"Liệu tôi có thể nổ súng vào những đồng đội của mình không?", Vlad đã bị câu hỏi này dày vò trong ngày nhóm Wagner nổi loạn hôm 24/6. Vlad từng là thành viên Wagner, nhưng nay đã ký hợp đồng phục vụ quân đội Nga.
Sau cuộc nổi loạn, kết thúc bằng thỏa thuận yêu cầu ông trùm Yevgeny Prigozhin phải tới Belarus, 4 tay súng từng là thành viên Wagner đã chia sẻ quan điểm về sự việc và tác động của nó đối với tương lai tập đoàn quân sự tư nhân này.
![Các tay súng Wagner tại thành phố Rostov-on-Don, miền nam Nga, hôm 24/6. Ảnh: Reuters](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/07/11/TELEMMGLPICT000340904631-16879-3577-3744-1689067979.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=vPMDAIqYVs79dpdYrCVeng)
Các tay súng Wagner tại thành phố Rostov-on-Don, miền nam Nga, hôm 24/6. Ảnh: Reuters
Giống như những cựu thành viên khác, Vlad, 29 tuổi, đổ lỗi cho Prigozhin vì đã khiến binh lính Nga chống lại nhau nhằm phục vụ mục đích cá nhân của ông trong cuộc đối đầu với giới lãnh đạo Bộ Quốc phòng.
"Tôi sẽ không bao giờ cho phép mình chĩa vũ khí vào người dân Nga và theo một nghĩa nào đó là chống lại chính đất nước chúng tôi", Vlad nói, đồng thời cho biết thêm anh gia nhập Wagner để "bảo vệ đất nước", không phải vì "đồng cảm với Prigozhin".
"Tôi và các đồng đội đã chiến đấu vì quốc gia, không phải vì một gã hói đầu nào đó và những tham vọng cá nhân của ông ta", Roman, 35 tuổi, cựu binh Wagner đến từ Moskva, nói.
Roman đã quyết định rời bỏ công việc trong ngành tài chính vào năm ngoái và đăng ký gia nhập Wagner vì tin rằng đó là "nghĩa vụ công dân" của mình.
"Đất nước đang có xung đột và tôi không thể đứng ngoài cuộc", anh nói. Roman đã chiến đấu 9 tháng ở Ukraine trong đội hình Wagner và được trao huân chương Chữ thập Đen, một trong những giải thưởng của tập đoàn quân sự tư nhân.
Cả Roman và Vlad đều cho biết họ bị sốc khi Prigozhin tuyên bố tiến hành cuộc nổi loạn vũ trang chống lại Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu và ra lệnh cho hàng nghìn tay súng Wagner tiến vào thành phố Rostov-on-Don, kiểm soát trụ sở Quân khu miền Nam Nga.
Dù không đồng ý với cuộc nổi loạn của Prigozhin, họ cho rằng chính các lãnh đạo quân sự hàng đầu Nga cũng có một phần lỗi vì đã để tình hình leo thang đến mức đó.
"Vì sự thờ ơ của họ, đơn vị chiến đấu được chuẩn bị tốt nhất đã phải gánh chịu hậu quả", Vlad nói, đề cập đến thiệt hại về danh tiếng đối với Wagner sau cuộc nổi loạn do Prigozhin cầm đầu.
"Nếu trước đây huân chương Chữ thập Đen khiến tôi là một người yêu nước 100% thì bây giờ, tôi 50% yêu nước, 50% phản bội", Roman cho hay.
Cuộc nổi loạn bị dập tắt trong chưa đầy 24 giờ, nhưng đã gây ra tổn thất nặng nề: khoảng 15 binh sĩ Nga thiệt mạng và một số phương tiện quân sự bị phá hủy, trong đó có các trực thăng của không quân Nga.
"Các đồng đội của chúng tôi đã giết lẫn nhau, một lượng lớn khí tài quân sự bị phá hủy, mọi người sợ hãi, chưa kể danh tiếng địa chính trị của Nga bị tổn hại", Roman nói, cho rằng cuộc nổi loạn Wagner không đạt được bất cứ mục tiêu nào.
