Thứ sáu, 11/12/2020, 14:45 (GMT+7)

Paolo Rossi - thiên thần đi lên từ bùn đen

Bỏ lại sau lưng án treo giò hai năm do dàn xếp tỷ số, Paolo Rossi - cựu tiền đạo vừa qua đời hôm 9/12 - vụt sáng thành người hùng, giúp Italy vô địch World Cup 1982.

Rossi mừng bàn mở tỷ số trong trận chung kết World Cup 1982, nơi Italy thắng Tây Đức 3-1. Ảnh: FIFA

Chỉ trong vài tuần, thế giới bóng đá vĩnh viễn mất đi hai ngôi sao xuất chúng: Diego Maradona và Paolo Rossi.

Cả hai đều có sự nghiệp nhiều vinh quang, nhưng dấu ấn chói lọi nhất vẫn là những kỳ World Cup không thể quên. Điểm khác biệt là Maradona tới World Cup 1986 ở Mexico với tư cách ngôi sao hàng đầu thế giới và luôn là linh hồn của đội tuyển Argentina, còn Rossi đã không chơi bóng trong gần hai năm trước khi được gọi đi Tây Ban Nha dự ngày hội lớn năm 1982.

Khởi đầu trắc trở

Những chiến tích đáng nhớ nhất của Rossi ở cấp CLB tới trong màu áo Juventus, nơi ông giành một Cup C1, một Siêu châu Âu, hai scudetto và một Cup Italy. Nhưng đó là giai đoạn sau của sự nghiệp, khi Juventus mua lại Rossi với mức giá kỷ lục thế giới 2,6 tỷ lire từ Vicenza. Vốn là thành viên của Juventus từ năm 1972, Rossi không thể chiếm được vị trí trong đội hình xuất phát với những chấn thương liên tục hành hạ.

Rossi trong ngày ra mắt ở Como hè 1975. Ảnh: Il Giorno

Phải đến mùa giải 1975-1976, Rossi mới chào sân Serie A trong màu áo Como ở vị trí... tiền vệ cánh phải. Mới ở tuổi 19, nhưng ông đã trải qua ba lần phẫu thuật đầu gối. Số phận tiếp tục thử thách Rossi khi ông được đem cho Vicenza mượn và chuyển sang chơi trung phong do chấn thương của các tiền đạo. Nhưng đấy lại là bước ngoặt của sự nghiệp Rossi, khi ông chơi hay tới mức chiếm luôn suất chính trên hàng công Vicenza.

Trong giai đoạn 1976-1978, Rossi trở thành niềm cảm hứng giúp Vicenza thăng hạng từ Serie B và giúp CLB hạng dưới này bất ngờ về nhì tại Serie A, chỉ kém nhà vô địch Juventus năm điểm. Ông còn trở thành người đầu tiên trong lịch sử hai năm liên tiếp giành ngôi Vua phá lưới hai hạng đấu cao nhất Italy. Phong độ cao của Rossi tiếp diễn tại World Cup 1978, nơi ông nhận giải Quả Bóng Bạc, có tên trong đội hình tiêu biểu nhờ ba bàn và bốn kiến tạo.

Tương lai rộng mở là thế, nhưng Rossi bất ngờ vướng phải scandal dàn xếp tỷ số Totonero. Dù một mực kêu oan, tiền đạo số 9 vẫn phải nhận án treo giò tới ba năm trước khi được giảm xuống hai năm. Hệ quả là ông bỏ lỡ cơ hội khoác áo Italy tại Euro 1980 tổ chức trên sân nhà và chỉ được tập chay ở CLB mà không thể thi đấu. Cho đến cuối mùa giải 1981-1982, Rossi mới trở lại thi đấu ba trận cho Juventus và đóng góp một bàn. Do ông không ở trong thể trạng lẫn phong độ tốt nhất, quyết định chọn Rossi lên tuyển dự World Cup 1982 của HLV Enzo Bearzot chịu nhiều búa rìu dư luận.

Rossi trong một trận đấu cùng Juventus ngày 2/5/1982 sau khi mãn án treo giò vì liên lụy tới vụ dàn xếp tỷ số ở Perugia, Totonero. Ảnh: ANSA

Rossi hồi tưởng trên tờ FourFourTwo sau này: "Enzo đã đặt niềm tin vào tôi trong một giai đoạn quá khó khăn, và đó là điều tôi sẽ luôn mang ơn. Ông ấy giúp tôi tìm lại cảm giác ghi bàn sau hai năm không được thi đấu, giúp tôi lại được tận hưởng bóng đá, tìm lại được sự tập trung và tự tin. Nếu tôi phải chọn ra một người có ảnh hưởng lớn nhất sự nghiệp của mình, đó chỉ có thể là Enzo".

