Cú sốc mắc ung thư máu ác tính ở tuổi 23
Hà NộiTám ngày trước khi biết mình mắc ung thư máu, Hoàng Thanh Bách đứng dưới ánh đèn sân khấu ở Bắc Kinh, nhận Huy chương Bạc tại Cuộc thi MC song ngữ trẻ toàn cầu lần thứ 4.
Chàng trai sinh năm 2003, học viên cao học ngành Quảng cáo tại Đại học Truyền thông Trung Quốc, đang tính toán ba năm thạc sĩ và con đường trở về nước làm nghề dẫn chương trình song ngữ Trung - Việt.
Ngày 10/6/2026, tờ kết quả chọc hút tủy xương xóa sạch mọi dự định đó. Tế bào ác tính chiếm 95% tủy. Chẩn đoán bệnh bạch cầu cấp dòng lympho T, viết tắt T-ALL, một thể ung thư máu mà tế bào ung thư nhân lên nhanh trong máu và tủy, đòi hỏi điều trị gấp.
Cơ thể Bách gửi tín hiệu từ nửa năm trước. Dịp Tết Nguyên đán, tay chân anh nổi vết bầm tím không rõ lý do. Anh nghĩ do va đập. Đến 29 Tết, lưng bắt đầu đau âm ỉ. Quay lại Bắc Kinh, nam sinh thử vật lý trị liệu, siêu âm, kéo giãn cơ. Cơn đau nặng thêm, có lúc anh không nằm thẳng nổi.
Bách trong thời gian điều trị bệnh. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Tháng 4, Bách ngất khi đợi tàu điện. Anh tự cho rằng mình tụt đường huyết, ăn vài quả vải rồi bỏ qua việc đi khám, một quyết định mà sau này chàng trai nhận ra đã trì hoãn thêm chẩn đoán. Tiếp đó, những cơn ho kéo dài. Cân nặng rơi từ 75 kg xuống 63 kg. Cuối tháng 5, anh đi tiểu ra máu, nổi hạch ở cổ, ngực và bẹn, mắt mờ như phủ một lớp màng trắng.
"Dạo này em cảm giác mỗi ngày mình lại yếu đi một chút", anh nói với bạn bè khi đó.
Đầu tháng 6, Bách đến bệnh viện trường làm xét nghiệm máu. Chỉ số bạch cầu cao gấp ba lần ngưỡng bình thường. Theo lời anh kể, bác sĩ thốt lên: "Tôi chưa bao giờ thấy một kết quả xét nghiệm như thế này" và yêu cầu chuyển tuyến gấp. Một tuần xét nghiệm chuyên sâu tại bệnh viện công cho ra kết luận T-ALL. Chỉ sau một ngày, chỉ số bạch cầu của anh tăng gấp 4 lần.
"Tôi bật khóc ngay tại bệnh viện, không dám tin ở tuổi 23, mọi cánh cửa tương lai bỗng đóng sập lại", Bách nhớ lại. Nhưng khoảnh khắc anh suy sụp nhất đến muộn hơn, khi anh bấm số gọi về Việt Nam cho chị gái. Câu đầu tiên anh nói nghẹn trong cổ: "Chị đừng nói với bố mẹ nhé!". Anh sợ nỗi đau của mình đổ xuống vai đấng sinh thành.
Dưới góc nhìn dịch tễ học và tâm lý ung thư học, cú sốc của Bách rơi trúng vào tâm điểm một cuộc khủng hoảng mang tên AYA, thuật ngữ y khoa quốc tế chỉ nhóm thanh thiếu niên và người trẻ từ 15 đến 39 tuổi mắc bệnh ung thư. Nhóm tuổi này vốn được xem là biểu tượng của sinh lực dồi dào, nằm ngoài dự liệu của những căn bệnh nan y.
Một công trình nghiên cứu của Giáo sư Brad Zebrack cùng các cộng sự công bố trên Journal of Clinical Oncology, cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ, chỉ ra rằng đón nhận chẩn đoán ác tính ở độ tuổi đôi mươi gây ra hiện tượng gián đoạn tiểu sử cuộc đời. Ở giai đoạn con người đang tích lũy độc lập tài chính, thiết lập quan hệ xã hội và gây dựng sự nghiệp, căn bệnh hiểm nghèo cưỡng chế dừng lại toàn bộ nhịp sống. Bệnh nhân trẻ đối mặt cảm giác bất công cực độ, chứng kiến bạn bè cùng lứa tiếp tục tiến lên trong khi bản thân bị tách rời khỏi dòng chảy bình thường của xã hội.
