Chung thủy một bạn tình vẫn có thể nhiễm HPV
HPV có thể lây nhiễm ngay cả khi phụ nữ chỉ có một bạn tình, âm thầm tồn tại nhiều năm mà không có triệu chứng, do đó không thể dùng kết quả xét nghiệm để kết luận ai đó không chung thủy.
ThS.BS Phạm Thái Hiển, Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, nhân Ngày Thế giới phòng chống ung thư cổ tử cung 17/11, cho biết nhiễm HPV không đồng nghĩa mắc ung thư cổ tử cung. Phần lớn trường hợp nhiễm virus có thể được cơ thể tự kiểm soát và đào thải. Tuy nhiên, nếu nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài, virus có thể gây tổn thương tiền ung thư, sau đó tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử trí.
HPV là virus gây u nhú ở người, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và là nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung. Quá trình từ nhiễm virus đến ung thư thường kéo dài nhiều năm, nên có khoảng thời gian để phụ nữ tầm soát, phát hiện và điều trị tổn thương tiền ung thư.
Không chỉ người có nhiều bạn tình mới nhiễm HPV
Theo bác sĩ Hiển, HPV có thể gặp ở bất kỳ phụ nữ nào đã có quan hệ tình dục. Việc có nhiều bạn tình hoặc có bạn tình mới làm tăng khả năng phơi nhiễm virus. Tuy nhiên, ngay cả người chỉ có một bạn tình trong suốt cuộc đời vẫn có thể đã phơi nhiễm virus từ trước hoặc lây nhiễm từ bạn tình. Việc phát hiện HPV sau nhiều năm cũng không thể xác định chính xác thời điểm hay nguồn lây nhiễm.
Virus có thể lây truyền qua tiếp xúc da với da ở vùng niêm mạc hoặc sinh dục. Vì vậy, sử dụng bao cao su có thể giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo vệ tuyệt đối. Đáng chú ý, HPV có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể thời gian dài.
Do đó, khi phát hiện nhiễm virus, không nên mặc định đây là dấu hiệu của việc người phụ nữ hoặc bạn tình không chung thủy. Tầm soát ung thư cổ tử cung cần được xem là hoạt động chăm sóc sức khỏe định kỳ, không phải biện pháp chỉ dành cho những người có đời sống tình dục được cho là có nguy cơ.
Tiêm vaccine vẫn cần tầm soát định kỳ
Vaccine HPV giúp phòng ngừa các chủng virus mà vaccine nhắm đến, đặc biệt là những chủng nguy cơ cao liên quan đến ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, vaccine không bảo vệ trước tất cả chủng HPV nguy cơ cao và không điều trị tình trạng nhiễm virus hoặc tổn thương đã hình thành.
Vì vậy, tiêm vaccine và tầm soát có vai trò bổ sung cho nhau. Phụ nữ nên tiêm vaccine từ sớm, tốt nhất trước khi có phơi nhiễm với virus. Trẻ em và thanh thiếu niên từ 9-14 tuổi là nhóm được ưu tiên. Phụ nữ đã quan hệ tình dục hoặc trên 30 tuổi vẫn có thể hưởng lợi từ vaccine; người từ 27-45 tuổi nên trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lợi ích phù hợp.
Các phương pháp tầm soát phổ biến gồm xét nghiệm HPV nguy cơ cao, xét nghiệm tế bào học cổ tử cung (Pap smear) và xét nghiệm kết hợp hai phương pháp (co-test). Tổn thương tiền ung thư thường không có triệu chứng, vì vậy tầm soát giúp phát hiện bất thường trước khi bệnh tiến triển.
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Sản phụ khoa Mỹ (ACOG) cập nhật năm 2026, phụ nữ nguy cơ trung bình từ 21-29 tuổi nên xét nghiệm tế bào học mỗi 3 năm. Nhóm 30-65 tuổi có thể xét nghiệm HPV nguy cơ cao đơn thuần hoặc kết hợp HPV với tế bào học mỗi 5 năm. Lịch tầm soát cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử sức khỏe và hướng dẫn áp dụng.
Quan sát mẫu phết tế bào cổ tử cung qua kính hiển vi là bước quan trọng để tầm soát các tổn thương tiền ung thư. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Phát hiện sớm tăng cơ hội điều trị
Theo ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa An Sinh, ung thư cổ tử cung có thể gặp ở nhiều độ tuổi. Một số bệnh nhân chỉ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu như ra huyết âm đạo bất thường, ra huyết sau quan hệ, tiết dịch âm đạo bất thường hoặc đau vùng chậu. Khi có triệu chứng, bệnh có thể đã tiến triển hơn so với giai đoạn phát hiện qua tầm soát.
Ngược lại, nhiều phụ nữ không có biểu hiện bất thường nhưng được phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm qua khám phụ khoa định kỳ. Phát hiện sớm giúp người bệnh có nhiều lựa chọn điều trị hơn. Với phụ nữ trẻ còn nhu cầu sinh con, một số trường hợp đủ điều kiện có thể được cân nhắc điều trị bảo tồn khả năng sinh sản.
Tuy nhiên, việc bảo tồn tử cung phụ thuộc vào tuổi, kích thước và vị trí tổn thương, giai đoạn bệnh, mô bệnh học và tình trạng hạch, không áp dụng cho tất cả người bệnh.
Với phụ nữ có kết quả HPV dương tính hoặc tế bào cổ tử cung bất thường, bác sĩ Hiển khuyến cáo không nên quá hoang mang nhưng cũng không chủ quan. Tùy kết quả xét nghiệm, tuổi và tiền sử tầm soát, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, xét nghiệm lại, soi cổ tử cung hoặc sinh thiết.
Ung thư cổ tử cung là bệnh có thể phòng ngừa và phát hiện sớm. Phụ nữ cần chủ động tiêm vaccine khi phù hợp, tầm soát định kỳ và tuân thủ hướng dẫn theo dõi khi có kết quả bất thường, thay vì đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám.
Lê Phương