Theo bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, thuật ngữ "trí nhớ cơ bắp" (muscle memory) được các nhà khoa học nghiên cứu từ những năm đầu thế kỷ 20. Họ tìm lời giải thích cho những hoạt động như lái xe, bơi lội có thể được thực hiện lại một cách dễ dàng sau một khoảng thời gian không rèn luyện.
Khi lần đầu học một vận động mới, chuyển động của cơ thể thường chậm, cứng và dễ bị gián đoạn do không chú ý. Luyện tập thường xuyên, vận động trở nên trơn tru hơn, độ khéo léo của tay chân cũng như sự phối hợp cơ thể sẽ dễ dàng hơn mà không cần quá nhiều nỗ lực của ý thức. Đó là trí nhớ cơ bắp.
Sự phân bố trí nhớ có ở khắp các vùng trong não. Khu vực chính liên quan đến học tập vận động là tiểu não. Các hạch nền cũng đóng một vai trò quan trọng trong trí nhớ và học tập, đặc biệt là liên quan đến các liên kết phản ứng kích thích và hình thành thói quen. Các kết nối hạch nền - tiểu não tăng lên theo thời gian khi học một nhiệm vụ vận động.
![Người bệnh sau đột quỵ có thể tập luyện theo tác vụ để phục hồi trí nhớ cơ bắp. Ảnh; Freepik](https://vcdn1-suckhoe.vnecdn.net/2023/12/13/doctors-hold-hands-encourage-e-7809-6201-1702453991.jpg?w=0&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=x9hbsplDsFZAsBsYKzqqAA)
Người bệnh sau đột quỵ có thể tập luyện theo tác vụ để phục hồi "trí nhớ cơ bắp". Ảnh: Freepik
Đã có nhiều nghiên cứu ghi nhận sự suy giảm nhận thức hay sa sút trí tuệ do tổn thương mạch máu sau đột quỵ, trong đó có thể ảnh hưởng đến chức năng thực hiện các hoạt động kết hợp (ví dụ như thực hiện động tác cầm và gấp đôi tờ giấy lại). Người bệnh có cơ lực tốt vẫn có thể không thực hiện được các động tác cơ bản như mặc quần áo, chải răng, làm suy giảm chất lượng cuộc sống.
Để củng cố "trí nhớ cơ bắp", một trong các hình thức tập luyện là tập theo tác vụ. Người bệnh tập một số động tác cụ thể, lặp lại nhiều lần để củng cố sự linh hoạt và chính xác, các yếu tố bị giảm sau đột quỵ.
Nghiên cứu cho thấy sự kết nối thần kinh (kết nối synape) tăng dần thông qua việc thực hiện lặp đi lặp lại một động tác. Khi đó các kết nối đến vùng vận động ở vỏ não tăng lên, sự liên kết của tiểu não liên quan đến việc sửa lỗi động tác (động tác thô cứng, ngắt quãng) giảm xuống, từ đó làm cho vận động trở nên tinh nhạy.
Luyện tập "trí nhớ cơ bắp" thông qua tập theo tác vụ không chỉ thúc đẩy quá trình hồi phục ở người bệnh sa sút trí tuệ sau đột quỵ. Nhiều nghiên cứu còn cho thấy hiệu quả ở cả những bệnh nhân Alzheimer, Parkinson hoặc các bệnh lý ảnh hưởng vận động khác.
Mỹ Ý