- Thứ trưởng đánh giá như thế nào về vòng đàm phán với Mỹ về vấn đề VN gia nhập WTO vừa qua?
- Bản thân từng là thành viên đoàn đàm phán của Chính phủ về Hiệp định Thương mại song phương với Mỹ trước đây và một số phiên đầu tiên về WTO, tôi hiểu chuyện thương thuyết vừa qua rất khó khăn, nhất là với viễn thông - lĩnh vực được coi là nhạy cảm. Với VN, cái khó nhất chính là khả năng đánh giá chính xác mong muốn của đối tác. Hơn nữa, trong quá trình đàm phán, nhiều yêu cầu về mở cửa thị trường của đối tác rất mới mẻ so với điều kiện của VN. Chẳng hạn họ đưa ra phương thức “cung cấp dịch vụ qua biên giới”, hay vấn đề xác định, định nghĩa một số dịch vụ mà các doanh nghiệp VN chưa quen.
Tuy nhiên, khó khăn trong đàm phán chỉ là bước đầu, quan trọng hơn hết là làm thế nào để thực hiện các cam kết đã đưa ra.
- Trong lĩnh vực bưu chính viễn thông, so BTA, những yêu cầu của phía Mỹ trong đàm phán WTO vừa rồi có gì khác?
- Nếu như ký BTA với Mỹ, VN chỉ phải đưa ra các cam kết trong lĩnh vực viễn thông thì khi đàm phán về WTO, VN được yêu cầu thực hiện toàn diện trên 3 lĩnh vực là viễn thông, bưu chính và công nghệ thông tin.
Đối với lĩnh vực viễn thông, các đối tác, đặc biệt là Mỹ luôn đòi hỏi VN phải thực hiện “BTA +”, có nghĩa là mở hơn so với BTA. VN đã có một số nhượng bộ hơn về viễn thông trong đàm phán. Nhưng có thể thấy, với các cam kết đó, VN đạt được những yêu cầu đặt ra ban đầu.
- Vậy ông đánh giá thế nào về năng lực cạnh tranh của ngành bưu chính viễn thông khi vào sân chơi WTO?
- Có thể khẳng định, bưu chính viễn thông và công nghệ thông tin hoàn toàn đủ điều kiện để hội nhập và phát triển bền vững sau khi VN trở thành thành viên của WTO.
Hội nhập có thể là điều kiện tốt để mở rộng kinh doanh ra quốc tế. Nhưng trước khi làm được việc đó thì các doanh nghiệp phải hoạt động tốt ngay tại thị trường trong nước. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia như Trung Quốc hay Malaysia cho thấy, trong giai đoạn đầu mở cửa, cho phép nhiều công ty tham gia sẽ thúc đẩy phát triển, còn đến sau khi gia nhập WTO, các doanh nghiệp Nhà nước vẫn cần phải được cơ cấu lại để tập trung nguồn lực và nâng cao sức cạnh tranh. Điều này cũng đúng với điều kiện của VN. Nếu không giải quyết hợp lý, sức cạnh tranh của chúng ta sẽ hạn chế.
- Sắp tới các nhà đầu tư nước ngoài được phép góp vốn liên doanh hoặc mua cổ phần doanh nghiệp trong nước, Thứ trưởng dự đoán tình hình như thế nào?
- Thị trường chắc chắn sẽ phát triển sôi động hơn khi có sự tham gia của các công ty nước ngoài lớn và có kinh nghiệm. Các doanh nghiệp trong nước khi ấy cũng sẽ trưởng thành hơn. Nếu quản lý tốt, khách hàng được lợi với dịch vụ đa dạng, chất lượng và giá cước giảm hơn nữa. Tuy nhiên cũng cần nhấn mạnh, hình thức liên doanh trong viễn thông và cho phép nước ngoài mua cổ phần của các công ty trong nước vẫn rất mới. Chắc chắn việc xử lý cần phải kỹ và thận trọng. Hiện tại đối với lĩnh vực có hạ tầng mạng, trong liên doanh, các doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ cổ phần khống chế. Nhưng điều quan trọng hơn là các doanh nghiệp đó sẽ thể hiện khả năng điều hành kinh doanh thế nào để giữ được tính chủ đạo của mình.
Hồng Anh