Khác với Roman và Vlad, những cựu lính đánh thuê khác cho biết họ vẫn ủng hộ Prigozhin. Một tuần sau cuộc nổi loạn. Malik, 29 tuổi, đã bước xuống con phố Nevsky Prospekt ở trung tâm St. Petersburg, đội một chiếc mũ bóng chày và áo phông in biểu tượng của Wagner.
"Điều này không bị cấm. Tôi vẫn là người yêu nước", Malik nói, nhắc tới trang phục anh đang mặc. Trên cánh tay anh, những vết thương do mảnh đạn vừa mới lành. "Ông ấy đã làm rất nhiều cho đất nước", anh tuyên bố về lý do ủng hộ Prigozhin.
Điện Kremlin ngày 10/7 cho hay Tổng thống Vladimir Putin đã họp với 35 người, trong đó có Prigozhin và toàn bộ chỉ huy các phân đội của Wagner vào ngày 29/6 để đánh giá về hoạt động của lực lượng này tại tiền tuyến cũng như cuộc nổi loạn.
Ông Putin đã lắng nghe lời giải thích từ các chỉ huy Wagner, đồng thời đưa ra lựa chọn công việc cho họ sau khi ông trùm Prigozhin tới Belarus. Trong cuộc họp, các chỉ huy Wagner nhấn mạnh họ là người ủng hộ trung thành và cũng là binh sĩ dưới sự chỉ huy của Tổng thống Putin, khẳng định luôn sẵn sàng tiếp tục chiến đấu vì đất nước.
Giới quan sát cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy cuộc nổi loạn của Wagner không gây ra căng thẳng quá lớn trong nội bộ Nga.
Một số tay súng Wagner cho biết họ hy vọng cuộc nổi loạn của Prigozhin sẽ thúc đẩy những cải cách trong bộ máy quân sự đất nước.
"Tôi mong cuộc hành quân của chúng tôi sẽ có vai trò như hồi chuông cảnh báo đối với chính phủ, cho họ thấy rằng đã đến lúc phải thay đổi", Mikhail, 32 tuổi, một thành viên Wagner, nói.
Từng làm công nhân nhà máy đến từ miền trung Nga, Mikhail trở thành thành viên Wagner từ năm 2020, phục vụ tại Cộng hòa Trung Phi và Ukraine.
Mikhail chỉ trích cuộc nổi loạn của Prigozhin là "quá cực đoan", song khẳng định ông này vẫn là "lãnh đạo của tổ chức quân sự tốt nhất thế giới".
Số phận của Wagner hiện chưa rõ ràng. Trong những ngày sau cuộc nổi loạn, hoạt động tuyển mộ binh sĩ cho cuộc chiến ở Ukraine dường như vẫn tiếp diễn như thường lệ ở một số khu vực của Nga. Các trang tuyển dụng đã xuất hiện trở lại trên mạng xã hội VKontakte sau khi bị gỡ xuống.
Nhưng lãnh đạo Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia Nga Andrei Kartapolov đã nhấn mạnh rằng Wagner giờ đây sẽ phải ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng, nếu không sẽ mất ngân sách nhà nước và sẽ không thể tham gia vào cuộc xung đột ở Ukraine nữa.
![Những huân chương mà Ronan nhận được khi phục vụ trong Wagner. Ảnh: Moscow Times](https://vcdn1-vnexpress.vnecdn.net/2023/07/11/1688897859197-jpeg-9456-1689067979.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=_P2RsEawmyIvlQ7GUsXfGw)
Những huân chương mà Ronan nhận được khi phục vụ trong Wagner. Ảnh: Moscow Times
Đối với Mikhail, không có gì thay đổi đối với đơn vị của anh. Mikhail và các đồng đội được đề nghị đăng ký phục vụ trong quân đội chính quy, nhưng họ "không bị ép buộc" phải làm như vậy.
Mikhail cũng không có ý định đó. Anh muốn trở về với đơn vị Wagner của mình sau khi bình phục vết thương.
"Không quan trọng chúng tôi ở đâu, Wagner vẫn là một công ty Nga, bảo vệ lợi ích của Nga", anh quả quyết. "Chúng tôi sẽ đi bất cứ nơi đâu họ yêu cầu chúng tôi tới".
Vũ Hoàng (Theo Moscow Times)