'Làm thế nào phân biệt lỗi cố tình hay vô ý'?
Trong giao thông, ranh giới giữa một quyết định an toàn và một hành vi vi phạm đôi khi chỉ nằm ở nửa giây hoặc một mét đường.
Ôtô đang chạy tốc độ 50 km/h trên đường có dải phân cách cứng gần sát vạch dừng thì đèn tín hiệu chuyển từ xanh sang vàng. Trong tích tắc, lái xe buộc phải đưa ra quyết định phanh gấp để dừng lại với nguy cơ bị xe phía sau đâm vào đuôi, hoặc tiếp tục vượt qua vạch kẻ đường trong sự thấp thỏm vừa mắc lỗi "vượt đèn vàng". Tình huống này không hiếm gặp.
Đề xuất "Lần đầu vượt đèn vàng hoặc rẽ phải khi đèn đỏ có thể không bị phạt tiền" phân loại vi phạm đèn tín hiệu thành hai nhóm hành vi "cố tình vượt đèn đỏ gây xung đột" và nhóm "vi phạm ít nghiêm trọng" (như lỡ đà đèn vàng, rẽ phải khi đèn đỏ chưa gây cản trở) để áp dụng hình thức cảnh cáo cho lần đầu. Tuy nhiên, dựa vào đâu để phân định thế nào là "cố ý" và thế nào là "vô ý"?
Chẳng hạn, với lỗi "đang di chuyển khi đèn chuyển vàng rồi mới dừng lại", thế nào là "đang di chuyển" hợp lý? Một người chủ động rà phanh nhưng do quán tính nên bánh xe trôi qua vạch dừng nửa mét rõ ràng khác với một tài xế thấy đèn vàng liền thốc ga vọt qua trước khi đèn đỏ bật sáng. Tương tự, với hành vi rẽ phải khi đèn đỏ "chưa gây cản trở giao thông", khái niệm "chưa gây cản trở" sẽ được hiểu ra sao khi đường vắng nhưng có một người đi bộ vừa bước xuống lòng đường?
Mục đích của luật giao thông không phải là bắt lỗi để phạt thật nhiều tiền, mà là tạo nên một trật tự an toàn, văn minh. Việc "mở đường" cho những sai sót vô ý lần đầu giúp giảm bớt áp lực tâm lý cho người tham gia giao thông. Nhưng để áp dụng đề xuất này mà không làm nhờn luật cần cái "lý" của công nghệ và cái "tình" của người cầm lái.
Độc giả Vũ Vũ