Chuỗi phòng gym cao cấp đóng cửa liên tiếp: Tiền của học viên đi đâu?
Tại sao doanh nghiệp bán hàng nghìn thẻ hội viên, thu tiền trước nhiều năm, nhưng vẫn không đủ khả năng duy trì hoạt động?
Tôi thấy nhiều người bàn luận về việc các chuỗi phòng gym liên tục đóng cửa, trong đó có ý kiến cho rằng nguyên nhân là người Việt ngày càng chăm chỉ tập luyện, đến phòng gym thường xuyên khiến chi phí vận hành tăng cao.
Nhận định này có vẻ hợp lý khi hội viên càng đông thì máy móc càng nhanh xuống cấp, điện nước tiêu thụ nhiều hơn, nhân viên cũng phải làm việc nhiều hơn. Tuy nhiên, nếu nhìn vào bản chất kinh doanh, tôi cho rằng cách giải thích này chưa thuyết phục.
Một phòng gym mở ra để phục vụ người tập. Khách hàng đến thường xuyên chính là điều mà chủ cơ sở mong muốn, bởi họ đã bỏ tiền mua thẻ hội viên để sử dụng dịch vụ.
Nếu lượng người tập tăng mà doanh nghiệp lại gặp khó khăn vì phải phục vụ nhiều khách hơn, điều đó cho thấy mô hình vận hành có vấn đề, chứ không thể xem thói quen tập luyện của khách hàng là nguyên nhân chính khiến phòng gym đóng cửa.
Tất nhiên, không thể phủ nhận lượng học viên đông sẽ kéo theo một số chi phí biến đổi. Máy chạy bộ, xe đạp, tạ và các thiết bị khác phải hoạt động với tần suất cao hơn, dẫn đến hao mòn và cần bảo trì thường xuyên.
Điện cho điều hòa, hệ thống chiếu sáng, nước tắm cũng tăng theo số người sử dụng. Vào giờ cao điểm, phòng tập có thể phải bố trí thêm nhân viên, huấn luyện viên hoặc nhân sự vệ sinh để đáp ứng nhu cầu.
Nhưng đổi lại, doanh nghiệp có thêm doanh thu từ hội viên và các dịch vụ đi kèm. Nếu số tiền thu được không đủ bù phần chi phí phát sinh, đó là bài toán quản trị cần được giải quyết: Tiền thu của hội viên đã đi đâu?
Câu chuyện của chuỗi phòng gym có gì đó giống với chuyện tàu du lịch Odyssey bỏ rơi 200 khách. Công ty quảng bá mô hình du lịch kết hợp cư trú dài hạn, cho khách mua hoặc thuê cabin sống trên biển nhiều năm, giá từ 120.000 đến 440.000 USD, chưa kể phí vận hành định kỳ.
Công ty cho biết chi phí nhiên liệu bình quân mỗi cabin tăng từ khoảng 1.800 USD lên 6.000-8.000 USD mỗi tháng tại một số khu vực châu Á. Hãng cho rằng nguyên nhân là xung đột liên quan Iran, khiến mô hình kinh doanh không còn khả năng duy trì.
Quay trở lại với các chuỗi phòng gym, theo tôi, vấn đề lớn hơn nằm ở mô hình kinh doanh của nhiều chuỗi gym, đặc biệt là những cơ sở cao cấp có diện tích hàng nghìn mét vuông, đặt tại trung tâm thương mại hoặc các vị trí đắc địa.
Một phòng tập như vậy phải gánh tiền thuê mặt bằng, đầu tư máy móc, hệ thống điều hòa, phòng tắm, phòng xông hơi, hồ bơi và đội ngũ nhân sự khá lớn. Những khoản này gần như vẫn phải trả đều đặn, bất kể hôm đó có nhiều hay ít người đến tập.
Khi lượng khách đăng ký mới giảm, hội viên cũ không gia hạn hoặc chuyển sang các hình thức tập luyện khác, doanh thu lập tức bị ảnh hưởng, trong khi tiền thuê và các chi phí cố định không thể giảm tương ứng. Một số chuỗi lớn đã phải thu hẹp hoạt động trong bối cảnh này.
Một điểm đáng chú ý khác là cách các phòng gym thu tiền. Nhiều nơi khuyến khích khách mua thẻ dài hạn từ một năm đến vài năm, thậm chí bán gói hội viên có giá hàng chục, hàng trăm triệu đồng.
Cách làm này giúp doanh nghiệp thu được một khoản tiền lớn ngay từ đầu, tạo cảm giác dòng tiền đang rất dồi dào. Nhưng số tiền đó không hoàn toàn là lợi nhuận, bởi doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ cung cấp dịch vụ cho khách trong suốt thời hạn thẻ.
Nếu lấy tiền bán thẻ dài hạn để mở thêm cơ sở, đầu tư mặt bằng mới hoặc trang trải những khoản chi trước mắt, doanh nghiệp có thể rơi vào thế bị động khi lượng khách mới giảm xuống.
Tiền đã thu nhưng dịch vụ vẫn phải tiếp tục cung cấp, trong khi nguồn thu từ hội viên mới không còn đủ để bù đắp chi phí. Nói cách khác, bán được nhiều thẻ hôm nay không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã bảo đảm được khả năng hoạt động trong những năm tiếp theo.
Thực tế, nhiều trường hợp khách hàng còn thời hạn hội viên đến năm 2029 nhưng cơ sở tập luyện đã thông báo ngừng hoạt động, khiến họ phải tìm địa điểm khác hoặc lo lắng về quyền lợi của mình.
Một số doanh nghiệp trong ngành cũng được công bố có khoản nợ thuế lên tới hàng tỷ đồng. Những diễn biến này cho thấy câu chuyện không đơn thuần là phòng tập đông khách hay vắng khách, mà còn liên quan đến khả năng quản lý dòng tiền, nghĩa vụ với hội viên và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
Trước đây, nhiều người sẵn sàng trả phí cao để được tập tại những trung tâm lớn, có đầy đủ máy móc, hồ bơi, phòng xông hơi và nhiều lớp học. Nhưng hiện nay, họ có thêm lựa chọn là các phòng tập bình dân, cơ sở nhỏ gần nhà, phòng tập 24/7 hoặc những studio chuyên biệt về yoga, pilates, boxing.
Không phải ai cũng cần một không gian rộng hàng nghìn mét vuông với hàng loạt tiện ích mà mình ít khi sử dụng. Nếu chỉ cần máy tập cơ bản, phòng sạch sẽ, thuận tiện đi lại và mức phí hợp lý, một cơ sở nhỏ hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu.
Khi người tập cân nhắc kỹ hơn về chi tiêu, doanh nghiệp khó có thể liên tục tăng giá để bù đắp chi phí. Nếu tiếp tục giảm giá để giữ khách, biên lợi nhuận lại càng mỏng. Đây là vòng luẩn quẩn mà những mô hình có chi phí cố định quá cao rất khó thoát ra.
Một ngành dịch vụ muốn phát triển lâu dài không thể chỉ dựa vào việc thu thật nhiều tiền từ khách hàng ngay hôm nay. Phòng gym cũng vậy.
Có thể người Việt ngày càng chăm chỉ tập luyện, nhưng điều đó không nên trở thành lời giải thích cho sự thất bại của những mô hình kinh doanh thiếu bền vững.