Sự kiện nổi bật trên TTCK VN 2004

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam năm qua đã chứng kiến nhiều thay đổi lớn, có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của lĩnh vực này trong tương lai. Dưới đây là 10 sự kiện nổi bật liên quan đến chứng khoán nước nhà năm qua.

Thị trường sẽ khởi sắc hơn.

1. Chuyển Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về Bộ Tài chính

Sau gần 4 năm điều hành TTCK như một cơ quan độc lập trực thuộc Chính phủ, cuối tháng 1/2004, UBCKNN được chính thức chuyển về Bộ Tài chính theo Nghị định 66/2004/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ. Về cơ bản, cơ cấu tổ chức của UBCKNN không có thay đổi lớn sau khi chuyển đổi, duy chỉ có tên gọi các vụ chức năng được đổi thành các ban.

Việc UBCKNN và Bộ Tài chính “cùng chung trận địa” được xem là “điều kiện quan trọng để thúc đẩy TTCK phát triển”, đặc biệt là việc gắn kết TTCK với thị trường tiền tệ, thị trường tài chính.

2. Hoàn thiện khung pháp lý về chứng khoán và TTCK

Năm 2004 đánh dấu một bước chuyển mình mới của TTCK, mà một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc thay đổi và bổ sung một loạt các “luật chơi”. Trước tiên là việc ban hành các thông tư hướng dẫn Nghị định 144/2003/NĐ-CP - khung pháp lý cao nhất và quan trọng nhất về chứng khoán và TTCK. Kế đến là việc ban hành Nghị định 187/2004/NĐ-CP thay thế Nghị định 64/2002/NĐ-CP về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Diễn ra trong bối cảnh tiến trình sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà nước đang được đẩy mạnh và đặc biệt là định hướng cổ phần hóa các công ty, tổng công ty lớn làm ăn hiệu quả, gắn với việc niêm yết trên TTCK, những thay đổi, bổ sung các “luật chơi” quan trọng này sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy TTCK phát triển.

3. Ra mắt 2 hiệp hội quan trọng

Đó là Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) và Hiệp hội Kinh doanh chứng khoán Việt Nam (VASB). Ra mắt ngày 4/1/2004, VAFI đến nay đã kết nạp được gần 200 thành viên, trong đó, có 28 thành viên là các tổ chức; còn VASB ra đời muộn hơn (14/5/2004), tập hợp được 14 thành viên, gồm 13 công ty chứng khoán và một công ty quản lý quỹ đầu tư.

Việc ra đời các hiệp hội này được hy vọng sẽ tạo thêm cầu nối giữa doanh nghiệp, công ty chứng khoán, giới đầu tư với các cơ quan quản lý, từ đó có được tiếng nói chung, tạo thêm sức mạnh cho hoạt động kinh doanh chứng khoán và niềm tin cho công chúng đầu tư. Gần một năm qua, cả VAFI và VASB đã có những đề xuất và kiến nghị thiết thực với các cơ quan quản lý, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các nhà đầu tư và thúc đẩy TTCK phát triển.

4. Khởi động Trung tâm Giao dịch Chứng khoán (TTGDCK) Hà Nội

Năm 2004 có thể coi là năm “chuẩn bị nước rút” cho TTGDCK Hà Nội. Đến nay, mọi công tác chuẩn bị cơ bản đã hoàn tất và dự kiến trung tâm này sẽ đi vào hoạt động trong quý 1.

Một trong những điểm khác biệt lớn của TTGDCK Hà Nội so với TTGDCK TP HCM là các doanh nghiệp (vốn điều lệ tối thiểu 5 tỷ đồng, hoạt động kinh doanh của năm liền kề có lãi và có ít nhất 50 cổ đông) chỉ cần đăng ký giao dịch chứ không cần phải xin phép niêm yết. Như vậy, với TTGDCK Hà Nội, các doanh nghiệp và giới đầu tư sắp có thêm một sân chơi mới bên cạnh TTGDCK TP HCM.

5. Chứng chỉ quỹ đầu tiên được niêm yết trên TTCK

Mặc dù chậm lại gần 5 tháng so với dự kiến, nhưng cuối cùng, ngày 8/11/2004, Quỹ Đầu tư chứng khoán Việt Nam (VF1) cũng chính thức lên sàn, với khối lượng niêm yết lên tới 30 triệu đơn vị, tương đương 300 tỷ đồng. Như vậy, sau hơn 4 năm TTCK Việt Nam đi vào hoạt động, đây là lần đầu tiên một quỹ đầu tư đưa chứng chỉ quỹ vào niêm yết, góp phần đa dạng hóa “thực đơn” cho các nhà đầu tư.

Khi niêm yết, chứng chỉ VF1 không được tính vào “rổ” VN-Index, nhưng vẫn chịu sự khống chế trong biên độ (5%) như đang áp dụng với cổ phiếu.

