Hoàn tất cơ chế cấp quota dệt may sang Mỹ trong tháng 8

Vụ phó Xuất nhập khẩu - Bộ Thương mại Lê Văn Thắng đã cho VnExpress biết như vậy trong cuộc trao đổi sáng 17/6. Hiện cơ chế phân bổ hạn ngạch dệt may sang Mỹ đang được các bộ, ngành bàn thảo và sẽ chính thức công bố vào nửa cuối tháng 8.

Làm hàng xuất khẩu tại Công ty May Việt Tiến.

- Đến nay Bộ Thương mại đã giao được bao nhiêu hạn ngạch cho doanh nghiệp, thưa ông?

- Chúng tôi đã và đang tiến hành giao hạn ngạch đợt 1 cho 396 doanh nghiệp có thành tích xuất khẩu trong 15 tháng (tính từ đầu năm 2002). Theo quy chế, trường hợp này được phân tới 70% tổng hạn ngạch của cả nước. Tính đến hôm nay, các đơn vị đã nhận 70-80% hạn ngạch theo tiêu chuẩn của năm. Trong đợt 2, sau khi có kết quả thanh tra của liên bộ Thương mại, Công nghiệp và Kế hoạch & Đầu tư, họ sẽ nhận nốt 20-30%.

Bộ Thương mại sáng qua cũng đã giao hạn ngạch phát triển cho 122 doanh nghiệp thuộc diện mới đầu tư và chưa xuất khẩu sản phẩm nào trong 15 tháng nêu trên. Những trường hợp đã có thành tích xuất khẩu, nhưng mới xuất với số lượng quá ít hoặc chỉ thực hiện trong một hai tháng cuối năm 2002, chúng tôi cũng xem xét chuyển sang nhóm có hạn ngạch phát triển, nhằm giảm bớt căng thẳng về quota cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc làm này vẫn phải đảm bảo mục đích sao cho hạn ngạch phát triển không vượt quá hạn ngạch thành tích.

Hiện liên bộ đang tích cực hoàn tất kiểm tra, đối chiếu hồ sơ để có giao hạn ngạch đợt 2 càng sớm càng tốt.

- Sẽ xử lý thế nào nếu xảy ra trường hợp giao hạn ngạch cho những đơn vị chỉ xuất khẩu mà không sản xuất?

- Mục tiêu của quy chế phân bổ quota năm nay là chỉ giao cho những đơn vị sản xuất. Nhưng hiện tại, việc phân bổ hạn ngạch hiện vẫn tiến hành căn cứ trên báo cáo thành tích xuất khẩu của các doanh nghiệp. Công tác thanh tra thực tế sẽ tiến hành sau. Khi đó, doanh nghiệp nào bị phát hiện gian lận, sẽ chịu phạt nặng.

Cũng phải nói tới trường hợp những đơn vị sản xuất theo kiểu vệ tinh, tức là họ có hợp đồng xuất khẩu nhưng không đủ công suất làm hàng mà phải đi thuê các đơn vị khác gia công lại. Theo luật định, họ vẫn được phân hạn ngạch theo thành tích xuất khẩu, miễn là phải chứng minh và chỉ ra được hàng của mình đã được sản xuất tại Việt Nam. Ví dụ như Tổng công ty dệt may Việt Nam (Vinatex) cũng được phân hạn ngạch nhưng phải chỉ ra được đơn vị thành viên đã gia công cho họ. Trường hợp này, doanh nghiệp hay hiểu nhầm là "giao hạn ngạch cho những đơn vị chỉ xuất khẩu mà không sản xuất".

- Ông nghĩ sao về chuyện, một số doanh nghiệp dệt may lớn của Việt Nam không ngờ lượng quota được giao ít đến như vậy?

- Các doanh nghiệp kêu như vậy hoàn toàn đúng. Bởi một thực tế, họ cứ tưởng hạn ngạch ký được cho 8 tháng cuối năm nay (tính từ 1/5) là hạn ngạch của cả năm, tức 1,7 tỷ USD. Nguyên tắc giao hạn ngạch của Mỹ là “chia 3 nhân 2”. Như vậy, tính từ thời điểm Hiệp định Dệt may có hiệu lực, mình chỉ còn lượng hạn ngạch của 8 tháng thôi (tương đương 2/3 tổng quota). Hơn nữa, trong số 1,7 tỷ USD, phải trừ 200 triệu USD hạn ngạch của những Cat tự do (những chủng loại hàng này vẫn bị giới hạn kim ngạch xuất). Như vậy, sau khi khấu trừ theo nguyên tắc "chia 3 nhân 2", rồi trừ Cat phi hạn ngạch, số lượng còn lại của 8 tháng là 1 tỷ USD.

Trong thời gian từ 1/5 đến 15/6 (doanh nghiệp được xuất tự do, không cần visa), nhiều đơn vị nghĩ lầm rằng không bị trừ hạn ngạch nên đã đẩy mạnh làm hàng và xuất đi. Kim ngạch riêng trong 1 tháng rưỡi đó lên tới 370 triệu USD. Nếu kể cả những lô hàng đang bị kẹt từ giờ đến cuối tháng, thì con số này vào khoảng gần 500 triệu USD. Như vậy, từ 1/7 trở đi, hạn ngạch còn lại chưa đầy 600 triệu USD mà thôi. Vì vậy, lượng hạn ngạch phân giao ít hơn nhiều so với sự ước tính của doanh nghiệp là chuyện dễ hiểu.

- Liên bộ sẽ giúp giải quyết khó khăn cho những doanh nghiệp này như thế nào?

- Trong nhóm đã xuất khẩu từ đầu năm 2002, không phải đơn vị nào cũng có thành tích cao, vì thực ra, họ mới tham gia làm hàng đi Mỹ từ cuối năm 2002 hoặc đầu năm nay. Thành tích thấp, kéo theo hạn ngạch được giao theo tiêu chuẩn cũng rất ít, không đáp ứng được năng lực sản xuất hiện nay. Trường hợp này, cùng với những đơn vị đầu tư gối (tức mới đầu tư cuối năm 2002 hoặc đầu 2003), nếu có chứng từ chứng minh được điều đó, sẽ được giải quyết thêm hạn ngạch ngay trong tuần này.

- Vậy hướng phân giao hạn ngạch dệt may sang Mỹ của năm sau sẽ là như thế nào, thưa ông?

- Năm nay, do thời gian quá gấp gáp, hiệp định vừa ký đã có hiệu lực ngay, nên liên bộ phải xin phép trực tiếp giao hạn ngạch cho doanh nghiệp. Còn từ năm sau trở đi, như Chính phủ yêu cầu, việc phân giao hạn ngạch sẽ phải tiến hành theo phương pháp đấu thầu.

Song Linh