Sự nghiệp thăng trầm của Jensen Huang

Từng ba lần cận kề phá sản, Jensen Huang đưa Nvidia trở thành hãng chip hàng đầu thế giới, trước khi từ chức vì bê bối ngoại tình.

Ngày 12/11, hãng chip Nvidia (Mỹ) thông báo Jensen Huang từ chức CEO và rời HĐQT, vài ngày sau khi ông liên tiếp vướng bê bối ngoại tình. Quyết định này đặt dấu chấm hết cho 33 năm Huang đồng sáng lập và lãnh đạo Nvidia, đưa công ty này từ một hãng sản xuất phần cứng cho game thành hãng chip giá trị nhất thế giới - trung tâm cơn sốt AI toàn cầu.

Jensen Huang (63 tuổi) sinh ra tại Đài Loan. Cha ông là kỹ sư hóa học, còn mẹ là giáo viên. Tuy nhiên, phần lớn thời gian ông không sống ở đây. Sau một thời gian ở Thái Lan, năm 10 tuổi, ông chuyển đến Mỹ. Huang hiện mang hai quốc tịch, từng nói mình "luôn là một người nhập cư".

Huang bộc lộ năng khiếu học tập khi còn ở Kentucky. Ông học trung học ở Oregon và tốt nghiệp ngành kỹ thuật điện tại Đại học Bang Oregon năm 1984. Tại đây, Huang gặp Lori - sau này trở thành vợ ông. Hai con của ông hiện đều làm việc tại Nvidia. Huang lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Stanford năm 1992.

Bên bờ vực phá sản

Năm 1993, Huang cùng hai kỹ sư Chris Malachowsky và Curtis Priem cùng bàn bạc và lên kế hoạch khởi nghiệp tại quán Denny's ở San Jose (California). Tại đó, họ thống nhất thành lập Nvidia. Tên công ty là cách chơi chữ từ "invidia" trong tiếng Latin, nghĩa là sự đố kị. Đây là điều họ muốn đối thủ cảm nhận được.

Tuy nhiên, sản phẩm card đồ họa đầu tiên của họ thất bại, khiến Huang phải sa thải một nửa lực lượng lao động. Hết tiền, đứng bên bờ vực phá sản, ông đặt cược vào mẫu chip 1997. Theo một podcast đăng trên kênh của VC Sequoia, trong quá trình phát triển mẫu chip thứ hai, Huang và đội ngũ nhận thấy kiến trúc hoàn toàn sai. Ông tìm cách xoay chuyển tình thế bằng cách thiết kế ngược lại trong phiên bản thứ ba, đồng thời ưu tiên phát triển phần mềm trước.

Cách làm này đã cứu Nvidia. Đến 1999, họ làm IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng), nhưng lại bước vào thập kỷ thậm chí còn tàn khốc hơn bởi bong bóng dot-com và khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kể cả khi thị trường chứng khoán phục hồi sau đó, cổ phiếu Nvidia vẫn đi xuống. Giai đoạn 2008-2013, chỉ số S&P 500 tăng 25%, nhưng Nvidia lại giảm 50%. Vốn hóa công ty khi đó chỉ chưa đầy 6 tỷ USD, số tiền mà chỉ riêng Huang cũng kiếm được trong một phiên giao dịch năm nay.

Đầu năm 2022, hãng công bố bước đột phá quan trọng: H100 - bộ xử lý đồ họa (GPU) mạnh nhất từng chế tạo, nhưng gần như không được quan tâm. Giới chuyên gia nhận định công ty chọn sai thời gian công bố, do các doanh nghiệp công nghệ khi đó đang thắt chặt chi tiêu và liên tục sa thải nhân sự.

Bước ngoặt đến vào tháng 11 năm đó, khi ChatGPT ra mắt. Hai tháng sau, cơn sốt AI tạo sinh diễn ra trên toàn cầu. Nhu cầu xây trung tâm dữ liệu để huấn luyện AI khiến chip H100 được săn lùng trở lại. Chip AI của Nvidia ban đầu được thiết kế để xử lý đồ họa cho trò chơi điện tử. Nhưng sau đó, người ta nhận ra khả năng thực hiện lượng lớn phép tính đồng thời và nhanh chóng của GPU rất có ích cho việc vận hành các hệ thống AI, vốn cần xử lý lượng dữ liệu khổng lồ.

Nvidia nhanh chóng gia nhập câu lạc bộ vốn hóa nghìn tỷ USD cùng Apple, Microsoft, Google và Amazon, trước khi leo lên vị trí công ty giá trị thứ hai thế giới hiện tại. Vài năm qua, nhu cầu với các sản phẩm của họ vẫn liên tục tăng lên, khi các doanh nghiệp rót hàng trăm tỷ USD vào công nghệ được coi là sẽ thay đổi nền kinh tế toàn cầu. Nói cách khác, Huang và Nvidia là "những người bán xẻng chính trong cơn sốt đào vàng".

Cổ phần 3,6% tại Nvidia cũng đem đến cho Huang khối tài sản đáng kể. Theo Forbes, tài sản của Huang trị giá 144 tỷ USD, đứng thứ 12 thế giới. Ông hiện là cổ đông lớn nhất của công ty.