6. Doanh nghiệp đầu tiên bị hủy niêm yết

Đó là trường hợp của Công ty cổ phần Cáp treo Núi Bà Tây Ninh (Catour). Catour bị UBCKNN hủy giấy phép niêm yết vào ngày 21/12/2004 do không triển khai việc niêm yết sau 3 tháng được cấp phép.

Cho dù phía Catour chấp nhận bị hủy niêm yết với nhiều lý do, nhưng việc doanh nghiệp này bị hủy niêm yết là thiệt thòi lớn cho bản thân doanh nghiệp, cho các cổ đông và cho cả thị trường. Đối với Catour, họ đã mất nhiều công sức, tiền bạc và thời gian để lo cho việc niêm yết, nhưng không “hái được quả”. Đối với các cổ đông, họ mất đi cơ hội thanh khoản cổ phiếu. Còn đối với thị trường, việc Catour bị hủy niêm yết một mặt không tăng được hàng, mặt khác sẽ ảnh hưởng đến việc thu hút các doanh nghiệp khác “lên sàn”.

7. Xuất hiện thêm nhiều quỹ đầu tư nước ngoài

Năm 2004 chứng kiến sự xuất hiện của nhiều quỹ đầu tư nước ngoài. Điển hình là Quỹ đầu tư Phan-xi-phăng (PXP). Quỹ PXP do một số tổ chức và cá nhân nước ngoài góp vốn thành lập với mục đích chính là đầu tư vào TTCK Việt Nam. Sau gần 1 năm hoạt động, PXP đã tăng quy mô vốn 5 triệu USD lúc ban đầu lên gấp đôi và đã đầu tư trên 15 loại cổ phiếu trên sàn.

Ngoài PXP, Quỹ Vietnam Growth Fund (VGF), do Công ty Dragon Capital thành lập, cũng vừa xuất hiện với quy mô dự kiến 75 triệu USD. Công ty Finansa cũng đang xúc tiến lập quỹ mới sau khi thanh lý Quỹ Vietnam Frontier Fund (VFF). Giới chuyên môn cho rằng, sự xuất hiện của thêm nhiều quỹ đầu tư nước ngoài sẽ góp phần quan trọng trong việc kích cầu TTCK trong năm 2005.

8. Các doanh nghiệp niêm yết đồng loạt tăng vốn

Nếu như trong ba năm hoạt động đầu tiên, TTCK Việt Nam chỉ có duy nhất Công ty Hapaco phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ, thì trong năm hoạt động thứ tư, năm 2004, có tới 5 công ty niêm yết thực hiện phát hành thêm để tăng vốn điều lệ, với tổng giá trị niêm yết bổ sung là 45,5 tỷ đồng. Điều này cho thấy, TTCK đang thực sự trở thành một kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp tham gia niêm yết.

9. Doanh nghiệp đầu tiên được phép trả cổ tức bằng cổ phiếu

Công ty cổ phần Cơ điện lạnh (REE) là doanh nghiệp niêm yết đầu tiên được UBCKNN cho phép thực hiện trả cổ tức bằng cổ phiếu và thưởng cổ phiếu cho nhân viên và năm 2004 là năm đầu tiên REE thực hiện kế hoạch này. Kế hoạch của REE là trả 50% cổ tức bằng tiền mặt và 50% còn lại bằng cổ phiếu theo giá thị trường có chiết khấu một tỷ lệ khoảng 10%. Tỷ lệ cổ tức dự kiến trong ba năm 2004, 2005 và 2006 là 13%, 14% và 15%.

Chính sách trả cổ tức mới này được đánh giá là “sẽ có lợi cho các bên”. Đối với cổ đông, với 50% cổ tức được trả bằng cổ phiếu, họ sẽ có cơ hội được hưởng lợi do cổ phiếu tăng giá cùng với sự phát triển của Công ty. Đối với Công ty, việc trả cổ tức bằng cổ phiếu sẽ giúp tạo thêm dòng tiền mặt phục vụ cho hoạt động đầu tư của Công ty. Ngoài REE, Gemadept cũng đang chuẩn bị thực hiện chính sách trả cổ tức này.

10. Ban hành quy chế niêm yết cổ phiếu ngân hàng

Sau một thời gian dài cân nhắc, cuối cùng, Ngân hàng Nhà nước cũng đã chính thức ban hành quy chế niêm yết và phát hành cổ phiếu ra công chúng đối với cổ phiếu của các ngân hàng thương mại cổ phần.

Động thái này được giới chuyên môn đánh giá là “có ý nghĩa tích cực cho TTCK và cho hoạt động của các ngân hàng”, vừa giúp tạo hàng cho TTCK, vừa giúp các ngân hàng có điều kiện tốt hơn trong việc huy động vốn trên TTCK phục vụ hoạt động kinh doanh giúp hoạt động của các ngân hàng minh bạch, rõ ràng hơn. Hiện tại, Ngân hàng Sacombank đã chính thức nộp đơn xin niêm yết và có khả năng sẽ “lên sàn” vào đầu năm nay.

(Theo Đầu Tư)