- Theo ông điểm bảo lưu nào gây lo ngại nhất đối với doanh nghiệp?
- Hiện mức thuế thu nhập doanh nghiệp của VN đã cao hơn thuế cùng loại so với một số nước khác trong khu vực. Ta đang duy trì loại thuế này ở mức 28%, nhưng Malaysia, Indonesia chỉ khoảng 25%. Nếu theo dự thảo, tới đây doanh nghiệp cổ phần sẽ phải nộp cả thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân. Doanh nghiệp hoạt động có lãi phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp 28%. Lợi nhuận sau thuế sẽ được doanh nghiệp chia cho các bên góp vốn. Thế nhưng những người này lại phải nộp tiếp thuế thu nhập cá nhân nữa là không hợp lý.
Tôi được giải thích rằng công ty cổ phần là một pháp nhân độc lập, nhưng phải hiểu pháp nhân đó được xây dựng từ những con người cụ thể. Vì vậy, tách công ty ra khỏi những chủ sở hữu nó rồi đánh thuế riêng lẻ, theo tôi, là thuế chồng thuế, chưa hợp lý.
- Với cách thu trên, ông có cho rằng Luật Thuế thu nhập cá nhân sẽ hạn chế việc thành lập các công ty cổ phần?
- Điều này sẽ liên quan đến nền kinh tế chính thức và phi chính thức. Ta không lạ gì việc có những ông chủ kinh doanh hoặc xuất nhập khẩu cả chục triệu đôla mỗi tháng nhưng bề ngoài chỉ đăng ký một cửa hàng nho nhỏ. Thậm chí cửa hàng nho nhỏ đó còn thông qua các doanh nghiệp nhà nước lớn để thực hiện nhiều vụ mua bán trăm tỷ. Nếu ta không tạo điều kiện cho nền kinh tế chính thức phát triển thì sẽ còn tình trạng trên và rất khó điều tiết vĩ mô sau này.
- Dự thảo lần cuối Luật Thuế thu nhập cá nhân vẫn bảo lưu những điều như vậy liệu có phải ban soạn thảo đặt nặng vấn đề nguồn thu?
- Thuế có ba mục đích mang tính nguyên tắc. Đó là đóng góp vào ngân sách, để người đóng thuế duy trì được cuộc sống tương đối khá và khuyến khích kinh doanh. Thuế phải đảm bảo người ta còn có lợi nhuận chứ không phải để người ta trốn thuế mới có lãi. Tôi có cảm giác mục đích của thuế gần đây vẫn quá đề cao mục tiêu cần phải hạ thấp nhất, đó là đóng góp cho ngân sách. Bởi nếu cứ theo mục tiêu này, thuế sẽ dễ trái với thị trường, trái với lợi ích người dân vì nó gây ra sự hạn chế kinh doanh.
Hơn nữa, thuế cao đã có kinh nghiệm của Thụy Điển. Đất nước này giáo dục, y tế nhà nước bao cấp nên họ thu thuế cao. Nhưng mức thuế lũy tiến khiến những doanh nhân làm đến một mức nào đó sẽ không muốn làm nữa bởi có làm họ sẽ phải chịu một bậc thuế khác, sau khi trừ thuế chẳng còn bao nhiêu. Thụy Điển đã phải cải cách lại chính sách này.
- Theo ông, còn điều gì mà dự thảo luật thuế mới vẫn cần được xem xét lại trước khi trình Quốc hội?
- Mức giảm trừ gia cảnh, theo tôi, cần xem lại. Con người có nhu cầu tối thiểu là ăn, mặc, ở để tồn tại. Nhu cầu cơ bản tăng thêm hai yếu tố nữa là học hành và chữa bệnh. Khá là đáp ứng nhu cầu cơ bản rồi vẫn có chút tích lũy. Thuế chỉ nên tính khi người dân đạt mức thu nhập khá. 4 triệu đồng để sống có thể được, nhưng nếu ốm đau nữa thì rất khó khăn.
(Theo Tuổi Trẻ)