Việc Bearzot đem Rossi đi World Cup càng khiến báo giới và các tifosi sôi máu khi Italy thể hiện bộ mặt chán chường tại vòng bảng đầu tiên với ba trận hòa và chỉ ghi được hai bàn thắng. Trong cả ba trận đấu trên, Rossi đều được đá chính và chơi mờ nhạt tới mức được mô tả là "một bóng ma vật vờ trên sân". Vì thế, khi Italy được xếp vào bảng C tại vòng bảng thứ hai tìm đội vào bán kết, có lẽ không nhiều người nghĩ họ sẽ làm nên chuyện. Hai đối thủ của thầy trò Bearzot là ĐKVĐ Argentina với ngôi sao trẻ Diego Maradona trong đội hình, cùng Brazil chơi đẹp mắt nhất lịch sử. Trái với phong độ kém cỏi của Italy, Brazil khởi đầu World Cup 1982 trong thế thắng như chẻ tre và quyến rũ lòng người với những ngôi sao Zico, Falcao hay Socrates.

Người khiến Brazil rơi lệ

Nhưng giữa những hồ nghi, Italy bất ngờ giành chiến thắng đầu tiên tại giải bằng cách hạ Argentina 2-1. Trận này, các hậu vệ Claudio Gentile và Gaetano Scirea đã theo Maradona như hình với bóng, và không cho thiên tài Argentina cơ hội chơi bóng. Trận kế tiếp với Brazil quyết định số phận bảng đấu, khi Brazil chỉ cần hòa là đi tiếp, nhờ vừa thắng Argentina 3-1, Italy thì buộc phải thắng. Đó là nhiệm vụ quá khó khăn với Azzurri khi Brazil của HLV Tele Santana sở hữu "bộ tứ ma thuật" hàng tiền vệ và có sự ăn ý tới mức Rossi phải thừa nhận "họ nhắm mắt cũng tìm thấy nhau và là đội bóng không thuộc về hành tinh này".

HLV Bearzot chịu áp lực khủng khiếp khi chọn Rossi đi Tây Ban Nha và chứng kiến anh chơi vật vờ suốt ba trận đầu.

Trước trận đấu quyết định, thủ thành Peres của Brazil nói rằng ông "sợ nhất việc Paolo Rossi sẽ tìm lại chính mình" trong 90 phút quyết tử. Đó dường như là nhận xét thiếu căn cứ, bởi tiền đạo Italy vừa trải qua hai năm không chơi bóng chuyên nghiệp và tịt ngòi suốt bốn trận đầu tại World Cup. Nhưng nỗi sợ của Peres đã trở thành hiện thực. Rossi không những thức tỉnh mà còn chơi trận đấu hay nhất sự nghiệp trước Brazil.

Không có thân hình cao to vạm vỡ hay những cú sút trái phá, nhưng đổi lại, Rossi là một sát thủ thực sự trước khung thành với bản năng săn bàn, khả năng chọn vị trí và dứt điểm thượng thừa. FIFA từng mô tả như sau: "Có những cầu thủ biết kiểm soát trận đấu, có những người kỹ thuật phi phàm và cũng có những người áp đảo nhờ sức mạnh thể chất. Paolo Rossi không thuộc thành phần nào kể trên. Ông ấy đơn giản là một cây săn bàn bẩm sinh. Tại các kỳ World Cup 1978 và đặc biệt là 1982, kỹ năng di chuyển, chọn vị trí và chớp thời cơ đã đưa ông trở thành một trong những tiền đạo hay nhất lịch sử". Những bàn thắng của Rossi tại World Cup 1982 bắt đầu tới từ trận gặp đội bóng được đánh giá cao nhất giải.

6 bàn thắng của Paolo Rossi tại World Cup 1982
 
 
Sáu bàn thắng của Rossi tại World Cup 1982.

