Nỗi buồn 9X 'mua vàng thì vàng giảm, mua đất bị đóng băng'

Cặp vợ chồng 9X mua vàng không đúng thời điểm, gặp thêm mảnh đất khó bán kiếm lời.

Tôi có một người bạn thuộc thế hệ 9X, hai vợ chồng đều đi làm văn phòng, tổng thu nhập mỗi tháng khoảng 35-40 triệu đồng.

Sau khi trừ tiền thuê nhà, ăn uống, nuôi con và các khoản sinh hoạt, họ cố gắng dành dụm được khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Suốt nhiều năm, hai vợ chồng gần như không dám tiêu xài gì lớn, chỉ mong sớm có một khoản tài sản để cảm thấy yên tâm hơn về tương lai.

Năm ngoái, thấy giá vàng liên tục tăng, bạn tôi quyết định lấy phần lớn số tiền tiết kiệm để mua vàng. Thời điểm đó, ai cũng nói vàng là tài sản giữ giá, có tiền nhàn rỗi thì nên mua để dành chờ tăng giá.

Nhưng chẳng bao lâu sau, giá vàng điều chỉnh, khoản tiền bạn bỏ ra không còn giữ được giá trị như lúc mua. Bạn không bán vì nghĩ rằng vàng có thể tăng trở lại, nhưng cũng không khỏi sốt ruột khi nhìn số tiền tích lũy cả năm trời hao hụt sau mỗi lần giá vàng giảm.

Trước đó, vợ chồng bạn từng có ý định mua một mảnh đất ở tỉnh với suy nghĩ đất đai là tài sản hữu hình, về lâu dài vẫn có giá trị. Tuy nhiên, giá đất đã tăng cao so với khả năng tài chính, nếu mua phải vay thêm ngân hàng. Họ đành chọn một mảnh đất xa trung tâm, vừa túi tiền hơn, với hy vọng vài năm nữa khu vực phát triển thì giá sẽ tăng.

Nhưng thị trường chững lại, người hỏi mua ít, những mảnh đất tương tự rao bán nhiều mà không dễ giao dịch. Muốn bán để thu hồi vốn cũng không biết phải chờ đến bao giờ.

Thế hệ 9X có một lợi thế là phần lớn đã bước vào thị trường lao động trong giai đoạn kinh tế phát triển, có nhiều cơ hội việc làm hơn, dễ tiếp cận thông tin tài chính và các kênh đầu tư hơn thế hệ trước.

Nhiều người có thể kiếm tiền từ công việc chính, làm thêm, kinh doanh trực tuyến hoặc phát triển nghề nghiệp để tăng thu nhập. Họ cũng được tiếp xúc sớm với kiến thức về tiết kiệm, đầu tư, lãi kép và quản lý tài chính cá nhân. Thay vì chỉ gửi tiền ngân hàng, không ít người chủ động tìm hiểu vàng, bất động sản, chứng khoán hay các hình thức tích lũy khác.

Tuy nhiên, lợi thế tiếp cận thông tin không đồng nghĩa với việc họ có nhiều cơ hội mua được tài sản hơn. Một trong những bất lợi lớn nhất của thế hệ này là khoảng cách ngày càng xa giữa thu nhập và giá bất động sản.

Khi mới đi làm, nhiều người phải mất nhiều năm tiết kiệm mới có được khoản tiền ban đầu để mua nhà. Đến khi thu nhập tăng lên, giá nhà đất cũng đã đi xa hơn. Nếu không có sự hỗ trợ từ gia đình, việc sở hữu một căn nhà ở thành phố lớn trở thành mục tiêu rất khó khăn đối với những người chỉ sống bằng lương.

Trong khi đó, các kênh đầu tư khác cũng không dễ dàng. Vàng có thể tăng giá trong một giai đoạn nhưng cũng có những đợt điều chỉnh mạnh; người mua ở thời điểm giá cao có thể phải chờ lâu mới hòa vốn. Bất động sản có ưu điểm là tài sản hữu hình, có thể sử dụng hoặc khai thác cho thuê, nhưng lại cần số vốn lớn, chi phí giao dịch cao và không dễ chuyển thành tiền mặt khi thị trường trầm lắng. Một mảnh đất được định giá cao trên tin rao chưa chắc đã có người sẵn sàng mua với mức giá đó.

Đáng nói hơn, áp lực phải sớm có tài sản khiến một số người trẻ dễ nóng ruột, sợ bỏ lỡ cơ hội và đưa ra quyết định vượt quá khả năng tài chính. Có người vay ngân hàng để mua đất vì nghĩ giá chỉ có thể tăng, có người dồn toàn bộ tiền tiết kiệm vào vàng vì sợ tiền mất giá. Khi thị trường đi ngược kỳ vọng, họ vừa chịu thiệt về giá trị tài sản, vừa mất đi khoản dự phòng cần thiết cho những biến cố trong cuộc sống. Nếu phải trả lãi vay mỗi tháng, áp lực còn lớn hơn.

Tôi thấy thế hệ 9X vẫn có những cơ hội mà thế hệ trước ít có hơn, chẳng hạn khả năng nâng cao thu nhập nhờ công nghệ, làm việc từ xa, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc tiếp cận các công cụ đầu tư với số vốn nhỏ.

Vấn đề là phải biết phân biệt giữa tích lũy và đầu cơ, giữa tài sản có giá trị thực và kỳ vọng tăng giá, giữa khoản tiền có thể chờ đợi dài hạn và khoản tiền cần dùng trong vài năm tới.

Thái Hà