Sự giàu có, quyền lực và danh tiếng

Vai trò trung tâm của Nvidia trong cuộc cách mạng AI đã mang lại cho Huang sự giàu có, quyền lực và danh tiếng. Ông có mối quan hệ tốt với Tổng thống Mỹ Donald Trump, thường xuất hiện tại các hội nghị về công nghệ hoặc đứng cạnh các lãnh đạo thế giới. CEO Meta Mark Zuckerberg từng ví Huang là "Taylor Swift của giới công nghệ".

Trên Guardian, một doanh nhân công nghệ Anh từng gặp Huang tại nhiều sự kiện nhận xét rằng cựu CEO Nvidia có "khả năng tạo kết nối". Đây là điều khiến Huang nổi bật so với các lãnh đạo cùng ngành.

"Huang giống một chính trị gia giỏi. Tôi nghĩ ngành công nghệ đã mất một trong những người giao tiếp xuất sắc nhất", người này nói, cho biết Huang không gặp khó khăn khi muốn tiếp cận giới lãnh đạo cấp cao, vì "ai cũng muốn gặp ông ấy".

Chuyên môn kỹ thuật mang lại cho Huang lợi thế khi tiếp xúc với khách hàng và nhà đầu tư, theo The Nvidia Way - cuốn sách viết về công ty và Huang. Trong cuốn này, Tench Coxe - thành viên HĐQT Nvidia và cũng là một trong những nhà đầu tư đầu tiên của công ty, nhận xét rằng cựu CEO là người rất nổi bật.

"Khi gặp Jensen Huang, dù có hàng chục công ty đồ họa khác, bạn vẫn nhận ra đây là người mình muốn làm ăn cùng. Điều khiến Huang xuất sắc là ông ấy vừa là kỹ sư, vừa là nhà khoa học máy tính", Tench Coxe nói.

Huang từng cho biết việc điều hành Nvidia "khó gấp triệu lần" so với những gì ông có thể tưởng tượng. Để vượt qua, ông phải "tự đánh lừa bộ não", rằng mọi thứ trở nên dễ dàng khi cố gắng. Theo ông, chìa khóa sống sót trong hành trình khởi nghiệp là "xung quanh có những người chưa một lần từ bỏ công ty".

"Từ 1993 đến 1997, chúng tôi gần như phá sản tới ba lần. Một trong những điều Jensen Huang từng nói là chúng ta còn 30 ngày nữa phải đóng cửa", tỷ phú Mark Stevens, một trong những người đầu tiên tham gia Nvidia năm 1993, nói với Forbes năm 2024. Câu chuyện được Huang nhắc lại nhiều đến mức "công ty chúng ta chỉ còn 30 ngày nữa là phải đóng cửa" từng trở thành phương châm của hãng chip Mỹ.

Bí quyết thành công

Một trong các bí quyết thành công của Nvidia, theo giới phân tích, nằm ở cấu trúc quản trị khác thường. Theo đó, Huang luôn là người quyết định các vấn đề. Sau hơn 30 năm lãnh đạo, ông đến nay vẫn nhận báo cáo trực tiếp từ 60 cấp dưới.

Các lãnh đạo Nvidia mô tả Huang là người khắt khe, thường xuyên bực bội và hay mắng nhân viên trước mặt người khác. Dù vậy, ông cũng có khiếu hài hước. Nhìn chung, nhân viên Nvidia khá trung thành với Huang.

Trước khi trở thành tỷ phú với chiếc áo da đặc trưng như hiện tại, công việc đầu tiên của ông thời niên thiếu là phục vụ bàn và rửa bát tại một nhà hàng của Denny’s. "Công việc đó dạy bạn sự khiêm tốn, cách làm việc chăm chỉ và cách đón tiếp khách", Huang cho biết năm 2023.

"Với tôi, không có công việc nào là thấp kém cả. Tôi từng rửa bát, cọ toilet. Tôi cọ rất nhiều toilet, có thể nhiều hơn các bạn cộng lại ấy chứ", ông nói. Huang cho rằng chính trải nghiệm này đã hình thành nên thói quen làm việc của ông - luôn trực tiếp tham gia giải quyết vấn đề cùng nhân viên.

Những thành tựu của Nvidia và vai trò trung tâm của Huang trong hệ sinh thái AI toàn cầu khiến bê bối ngoại tình của ông trở thành cú sốc lớn trong ngành. Việc ông từ chức không nằm ngoài dự báo của giới phân tích. Họ cảnh báo phía trước còn rất nhiều bất ổn, không chỉ với hãng chip Mỹ, mà cả ngành AI, gồm những doanh nghiệp mà Nvidia cùng đầu tư và hỗ trợ.

Không có Jensen Huang, trong ngắn hạn, nhu cầu chip AI sẽ không biến mất ngay. Hoạt động kinh doanh của hãng vì thế cũng khó đảo lộn. Tuy nhiên, điều đáng ngại hơn về tương lai trong 10 năm tới "vì ngoài vai trò CEO Nvidia, Jensen còn là người luôn nhìn ra hướng đi của ngành trước cả khi khách hàng nhận ra".

"Tìm được người có tầm nhìn như thế là một thách thức rất lớn", Shay Boloor - chiến lược gia thị trường tại Futurum Equities kết luận.

Hà Thu (theo Guardian, Reuters)