Công ty vận hành tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên nửa đầu năm 2025 thu gần 104 tỷ đồng tiền vé nhưng vẫn lỗ hơn 140 tỷ. Những con số này được nêu rõ trong báo cáo tài chính bán niên của Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC).
Tuyến metro chỉ mới chính thức vận hành cuối tháng 12/2024, bán vé từ đầu năm nay. Doanh thu vé khoảng 650 triệu đồng mỗi ngày (không tính giai đoạn miễn phí), cộng thêm nguồn thu ngoài vé khoảng 200 triệu và 5 tỷ đồng lãi tiền gửi ngân hàng.
Trước đây, khi metro sắp hoạt động, nhiều người lo ngại rằng sẽ "ế" vì không ai đi. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Là một người dùng metro đi làm mỗi ngày, nhiều lúc tôi phải tranh thủ đi thật sớm để tránh chen chúc, dù tôi bắt tàu ở ga thứ hai (theo chiều từ Suối Tiên vào Bến Thành).
Những người ở Biên Hòa (Đồng Nai) và khu vực phía Đông như Thủ Đức, quận 9 cũ nhờ metro mà thoát được cảnh xe cộ chạy rầm rập ở đường Võ Nguyên Giáp (Xa lộ Hà Nội), kẹt xe ở ngã tư MK, Bình Thái, cầu Rạch Chiếc...
Vậy nên tôi thấy rằng metro nói riêng, giao thông công cộng nói chung - luôn sinh lời, chỉ là phần "lãi" ấy không nằm trong báo cáo tài chính, mà nằm trong chất lượng sống của thành phố.
Các nước vẫn xây đường sắt đô thị, bởi hệ thống này mang lại những giá trị mà không phương tiện vận tải nào khác có thể làm được. Metro giúp giải quyết nhu cầu đi lại của hàng chục nghìn người mỗi ngày, giảm áp lực lên mặt đất, giảm ùn tắc và giảm ô nhiễm không khí...
Một chuyến tàu chở gần nghìn người, tương đương với việc bớt đi hàng trăm ôtô và hàng ngàn xe máy chen chúc trên đường. Chỉ riêng việc giúp hàng nghìn người không phải xếp hàng trong dòng xe nửa tiếng mỗi sáng đã là lợi ích kinh tế. Vì thế lời lãi của giao thông công cộng phải được đo bằng chất lượng sống mà nó đem lại.
Tuy nhiên, cũng không nên mặc định ngầm với nhau là "giao thông công cộng thì phải bù lỗ". Chúng ta nên đặt câu hỏi rằng đã khai thác tối đa tiềm năng của nó chưa? Nếu nguồn thu chỉ trông vào bán vé, thì rất đơn điệu.
Nếu coi metro như một hệ sinh thái kinh tế giao thông - thương mại thì rất có khả năng nó tự nuôi sống chính nó.
Những "miếng bánh" nằm ở không gian thương mại ngay trong nhà ga, nơi mỗi ngày có hàng chục nghìn lượt người đi qua tạo thành dòng khách ổn định cho các cửa hàng tiện lợi, quầy cà phê, dịch vụ du lịch hay những kiosk nhỏ.
Không gian nhà ga chính là một "trung tâm thương mại thu nhỏ", và dòng tiền từ cho thuê mặt bằng, đặt biển quảng cáo... cũng là một nguồn thu cần tận dụng tối đa.
Nói chung, chưa đầy năm vận hành nhưng những lợi ích mà metro đem lại - với nhiều người, trong có tôi là một thực tế.
Hoàng Phong