 |
|
Tổng thống Philippines Gloria Arroyo. |
Quân đội Philippines từng tiến hành nhiều cuộc đảo chính đẫm máu chống các tổng thống đương nhiệm. Giới phân tích nhận định sai sót của Arroyo trong cuộc bầu cử năm ngoái có thể khuấy động sự "bất kham" của một số bộ phận trong quân đội, đặc biệt là những sĩ quan theo đường lối cải cách. Chính Arroyo cũng lên nắm quyền, tháng 1/2001, sau khi quân đội góp phần lật đổ tổng thống lúc đó là Joseph Estrada vì cho rằng ông tham nhũng và phản bội niềm tin của nhân dân.
Sau nhiều tuần im lặng, hôm 27/6, Arroyo lên tiếng xin lỗi người dân Philippines vì đã gọi điện cho một nhân viên bầu cử, trong đó, bà mô tả hành động của mình là sơ suất. Arroyo khẳng định không từ chức và phủ nhận cáo buộc rằng bà tìm cách gây ảnh hưởng lên kết quả trong quá trình kiểm phiếu hồi tháng 5/2004.
Tuy nhiên, sau khi lời xin lỗi được đưa ra, những lời kêu gọi bà từ chức ngày càng gia tăng. Lãnh đạo phe đối lập đe doạ sẽ lật đổ tổng thống vì đã "phản bội niềm tin của công chúng".
Các nguồn tin tại dinh tổng thống ngay lập tức cho biết cá nhân tổng thống rất cảm ơn đơn vị an ninh chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn cho bà. Giờ đây, tổng thống cần đảm bảo bà có thể tin cậy vào sự ủng hộ của quân đội. "Hiện giờ, tôi chưa thấy bất cứ điều gì có thể khiến lãnh đạo quân đội quay lưng với tổng thống, mặc dù, có rất nhiều điều bà cần giải thích", một quan chức an ninh cao cấp của Philippines cho hay.
Ông cảnh báo rằng một số sĩ quan quân đội trẻ có thể cảm thấy lung lay vì những lời kêu gọi lật đổ tổng thống. Ông đồng thời khuyên Arroyo nên có những biện pháp khiến bộ phận sĩ quan này bình tĩnh trở lại. "Có vẻ như không có một lý do đặc biệt nào để chống lại bà lúc này tuy nhiên chúng ta không được phép để tình huống vượt quá tầm kiểm soát", ông nói.
Nhà phân tích chính trị Tony Gatmaitan nhận định lời xin lỗi của Arroyo không nhằm tới công chúng mà có vẻ như nó dành cho những thành phần chóp bu trong quân đội. "Điều kiện cần cho cuộc đảo chính là một nhân vật quân đội cao cấp rời khỏi hàng ngũ", Gatmaitan nói. "Theo tôi, pháo đài của Arroyo chỉ có thể bị bung phá từ bên trong".
Do đó, Arroyo không còn lựa chọn nào khác là làm cho những vị tướng của bà cảm thấy hài lòng bằng cách "dành cho họ ngày càng nhiều nhượng bộ". "Và điều đó sẽ khiến cái ghế tổng thống của bà trở nên 'đắt đỏ'", Gatmaitan nói.
Cựu thiếu tướng hải quân Rex Robles, từng tham gia trong nhóm các sĩ quan tiến hành một số cuộc đảo chính dưới thời tổng thống Corazon Aquino những năm 1980, nhận định Arroyo cần theo sát những diễn biến trong quân đội. "Quân đội nên được kiểm soát chặt chẽ. Lời thú nhận của Arroyo sẽ không giúp được bà nhiều lắm nếu họ quyết định can thiệp", ông nói. "Nó không giúp được gì vì đây là vấn đề danh dự".
Những người từng tốt nghiệp Viện quân đội Philippines, đào tạo các sĩ quan cao cấp (PMA), rất coi trọng danh dự. "Ở PMA, nếu bạn không có danh dự, bạn sẽ bị loại", ông nói.
Robles cho hay có 4 hoặc 5 nhóm những người tốt nghiệp PMA đang "đợi chờ thời cơ" thích hợp để lật đổ tổng thống.
Hồi đầu tháng, người đứng đầu quân đội Philippines tướng Efren Abu cho hay có "những thế lực giấu mặt" đang tìm cách gieo rắc chia rẽ trong quân đội và dụ dỗ những binh lính trẻ tuổi nổi dậy. Tuy nhiên, ông khẳng định chắc chắn lực lượng an ninh vẫn ủng hộ Arroyo.
Năm 2003, Arroyo từng dập tắt cuộc nổi dậy ngắn ngủi của 300 sĩ quan trẻ và binh lính của họ. Rất nhiều trong số này đã được phục chức, song những kẻ cầm đầu cuộc đảo chính - hầu hết đã tốt nghiệp PMA - vẫn nằm trong tù.
Hải Ninh (theo AFP)