Trong khi hàng trăm hộ dân ở huyện Bình Sơn lần lượt di dời đến ở các khu tái định cư nhường mặt bằng xây nhà máy thép thì 55 hộ dân với gần 200 nhân khẩu ở thôn Tân Hy, xã Bình Đông đến nay vẫn chưa được bồi thường. Hơn 6 năm qua, hàng chục hộ dân nơi đây vẫn bám trụ trên mảnh đất quê hương mà ngỡ như đang sống giữa "ốc đảo" hoang vắng.
 |
|
Nằm trong vùng qui hoạch dự án thép hàng tỷ USD, do được bồi thường nhà cửa, đất đai, suốt 6 năm qua hàng chục hộ dân ở Vức 6, thôn Tân Hy sống trong những căn nhà sập xệ mà không được sửa chữa, cuộc sống cơ cực trăm bề. Ảnh: Trí Tín. |
Căn nhà bà Trần Thị Xá (97 tuổi, thôn Tân Hy, xã Bình Đông) xiêu vẹo, dột nát hư hỏng nặng thế nhưng nhiều năm qua gia đình cố vá víu ở tạm bợ. Chỉ tay lên tấm bạt căng bốn phía trên giường ngủ, bà Xá phân bua, già chừng tuổi này mà cứ khổ cực mãi, muốn ngủ yên ổn thì phải che bạt phía trên cho mưa dột đỡ ướt. Nhà nước chưa đền bù nhà cửa, đất đai nên bà con vẫn sống quay quắt ở đây. "Những hôm trời mưa gió lớn, tôi phải sang nhà hàng xóm ngủ nhờ chứ sợ mái nhà sập xuống đè chết", bà Xá nói.
Do tuyến mương thoát nước của khu dân cư này bị san lấp mặt bằng nên mỗi khi mưa lớn, nước dồn ứ tràn ngập vào nhà dân ở vùng trũng thấp này. Chị Ngô Thị Đợi ở thôn Tân Hy than thở, mỗi mùa mưa là nước tràn về ngập sâu hơn một mét, người dân phải đóng bè chuối chèo chống đi lại. Mưa dài ngày thì gây lũ úng cục bộ phải "tháo chạy" đến xin ở tạm tại các nhà máy lân cận.
"Hàng chục ha đất chưa được bồi thường bỗng dưng trở thành vùng trũng sâu thường xuyên ngập nước nên đành bỏ hoang không thể trồng lúa, hoa màu được. Để trang trải cuộc sống hàng ngày, người dân làm thuê, làm mướn xung quanh các nhà máy, công trường ở Khu kinh tế Dung Quất loay hoay, "chạy gạo" (mua gạo) từng bữa ", chị Đợi thổ lộ.
Theo người dân địa phương, trước đây, nhiều thanh niên trong thôn Tân Hy lao động ổn định ở nhà máy đóng tàu Dung Quất thế nhưng những năm gần đây họ lần lượt mất việc làm, thất nghiệp ở nhà do nhà máy gặp khó khăn. Cuộc sống chật vật là vậy, hàng tháng mỗi hộ dân nơi đây còn tốn kém thêm chi phí mua nước bình lọc về uống để bảo vệ sức khỏe do nguồn nước ngầm bị ô nhiễm nặng.
Bật mô tơ nơi góc nhà, đến bên bể nước đỏ quạch vì nhiễm phèn, bà Bùi Thị Minh ở thôn Tân Hy than thở, tháng nào gia đình cũng tốn 120.000 đồng mua nước khoáng lọc về uống, nấu ăn. Còn tắm, giặt phải dùng đỡ nước nhiễm phèn đục ngầu thế này. "Mong sao Nhà nước sớm áp giá bồi thường để 55 hộ dân chúng tôi sớm di dời đến sống ổn định tại khu tái định cư. Chứ sống thiếu thốn kéo dài thế này, tương lai con cái chúng tôi rồi sẽ đi về đâu", bà Minh bộc bạch.
Về vấn đề này, ông Huỳnh Cảnh, Phó chủ tịch UBND xã Bình Đông xác nhận, toàn xã có hơn 350 hộ dân trên địa bàn xã nhường 222 ha đất cho dự án thép Quảng Liên. Trong đó, có gần 300 hộ đã di dời đến các khu tái định cư. Còn khoảng 55 hộ dân chưa được bồi thường nhà cửa, đất đai đang chờ đợi di dời ra khỏi vùng dự án.
"Việc kiểm kê đã thực hiện từ năm 2010, đến năm 2011 tỉnh có quyết định thu hồi đất, chỉ đạo Trung tâm phát triển quỹ đất Dung Quất tìm nguồn vốn bồi thường cho dân, thế nhưng đến nay vẫn chưa thấy chi trả. Việc chậm đền bù kéo dài khiến cho cuộc sống các hộ dân gặp nhiều khó khăn", ông Cảnh chia sẻ.
Trao đổi với VnExpress, ông Võ Tiến Dũng, Phó trưởng ban quản lý Khu kinh tế Dung Quất lý giải, sở dĩ chậm chi trả bồi thường kéo dài cho 55 hộ dân nói trên trong dự án thép Quảng Liên nói trên là do chưa bố trí được nguồn vốn.
"Ban quản lý đang làm thủ tục, xin tạm ứng ngân sách tỉnh khoảng 86 tỷ đồng để bồi thường 38,6 ha đất nông nghiệp và nhà cửa để các hộ dân sớm di dời đến ở các khu tái định cư ổn định cuộc sống. Sau đó kiến nghị Trung ương bố trí nguồn kinh phí này hoàn trả lại cho ngân sách tỉnh", ông Dũng nhấn mạnh.
Dự án nhà máy luyện thép Dung Quất được cấp phép từ năm 2006, khởi đầu chỉ do Tập đoàn Tycoons (Đài Loan) đầu tư với số vốn đăng ký khoảng hơn một tỷ USD. Sau đó, Tập đoàn hợp tác với E-United để cùng thực hiện và nâng vốn dự án lên 3 tỷ USD. Dự án khởi công tháng 10/2007, dự án triển khai ì ạch, qua năm lần điều chỉnh quy mô, công suất, thiết kế, đến đầu năm 2012, JFE quyết định liên doanh với E-United xây dựng nhà máy thép giai đoạn đầu 4,5 tỷ USD.
Lãnh đạo JFE đã chính thức thông báo xin lùi dự án thép Dung Quất đến tháng 7/2014 khởi công (thay vì tháng 7/2013 theo kế hoạch ban đầu mà Tập đoàn này đã ký biên bản ghi nhớ với nhà chức trách Việt Nam). Ít nhất phải mất 4 năm thì giai đoạn 1 của nhà máy mới xây dựng hoàn thành. Dự án thép Quảng Liên đang trong giai đoạn điều chỉnh, bổ sung quy hoạch mặt bằng cảng biển. Đến nay, dự án nhà máy thép đã được điều chỉnh có công suất 7 triệu tấn sản phẩm mỗi năm.
Trí Tín