Vì sao người tiểu đường mắc bệnh thận mà không biết?

Người mắc tiểu đường có thể bị tổn thương thận trong nhiều năm mà không nhận thấy dấu hiệu bất thường do bệnh tiến triển chậm và ít biểu hiện ở giai đoạn đầu.

Bệnh thận mạn là một biến chứng đáng lưu ý ở người mắc tiểu đường. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiểu đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy thận. Đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu, ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận. Nhiều trường hợp không được phát hiện sớm do bệnh thường ít biểu hiện trong những giai đoạn đầu.

Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương thận

Thận chứa hàng triệu đơn vị lọc nhỏ gọi là nephron, giúp loại bỏ chất thải và lượng nước dư thừa khỏi máu để tạo thành nước tiểu. Mỗi nephron có một cầu thận, gồm mạng lưới mạch máu nhỏ, đảm nhiệm chức năng lọc.

Khi đường huyết thường xuyên ở mức cao, các mạch máu nhỏ trong thận có thể bị tổn thương theo thời gian, ảnh hưởng đến khả năng lọc chất thải. Tình trạng tăng áp lực bên trong cầu thận cũng có thể góp phần thúc đẩy tổn thương. Người mắc bệnh tiểu đường thường có nguy cơ tăng huyết áp, một yếu tố khác làm tăng nguy cơ mắc và tiến triển bệnh thận mạn.

Tổn thương thận liên quan đến tiểu đường thường diễn ra từ từ. Một trong những thay đổi có thể xuất hiện là albumin, loại protein thường được giữ lại trong máu, bắt đầu rò rỉ qua bộ lọc và đi vào nước tiểu.

Thận có thể bị tổn thương trước khi xuất hiện triệu chứng

Ở giai đoạn đầu, bệnh thận mạn thường không gây biểu hiện rõ ràng. Người bệnh vẫn có thể tiểu tiện bình thường, không phù hoặc không cảm thấy mệt mỏi bất thường. Do đó, những thay đổi trong chức năng thận thường khó được phát hiện nếu không làm xét nghiệm.

Một phần nguyên nhân là thận có khả năng duy trì chức năng lọc trong một thời gian dù đã xuất hiện tổn thương ở một số đơn vị lọc. Vì vây, người bệnh có thể chưa nhận thấy thay đổi rõ rệt trong sinh hoạt, ngay cả khi các chỉ số xét nghiệm đã bắt đầu bất thường.

Khi bệnh tiến triển, khả năng lọc máu của thận có thể giảm đáng kể, khiến chất thải và dịch dư thừa tích tụ trong cơ thể. Một số biểu hiện có thể xuất hiện gồm phù ở chân, mắt cá hoặc quanh mắt, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn và thay đổi lượng nước tiểu. Tuy nhiên, đây không phải những dấu hiệu đặc hiệu, có thể gặp trong nhiều tình trạng sức khỏe khác.

Nhiều người chỉ phát hiện bệnh thận mạn khi bệnh đã tiến triển. Một số trường hợp nặng có thể dẫn đến suy thận, cần điều trị thay thế chức năng thận bằng lọc máu hoặc ghép thận.

Hai xét nghiệm giúp phát hiện tổn thương thận sớm

Do bệnh thường ít triệu chứng ở giai đoạn đầu, người mắc tiểu đường nên kiểm tra chức năng thận định kỳ thay vì chờ cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường. Hai xét nghiệm quan trọng gồm tỷ lệ albumin/creatinine trong nước tiểu (UACR) và mức lọc cầu thận ước tính (eGFR).

UACR giúp đánh giá lượng albumin trong nước tiểu so với creatinine. Albumin xuất hiện ở mức cao có thể là dấu hiệu bộ lọc thận bị tổn thương dù người bệnh chưa có biểu hiện bên ngoài. Tuy nhiên, chỉ số này có thể thay đổi tạm thời do vận động mạnh, nhiễm trùng, sốt hoặc đường huyết tăng cao. Vì vậy, bác sĩ thường cần kiểm tra lại để xác nhận tình trạng bất thường kéo dài.

Trong khi đó, eGFR được ước tính dựa trên nồng độ creatinine trong máu và các yếu tố liên quan, giúp đánh giá khả năng lọc chất thải của thận. Chỉ số giảm kéo dài có thể cho thấy chức năng thận suy giảm.

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (ADA), người mắc bệnh tiểu đường type 2 nên kiểm tra UACR và eGFR ít nhất mỗi năm một lần, bất kể phương pháp điều trị. Với người mắc type 1, việc kiểm tra được khuyến nghị bắt đầu sau ít nhất 5 năm kể từ khi chẩn đoán. Người đã mắc bệnh thận mạn có thể cần theo dõi thường xuyên hơn tùy tình trạng bệnh.

Bảo Bảo (Tổng hợp)