 |
|
Một người biểu tình chống chính phủ mặc áo có in hình ông Thaksin, chờ đến lượt làm "thẻ áo đỏ", bên trong khu trại của họ ở trung tâm thương mại Bangkok. Ảnh: Reuters. |
Dưới đây là bài viết của AFP, ghi lại ý kiến của các nhà phân tích chính trị về khả năng giải quyết khủng hoảng hiện nay của Thái Lan.
Vấn đề tìm kiếm giải pháp trở nên cấp bách hơn trong những ngày này, sau các cuộc tấn công bằng lựu đạn và việc dân chúng ngăn cản xe của cảnh sát tiến về Bangkok. Trước đó, vào hôm 10/4, có tới 25 người đã chết trong các cuộc đụng độ ở ngay giữa trung tâm lịch sử của thủ đô Thái.
Kể từ khi những cuộc biểu tình của người áo đỏ nổ ra giữa tháng 3, bầu không khí giữa người biểu tình với lực lượng an ninh đã thay đổi một cách chóng vánh, từ những lời đùa vui và bắt tay chuyển sang lo ngại và thù địch.
"Chuyển từ không khí lễ hội sang bạo lực, điều này từng xảy ra nhiều lần ở Thái", Michael Montesano, nghiên cứu viên tại Học viện Đông Nam Á của Mỹ, nhận xét. "Trong xã hội Thái Lan mà chúng ta thấy, có rất nhiều bạo lực ẩn chứa ở tầng sâu".
Kể từ khi thành lập nhà nước quân chủ lập hiến năm 1932, Thái Lan đã trải qua nhiều cuộc khủng hoảng chính trị, trong đó có 18 vụ đảo chính thành hoặc bất thành. Nước này cũng thường phải chứng kiến tình trạng xung đột giữa quân đội và người biểu tình, điển hình là năm 1992, khi đích thân Quốc vương Bhumibol Adulyadej phải can thiệp để chấm dứt xung đột.
Cho đến hôm qua, nhà Vua Thái mới lần đầu lên tiếng kể từ khi những cuộc biểu tình của áo đỏ bắt đầu cách đây 7 tuần và khiến một phần Bangkok tê liệt. Tuy nhiên ông không đề cập trực tiếp cuộc khủng hoảng hiện thời, mà chỉ nói "hãy thực hiện nhiệm vụ của mình thật trung thực" với một số thẩm phán mới nhậm chức.
"Với thực tế là dân chúng rất sùng kính hoàng gia, hoàng gia Thái Lan có thể có những bước đi nhằm đưa đến sự đồng thuận", Paul Chambers, một chuyên gia về Thái Lan thuộc đại học Heidelberg của Đức, nói.
"Nếu không có sự can thiệp, tình trạng đối đầu và bạo lực có thể tái diễn".
Khủng hoảng hiện nay ở Thái Lan bắt nguồn từ những vấn đề trong chính xã hội Thái và đã tồn tại hàng chục năm. Tầng lớp trên sống ở Bangkok giàu có - gồm các doanh nhân, viên chức chính phủ và hoàng gia, các sĩ quan quân đội nhiều thế lực - đều được hưởng lợi từ sự bùng nổ kinh tế những năm 60.
Còn ở vùng nông thôn miền bắc và đông bắc, đông đảo nông dân ngày càng bất bình bởi họ ít được hưởng thành quả của sự tăng trưởng, và không có chân trong các bộ máy quyền lực. Thái độ không bằng lòng này dần lan sang những người làm công ăn lương nghèo ở các đô thị.
Sự xuất hiện của Thaksin Sinawatra, thủ tướng theo đường lối dân túy, giành chiến thắng vang dội trong các cuộc bầu cử để rồi sau đó bị lật đổ trong đảo chính 2006, khiến sự chia rẽ trong xã hội tăng lên.
Theo đuổi những chính sách có lợi cho số đông dân chúng một cách thiết thực bằng những khoản tín dụng nhỏ và bảo hiểm y tế, Thaksin đã đánh thức nhận thức chính trị trong họ. Bất chấp những lời cáo buộc về tham nhũng, thân hữu và vi phạm nhân quyền, vị tỷ phủ tay trắng làm nên này đã trở thành siêu sao đầu tiên của chính trường Thái Lan.
Và giờ đây, khi đang sống lưu vong để tránh án tù, Thaksin vẫn là tâm điểm của cuộc xung đột.
"Sự căm ghét Thaksin thậm chí là nguy hiểm hơn chính bản thân Thaksin", Montesano nhận xét. "Chính phủ tin rằng Thaksin đứng sau tất cả những việc (của áo đỏ), nên càng không thể có nhượng bộ".
Thủ tướng đương nhiệm Abhisit Vejjajiva, sinh ra ở Anh và từng học Oxford, đã cự tuyệt yêu sách của người biểu tình đòi bầu cử sớm. Giới phân tích cho rằng việc ông không có sự liên hệ sâu rộng với đông đảo nông dân sẽ gây khó khăn cho ông trong việc đối phó với các lực lượng thân Thaksin - người giành chiến thắng trong mọi cuộc bầu cử mà ông tham gia trong thập niên qua.
Một mối lo nữa, theo các nhà phân tích, là nếu cuộc chiến quyết định tương lai Thái Lan lại diễn ra trên đường phố.
"Khi dân chúng tự quyết các vấn đề, kết quả thường không phải là rất tốt", Jacques Ivanoff thuộc Viện nghiên cứu Đông Nam Á đương đại, nói. "Thái Lan là một xã hội đồng thuận, nhưng cũng là một xã hội của bạo lực. Sự đồng thuận rất mỏng manh. Chỉ cần một tác động nhỏ, nó sẽ bùng cháy".
Thanh Mai lược dịch