Báo cáo từ nghiên cứu quy mô lớn AYA HOPE do Viện Ung thư Quốc gia Mỹ tài trợ cũng ghi nhận hơn 40% bệnh nhân tuổi rơi vào tình trạng suy sụp tâm lý nghiêm trọng ngay thời điểm đón nhận tin dữ. Nghiên cứu của tác giả Kwak công bố trên tạp chí Psycho-Oncology nhấn mạnh có tới gần 40% người trẻ ung thư bị hội chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn, nơi ký ức về âm thanh, ánh sáng và lời tuyên bố chẩn đoán của bác sĩ in sâu vào tâm trí như một vết thương tâm lý vĩnh viễn.
Khó khăn chồng chất khi bệnh viện công ở Bắc Kinh từ chối tiếp nhận ca phức tạp của một du học sinh, Bách nhập viện tại Bệnh viện Quốc tế Đại học Bắc Kinh. Bốn tháng ở đó, anh tự xoay xở một mình trong phòng bệnh suốt ba tháng vì thủ tục visa không cho phép bố ở lại lâu. Những giường bên cạnh luôn có người thân túc trực. Anh nhìn sang, thắt lòng thấy mình lẻ loi nơi đất khách.
Trong quãng thời gian ngắn sang chăm con, bố Bách, một người đàn ông lần đầu đi máy bay và không biết một chữ tiếng Trung, tự học cách dùng ứng dụng dịch thuật trên điện thoại để mua cơm, hỏi đường. "Nhìn bố lầm lũi giữa hành lang bệnh viện xa lạ, tôi vừa xót xa vừa tự trách mình. Tình thương của bố mẹ là lý do buộc tôi không được phép gục ngã", Bách kể.
Ba đợt hóa trị tại bệnh viện quốc tế ngốn 162.000 nhân dân tệ, khoảng 641 triệu đồng. Ca ghép tế bào gốc nếu tiến hành dự kiến vượt 1,5 tỷ đồng. Bách không muốn gia đình vay mượn đến kiệt quệ. Ngay khi sức khỏe tạm ổn, anh xin về nước.
Ngày 26/9, Bách về Hà Nội, tiếp tục điều trị tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Anh gọi đây không phải sự bỏ cuộc mà là bước lùi chiến thuật, đổi lấy điểm tựa gia đình và một phác đồ dài một đến hai năm trong nước.
Kết quả bước đầu của hành trình điều trị trong nước có tín hiệu khả quan. Xét nghiệm bệnh tồn dư tối thiểu (MRD), phép đo lượng tế bào ung thư còn sót lại trong tủy sau điều trị, cho kết quả âm tính. Cơ thể anh đáp ứng tốt với hóa trị. Bách tăng cân trở lại, hết thiếu máu, dứt những cơn đau lưng. Hiện anh cùng bác sĩ cân nhắc hai hướng là tiếp tục hóa trị, hoặc ghép tế bào gốc tạo máu nếu tìm được nguồn phù hợp.
Nam sinh tâm sự đôi lúc anh chạnh lòng khi thấy bạn bè đồng trang lứa tự do học hành, làm việc, tận hưởng tuổi trẻ. Nhưng Bách đã định nghĩa lại hai chữ kiên cường theo cách của riêng mình.
"Mạnh mẽ không có nghĩa là không được khóc hay yếu lòng. Mạnh mẽ đơn giản là sau một ngày rất tệ, bạn vẫn quyết định bước tiếp vào ngày hôm sau", chàng trai tâm sự.
Bách thời điểm chưa phát hiện bệnh. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Anh nhắn người cùng tuổi đừng viện cớ "còn trẻ" hay "bận rộn" để bỏ qua những bất thường kéo dài của cơ thể. Vết bầm tím, cơn đau dai dẳng, cân nặng sụt không rõ lý do, theo anh, có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm mà việc thăm khám kịp thời sẽ mở rộng cơ hội điều trị.
"Trước đây tôi luôn nghĩ phải nỗ lực hết mình để có một tương lai rực rỡ. Giờ tôi mới hiểu, muốn chạm tay vào tương lai đó, điều kiện tiên quyết là sức khỏe. Đừng mải mê chạy theo ước mơ mà đánh rơi chính bản thân mình", anh nói. Bách vẫn đau đáu hướng về ngày trở lại giảng đường Bắc Kinh và đứng dưới ánh đèn sân khấu lần nữa.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 10.525 ca ung thư huyết học mới, gồm bạch cầu, u lympho và đa u tủy xương, cùng hơn 7.300 ca tử vong. Triệu chứng ban đầu mờ nhạt, dễ nhầm lẫn, khiến bệnh thường bị phát hiện muộn, trong khi dân số già hóa đẩy số ca lên cao. Tiến bộ trong xét nghiệm sinh học phân tử, di truyền học, thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch và ghép tế bào gốc đã cải thiện cơ hội sống cho người bệnh. Riêng chi phí ghép tế bào gốc trong nước, sau hỗ trợ của Bảo hiểm Xã hội, rơi vào khoảng 40-50 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với mức 2-6 tỷ đồng ở nước ngoài.
Mỹ Ý