Kỹ thuật mới nội soi lấy mỡ thay cách hút 'mù'
Thay vì đưa ống kim loại hút lớp mỡ dưới da mà không quan sát trực tiếp với nhiều nguy cơ, kỹ thuật mới dùng camera nội soi để bác sĩ nhìn thấy vùng can thiệp, kết hợp dao siêu âm cắt lấy mô mỡ và hỗ trợ cầm máu.
Kết quả bước đầu của kỹ thuật phẫu thuật nội soi lấy mỡ dưới da (Subcutanoscopic Lipoplasty) được báo cáo tại Hội nghị Khoa học Quốc tế Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ (IMAPS 2026) diễn ra ngày 21-22/11 tại TP HCM. Nhóm nghiên cứu của ThS.BS.CK2 Phan Văn Sử, Trưởng khoa Phẫu thuật Thẩm mỹ Bệnh viện Hoàn Mỹ, đánh giá trên 45 phụ nữ 30-72 tuổi, thực hiện giai đoạn 2018-2023 và theo dõi một năm.
Với hút mỡ truyền thống, bác sĩ đưa ống thông kim loại (cannula) qua những đường rạch nhỏ dưới da, di chuyển để phá vỡ và hút mô mỡ ra ngoài. Do không thể quan sát bên trong, phẫu thuật viên chủ yếu dựa vào cảm giác tay và kiến thức giải phẫu để thao tác, nguy cơ tổn thương mạch máu. Bệnh nhân được bơm dịch trương phồng chứa thuốc tê và thuốc co mạch adrenaline nhằm hỗ trợ giảm đau, hạn chế chảy máu, gây nhiều nguy cơ lên tim mạch. Đây được xem là phẫu thuật nguy hiểm nhất trong mổ thẩm mỹ, có thể gây đứt hệ bạch huyết, ngộ độc thuốc tê, co mạch vành, hoại tử da hoặc thuyên tắc mỡ dẫn đến tử vong.
Từ năm 2018, bác sĩ Sử nghiên cứu kết hợp camera nội soi và dao siêu âm nhằm khắc phục các hạn chế khi lấy mỡ. Camera có độ phóng đại cao giúp bác sĩ quan sát trực tiếp mô mỡ, mạch máu và thần kinh trên màn hình. Trong khi đó, dao siêu âm cắt từng phần mô mỡ, đồng thời làm kín các mạch máu nhỏ để hỗ trợ cầm máu. Đường tiếp cận được thực hiện qua vết rạch khoảng 16-22 mm và một lỗ phụ khoảng 3 mm để đưa camera, dụng cụ vào bên dưới da.
Thách thức của phương pháp là lớp mỡ dưới da không có sẵn khoang trống như ổ bụng, lồng ngực hay các khoang khớp để đưa camera nội soi vào. Vì vậy, nhóm nghiên cứu thiết kế bộ dụng cụ chuyên biệt gồm nhiều ống dẫn ngắn, giúp bóc tách mô và tạo một khoang làm việc nhân tạo dưới da. Bác sĩ thao tác lấy mỡ trong khoang này dưới sự quan sát của camera.
Các y bác sĩ trong phòng phẫu thuật nội soi lấy mỡ dưới da. Ảnh: Bác sĩ cung cấp
Trong 45 ca được báo cáo, thời gian phẫu thuật trung bình khoảng 38 phút mỗi vùng, dao động từ 25 phút ở vùng lưng, bả vai đến 65 phút ở bụng dưới. Lượng mỡ lấy ra từ 100 đến 1.000 g mỗi vùng, lượng máu mất được ghi nhận dưới 5 ml. Nhóm nghiên cứu không ghi nhận tai biến trong lúc mổ hoặc trường hợp hoại tử da. Do ít mất máu và tránh tác động từ thuốc co mạch, người bệnh xuất viện sau 6h theo dõi thay vì nằm viện tối thiểu 24h như hút mỡ.
Nhiều người bệnh có thể trở lại công việc văn phòng vào ngày hôm sau. Tuy nhiên, thời gian hồi phục còn phụ thuộc vùng phẫu thuật, lượng mỡ lấy ra và tình trạng từng người. Một số trường hợp xuất hiện biến chứng tụ dịch sau khoảng hai tháng, được xử trí bằng thuốc hoặc chọc hút dịch giúp hồi phục.
"Thời gian đầu vừa làm vừa mày mò điều chỉnh, phần lớn bệnh nhân là nhân viên y tế, người nhà của bác sĩ, điều dưỡng, hiểu về các phương pháp tôi kết hợp nên thực hiện", bác sĩ Sử nói.
Ths.BS.CK2 Phan Văn Sử báo cáo tại Hội nghị Khoa học Quốc tế Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ. Ảnh: Song Khuê
Theo bác sĩ, kết quả trên 45 trường hợp mới là dữ liệu bước đầu, chưa đủ để khẳng định kỹ thuật an toàn hoặc hiệu quả hơn hút mỡ truyền thống. Nhóm cần tiếp tục nghiên cứu với nhóm đối chứng và theo dõi dài hạn để đánh giá tỷ lệ biến chứng, đặc biệt là tình trạng tụ dịch.
Giai đoạn 2023-2028, nhóm dự kiến mở rộng nghiên cứu lên hơn 300 ca, đồng thời điều chỉnh kỹ thuật để thu nhỏ đường rạch. Hiện kỹ thuật chưa có mã danh mục riêng, nhóm bác sĩ triển khai trên nền tảng quy trình tạo hình thành bụng, kết hợp có nội soi hỗ trợ do Bộ Y tế đã cấp phép.
Chuyên gia khuyến cáo phẫu thuật lấy mỡ chỉ nhằm xử lý những vùng mỡ khu trú, không phải phương pháp điều trị béo phì hay thay thế chế độ dinh dưỡng và vận động. Dù sử dụng camera để quan sát trực tiếp và không bơm dung dịch trương phồng chứa adrenaline, phương pháp này vẫn là một can thiệp ngoại khoa, có thể phát sinh biến chứng. Người có nhu cầu cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá chỉ định và thực hiện tại bệnh viện đủ điều kiện, không nên làm đẹp tại các cơ sở không được cấp phép.
Lê Phương