 |
|
Howard đi dạo trên đường phố Arbat ở Matxcơva (22/3/1995). |
Tin này do một cựu nhân viên KGB, Igor Prelin, tiết lộ hôm thứ ba. Howard qua đời ngày 12/7 ở thị trấn Zhukovka và đã được hoả táng. Nguyên nhân cái chết của ông không được rõ ràng. “Người thì bảo đó là tai nạn, người bảo do xe đâm. Thông tin rất mâu thuẫn”, Prelin cho biết. Còn David Wise, nhân vật từng phỏng vấn Howard và là tác giả cuốn sách “Viên tình báo trốn thoát”, thì nói rằng ông chết do ngã thang.
Bộ Ngoại giao Mỹ đã xác nhận tin này, còn các cơ quan tình báo của Nga thì từ chối bình luận.
Người vợ Mỹ đã ly thân và con trai của Howard đã tới Matxcơva, sau khi nghe tin ông mất, và sẽ đem tro thi hài của ông về Mỹ hôm nay. Howard còn một người vợ Nga, nhưng 2 người đã chia tay từ mấy năm trước.
Howard, người gốc bang New Mexico, khởi nghiệp ở CIA năm 1981 và bị cơ quan này sa thải tháng 6/1983, sau khi bị tình nghi là bán bí mật cho Liên Xô. Năm 1985, Howard thoát khỏi sự theo dõi của FBI ở Santa Fe (New Mexico) và sang Matxcơva. Ông đặt một người nộm trên xe để lừa các nhân viên, còn vợ ông thì dùng băng ghi âm giọng nói của chồng để đánh lạc hướng.
Mãi đến năm 1986, người ta mới biết được thông tin về ông qua bài viết đăng trên một tờ báo Liên Xô nói rằng ông đã được phép tị nạn chính trị. KGB cấp cho Howard một căn hộ ở Matxcơva và một ngôi nhà ở miền quê, trả lương suốt 5 năm, cho tới khi ông lập được một công ty tư vấn doanh nghiệp. “Tôi chưa từng tiết lộ tin làm hại nước Mỹ và người dân Mỹ”, Howard phát biểu năm 1995. Trong cuốn sách “Ngôi nhà An toàn”, cựu nhân viên Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ kể rằng ông từng giúp KGB xác định những người ông đã làm cùng, miêu tả tiến trình tuyển người nói chung của CIA và cố vấn cho Cuba cách chiêu nạp một nhân viên CIA là người đồng tính luyến ái.
 |
|
Một con đường ở vùng ngoại ô Zhukovka. |
Howard luôn tránh được tai mắt của các cơ quan tình báo và quan chức hải quan phương Tây, trong khi đi lại ở Pháp, Canada và Mexico. Sau khi xin tị nạn chính trị, ông còn du lịch tới Nicaragua, Cuba và Đông Âu. Howard rời Matxcơva năm 1991. Khi đó, người bảo trợ chính của ông tại KGB, Vladimir Kryuchkov, bị truy tố tội phản quốc vì dính líu tới âm mưu lật đổ tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev. Howard trở về Nga năm 1992.
Cựu nhân viên tình báo sống nốt quãng lời còn lại ở Zhukovka, nơi dưới thời Liên Xô nhiều quan chức quân sự, chính trị gia và khoa học hàng đầu đặt nhà nghỉ. Ngày nay, nhiều người Nga mới phất cũng xây những biệt thự đằng sau những bức tường dày cẩn mật.
Howard từng bị tố cáo tiến hành những hoạt động, mà về sau người ta mới biết là do một nhân viên CIA khác, Aldrich Ames, tiến hành. Sau khi bị bắt năm 1994, Ames và vợ ông nhận đã làm gián điệp cho Liên Xô, vụ án được coi là động trời nhất trong lịch sử tình báo Mỹ.
Minh Châu (theo CNN)