Bốn hạng mục có thể ảnh hưởng khai thác Long Thành vào tháng 12
Hơn một tháng trước ngày vận hành thương mại, sân bay Long Thành còn khối lượng lớn phải hoàn thành, từ thi công nhà ga, đường nội cảng đến nghiệm thu, cấp phép.
Sân bay Long Thành tại Đồng Nai dự kiến khai thác thương mại từ ngày 24/12. Cùng với việc đẩy nhanh thi công các hạng mục chính, dự án triển khai chương trình chuẩn bị khai thác (ORAT) với 55 kịch bản, chia thành ba đợt từ tháng 9 đến tháng 12 năm nay.
Trong báo cáo gửi lãnh đạo Chính phủ về điều kiện và công tác chuẩn bị khai thác sân bay mới đây, Bộ Xây dựng đánh giá phương án vận hành từ ngày 24/12 do ACV đề xuất giúp sớm đưa công trình vào sử dụng, từng bước phát huy hiệu quả và tạo điều kiện triển khai lộ trình chuyển đổi. Tuy nhiên, một số hạng mục còn khối lượng công việc lớn nên mốc khai thác cần xem xét dựa trên kết quả thực tế.
Bên ngoài nhà ga hành khách sân bay Long Thành, ngày 17/11. Ảnh: Quỳnh Trần
Theo tiến độ đến cuối tháng 10, ba dự án thành phần có thể hướng tới mục tiêu sẵn sàng khai thác trong tháng 12, gồm dự án thành phần 1 (trụ sở cơ quan quản lý nhà nước), thành phần 2 (công trình phục vụ quản lý bay) và thành phần 4 (công trình dịch vụ mặt đất).
Thách thức lớn nhất nằm ở dự án thành phần 3 - các công trình thiết yếu. Trong số 16 gói thầu của dự án này, 4 gói đã hoàn thành, 12 gói đang triển khai. Theo tiến độ ACV đưa ra, khối lượng còn lại tại một số gói vẫn rất lớn, có nguy cơ ảnh hưởng tới mốc hoàn thành, tập trung ở đường giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật (gói 4.8), nhà ga hành khách (gói 5.10), nhà ga hàng hóa số 1 và các công trình phụ trợ (gói 7.8), nhà để xe (gói 11.5).
Các gói thầu này có nhiều hạng mục phức tạp, đồng thời còn vướng mắc về nguồn vật liệu xây dựng và thanh toán cho nhà thầu. Một số gói thuộc dự án thành phần 3 phải hoàn thành trong tháng 11 để các hạng mục liên quan ở dự án thành phần 1, 2 và 4 có thể đấu nối, nghiệm thu.
Tiến độ các gói thầu được đánh giá ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác đồng bộ sân bay. Đây cũng là điều kiện để chủ đầu tư và cơ quan quản lý hoàn tất thủ tục cấp phép môi trường, an ninh hàng không và các nội dung liên quan.
Bộ Xây dựng cho biết theo thông lệ quốc tế và khuyến nghị của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), với sân bay mới quy mô lớn, có tính tích hợp cao, ORAT không chỉ kiểm tra thiết bị mà còn đánh giá khả năng vận hành của toàn hệ thống.
Do có nhiều hệ thống tự động phức tạp và cần sự phối hợp giữa nhiều đơn vị, quá trình chuẩn bị, thử nghiệm thực tế thường kéo dài 6-12 tháng. Các đợt thử nghiệm được tổ chức liên tiếp nhằm phát hiện, khắc phục lỗi và kiểm tra lại.
Hãng hàng không lắp đặt thiết bị để vận hành thương mại. Ảnh: Quỳnh Trần
Tại Long Thành, quá trình thử nghiệm tích hợp toàn diện dự kiến kéo dài khoảng ba tháng, từ cuối tháng 9 đến khi khai thác thương mại vào tháng 12. Trong thời gian này, sân bay chưa có chuyến bay thực tế, trong khi ACV phải đẩy nhanh thi công, nghiệm thu, hiệu chuẩn thiết bị, hoàn tất thủ tục, bố trí nhân sự và xây dựng quy trình vận hành.
Bộ Xây dựng đánh giá thời gian ORAT ngắn sẽ thu hẹp quỹ dự phòng để xử lý sự cố, nhất là những lỗi chỉ xuất hiện khi nhiều hệ thống cùng hoạt động hoặc khi có hành khách, hành lý, hàng hóa và tàu bay thực tế.
Từ đó Bộ Xây dựng đề nghị ACV, với vai trò đơn vị khai thác cảng, rà soát và đánh giá toàn diện phương án đưa sân bay vào khai thác trong tháng 12. ACV chịu trách nhiệm xác định thời điểm, phạm vi và phương án khai thác dựa trên mức độ hoàn thành đồng bộ của công trình, kết quả nghiệm thu, vận hành thử, đánh giá an toàn và việc hoàn tất các thủ tục.
Để bảo đảm mốc khai thác trong tháng 12, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc đã giao Bộ Xây dựng chỉ đạo ACV xây dựng phương án bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn và khả thi. Phương án cần được rà soát cùng với việc đánh giá các điều kiện cần thiết để đưa sân bay vào vận hành. Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan được giao tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ ACV tháo gỡ vướng mắc trong thanh toán của dự án.
Về tiến độ thi công, ACV cần rà soát kỹ khối lượng còn lại của các gói thầu, xác định thời hạn hoàn thành từng hạng mục và đề ra giải pháp tháo gỡ vướng mắc về nguồn cung nhiên liệu, vật liệu và thanh toán khối lượng thi công. Chủ đầu tư cần chỉ đạo nhà thầu bảo đảm tiến độ, nếu không đáp ứng phải xác định rõ trách nhiệm và xử lý.
Song song đó, ACV phải phối hợp với các đơn vị của Bộ Xây dựng triển khai các thủ tục, như nghiệm thu các hạng mục công trình; kiểm tra, đánh giá điều kiện khai thác và thực hiện thủ tục cấp phép... Các thủ tục chuyên ngành hàng không cần đảm bảo hoàn thành đúng tiến độ, không ảnh hưởng đến thời điểm đưa công trình vào khai thác.
Hệ thống vận chuyển hành lý ở sân bay. Ảnh: Quỳnh Trần
Về phía địa phương, lãnh đạo Chính phủ giao Đồng Nai và TP HCM tiếp tục rà soát khả năng cung ứng nhiên liệu, vật liệu để ưu tiên cho dự án sân bay. Các tuyến giao thông kết nối Long Thành cần được đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện.
Trước đó, theo kế hoạch của ACV, sân bay dự kiến khai thác tối đa 366 chuyến mỗi tuần trong giai đoạn đầu, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Để chuẩn bị đưa sân bay vào khai thác, Cục Hàng không Việt Nam đã khảo sát các hãng bay và nhiều bên liên quan, cho thấy các hãng quốc tế đều ủng hộ chuyển sang Long Thành.
Tuy nhiên, nhiều hãng muốn lùi chuyển đổi đến lịch bay mùa đông 2027 hoặc muộn hơn để có đủ thời gian chuẩn bị. Đối với trong nước, một số hãng đã sẵn sàng khai thác ở sân bay từ giai đoạn đầu theo kế hoạch của ACV.
Sân bay Long Thành xây dựng trên diện tích khoảng 5.000 ha, chia làm ba giai đoạn đầu tư. Dự án hiện ở giai đoạn một, với công suất thiết kế 25 triệu lượt khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Giang Anh