khuyến mãi và giảm giá.

"Tôi khẳng định ở các nước công nghiệp phát triển, họ không có những chương trình khuyến mãi kiểu giật gân câu khách và gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác như thế này", ông Chính nói.

Nếu như ở các nước, hành vi bán phá giá được xếp vào kiểu cạnh tranh không lành mạnh thì Luật Cạnh tranh mới của VN không hề đề cập đến việc này. Tại khoản 1 Điều 11 chỉ quy định đối với hành vi bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh đối với những doanh nghiệp được coi là Doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường với thị phần từ 30% trở lên. Viettel hiện mới có trên 1 triệu thuê bao, nếu so với 6 triệu thuê bao của VNPT thì họ vẫn là doanh nghiệp nhỏ chưa nằm trong diện doanh nghiệp chiếm vị trí thống lĩnh. Tuy nhiên, trên thực tế, một doanh nghiệp không chiếm vị trí thống lĩnh nhưng nếu chương trình khuyến mãi của họ quá lớn hoặc giật gân, câu khách cũng có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp chiếm thị phần khống chế, theo đó, thị trường cũng chịu ảnh hưởng nhất định.

"Viettel không nói hẳn ra là khách hàng hãy từ bỏ các mạng di động khác để đến với tôi, song chương trình khuyến mại của họ lại nói lên điều này. Và như vậy, chắc chắn thị phần của các doanh nghiệp khác sẽ bị ảnh hưởng", ông Chính nói.

Theo ông, cơ quan quản lý Nhà nước phải vào cuộc để làm rõ thực chất đằng sau câu chuyện khuyến mãi này là gì. Những yếu tố liên quan đến chương trình khuyến mãi và mức độ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp khác và bản thân Viettel như thế nào? "Lâu nay, người tiêu dùng chỉ biết các doanh nghiệp công bố giảm giá dịch vụ chứ không biết mức giá họ đưa ra được căn cứ vào cơ sở nào và chất lượng mạng ra sao. Do vậy, Bộ Bưu chính Viễn thông cùng với việc quản lý chất lượng cần ban hành quy chế, thậm chí giám sát cả các yếu tố cấu thành một chương trình khuyến mãi nhằm giảm bớt phiền hà cho khách hàng", ông nói.

- Tại khoản 1 Điều 11 Luật Cạnh tranh, những doanh nghiệp được coi là Doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường vì “có thị phần từ 30% trở lên trên thị trường liên quan hoặc có khả năng gây hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể” sẽ bị cấm thực hiện một số hành vi “lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường” như sau: Cấm doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường thực hiện các hành vi sau đây:
1. Bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh.
2. Áp đặt giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý hoặc ấn định giá bán lại tối thiểu gây thiệt hại cho khách hàng.
3. Hạn chế sản xuất, phân phối hàng hóa, dịch vụ, giới hạn thị trường, cản trở sự phát triển kỹ thuật, công nghệ gây thiệt hại cho khách hàng.
4. Áp đặt điều kiện thương mại khác nhau trong giao dịch như nhau nhằm tạo bất bình đẳng trong cạnh tranh.
5. Áp đặt điều kiện cho doanh nghiệp khác ký kết hợp đồng mua, bán hàng hóa, dịch vụ hoặc buộc doanh nghiệp khác chấp nhận các nghĩa vụ không liên quan trực tiếp đến đối tượng của hợp đồng.
6. Ngăn cản việc tham gia thị trường của những đối thủ cạnh tranh mới.

-Về hình thức xử phạt. Tại Điều 117 Luật Cạnh tranh quy định:

1. Đối với mỗi hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh, tổ chức, cá nhân vi phạm phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính sau đây:

a) Cảnh cáo.
b) Phạt tiền.

2. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về cạnh tranh còn có thể bị áp dụng một hoặc các hình thức xử phạt bổ sung sau đây:
a) Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề.
b) Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm pháp luật về cạnh tranh.

3. Ngoài các hình thức xử phạt quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về cạnh tranh còn có thể bị áp dụng một hoặc các biện pháp khắc phục hậu quả sau đây:
a) Cơ cấu lại doanh nghiệp lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường.
b) Chia, tách doanh nghiệp đã sáp nhập, hợp nhất; buộc bán lại phần doanh nghiệp đã mua.
c) Cải chính công khai.
d) Loại bỏ những điều khoản vi phạm pháp luật ra khỏi hợp đồng hoặc giao dịch kinh doanh.
đ) Các biện pháp cần thiết khác để khắc phục tác động hạn chế cạnh tranh của hành vi vi phạm.

Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác thì phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Hồng Anh