Ngay từ phút thứ năm, ông đã mở tỷ số với một pha đánh đầu, trước khi khai thác một đường chuyền về bất cẩn của Cezero để ghi cú đúp chỉ trong vòng 25 phút đầu tiên. Sau cả hai bàn thắng của Rossi, Brazil đều tìm được bàn gỡ nhờ công Socrates và Falcao. Nhưng sau pha chớp thời cơ cực nhanh của Rossi ở phút 74, ông lớn Nam Mỹ không thể gượng dậy. Trong lịch sử World Cup, chỉ hai người từng ghi được hattrick vào lưới Brazil hùng mạnh. Người đầu tiên là Ernst Wilimowski của Ba Lan từ năm 1938, nhưng khi đó, những bàn thắng của Wilimowski chỉ giúp ông đi vào lịch sử và không thể lật ngược tình thế, vì Ba Lan vẫn thua Brazil 5-6. Cú hattrick của Rossi lại mang giá trị khác.

Nhờ những bàn thắng quý như vàng của Rossi, Italy thẳng tiến vào bán kết. Tại đây, ông tiếp tục tỏa sáng với một cú đúp để hạ gục Ba Lan với tỷ số 2-0. Phong độ chói sáng của ông một lần nữa được thể hiện trong trận chung kết với bàn mở tỷ số, qua đó giúp đội nhà đánh bại Tây Đức 3-1. Chỉ trong ba trận đấu cuối giải, Paolo Rossi đã ghi liền sáu bàn và trở thành Vua phá lưới, đoạt Quả Bóng Vàng dành cho Cầu thủ hay nhất, cũng như nhà vô địch World Cup. Từ một "bóng ma" trên sân, ông trở thành thiên thần với biệt danh trìu mến "Pablito".

Rossi đoạt Quả Bóng Vàng châu Âu năm 1982, chủ yếu nhờ màn trình diễn chói sáng tại World Cup trong mùa hè.

Từ đó cho đến cuối sự nghiệp, Rossi còn thêm nhiều vinh quang với điểm nhấn là Quả Bóng Vàng châu Âu 1982 cùng chiếc Cup C1 năm 1984. Nhưng không gì vượt qua nổi những ký ức Espana 82. Tại Việt Nam thời ấy, câu hát "Espana ‘82 khép lại, đội Ý thành công, em có biết không: Paolo Rossi là Vua phá lưới, từ xa sút vào, thủ môn ngã nhào, bóng vào trúng lưới..." dựa trên ca khúc Porque te Vas của danh ca Đức Jeanette Biedermann được phổ biến với nhiều người yêu bóng đá.

Sau khi giải nghệ, Rossi tận hưởng cuộc sống mỗi khi có thể tại trang trại riêng ở vùng Tuscany, nơi ông tự sản xuất rượu vang và dầu olive. Theo cựu tiền đạo này, đó là cuộc sống "thiên đường, một cách vừa làm việc vừa thư giãn hoàn hảo mà bóng đá không thể bì kịp". Nhưng cuộc sống ông vẫn liên quan tới bóng đá, với vai trò bình luận viên cho đài Sky Sport Italia.

Mãi đến nhiều năm sau, Rossi vẫn thường xuyên được người hâm mộ chặn lại trên đường để nói về trận đấu gặp Brazil. Ông chia sẻ: "Đó là một trận đấu mang ý nghĩa lịch sử với nhiều người Italy. Họ thường nói về trải nghiệm của mình khi xem trận đấu đó và luôn cho tôi những lời khen. Thật tuyệt khi được cảm thấy mình là một phần nhỏ trong cuộc đời của người khác. Tôi sẽ mãi mãi được nhớ đến với năm 1982 nhưng vẫn có thể tận hưởng cả quá khứ lẫn sự nghiệp cầu thủ mà không xem đó là gánh nặng".

Rossi nâng cúp vàng sau trận chung kết World Cup 1982 với nụ cười thiên thần được xem là một trong những khoảnh khắc đẹp nhất của bóng đá Italy. Ảnh: FIFA

Cuốn hồi ký của ông ra mắt năm 2002 mang tên ''Ho fatto piangere il Brasile" có nghĩa "Tôi đã khiến Brazil rơi lệ". Nhưng cùng lúc với những giọt nước mắt của những người yêu tuyển Brazil là hàng triệu nụ cười hân hoan của những tifosi yêu màu áo Thiên thanh. Paolo Rossi sẽ được mãi nhớ tới không chỉ bởi màn trình diễn để đời trong màu áo tuyển Italy, mà còn bởi ông đã làm điều đó từ đáy vực của thất vọng và chinh phục chính những người từng hoài nghi khả năng của ông.

Thịnh Joey