Chiếc router khiến không phận Mỹ tê liệt
Bộ router mới lắp đặt tại Arkansas bỗng nhiên phát lượng dữ liệu khổng lồ, gây quá tải mạng lưới kiểm soát không lưu, buộc Mỹ đình chỉ bay toàn quốc.
Chiều 13/11, nhân viên trung tâm kiểm soát không lưu Indianapolis, bang Indiana, gặp phải tình trạng nhiễu sóng, khiến liên lạc với phi công các chuyến bay ở miền trung nước Mỹ trở nên chập chờn. Sự cố tưởng như chỉ là một trục trặc kỹ thuật cục bộ sau đó nhanh chóng lan rộng.
"Anh có nghe thấy tiếng rè trên tần số liên lạc không?", kiểm soát viên không lưu tại Trung tâm kiểm soát Kansas City, bang Missouri, nói với phi công qua hệ thống liên lạc vô tuyến vào lúc hơn 15h ngày 13/11.
"Có, chúng tôi nghe thấy tiếng nhiễu. Lúc mới kết nối chúng tôi tưởng có micro gặp vấn đề nên đã chuyển lại sang tần số của kiểm soát viên khởi hành", một phi công trả lời.
Máy bay đỗ trên đường băng tại sân bay quốc tế Dallas Fort Worth, bang Texas, ngày 13/11 sau lệnh đình chỉ bay. Ảnh: AP
Đến 15h47, khi sự cố liên lạc xảy ra ngày càng nhiều, các kiểm soát viên không lưu dường như phải tạm dừng hoạt động bay tại các sân bay và vùng trời mà họ phụ trách.
"Trung tâm kiểm soát tiếp cận bằng radar sân bay (Tracon) đã mất toàn bộ các tần số liên lạc, vì vậy hiện tại không chuyến bay nào được phép khởi hành", kiểm soát viên tại tháp kiểm soát không lưu sân bay O'Hare ở Chicago, thông báo.
7 phút sau, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành lệnh đình chỉ bay trên toàn quốc, khiến các chuyến bay trên khắp nước Mỹ phải tạm ngừng cất cánh, gây ra cảnh hỗn loạn quy mô lớn tại loạt sân bay.
Các nhân viên FAA ban đầu tìm kiếm nguyên nhân sự cố tại trung tâm kiểm soát không lưu Indianapolis, nơi phát hiện những trục trặc liên lạc đầu tiên. Tuy nhiên, họ sau đó phát hiện ra rằng sự cố bắt nguồn từ nơi xa xôi hơn, tại một trạm phát sóng vô tuyến ở El Dorado, vùng hẻo lánh của bang Arkansas.
Đây là nơi nhà thầu quốc phòng L3Harris Technologies đang lắp đặt một bộ định tuyến (router) mới được sản xuất bởi Juniper Networks, công ty thuộc tập đoàn đa quốc gia Hewlett Packard (HP).
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy ngày 15/11 giải thích rằng các kỹ thuật viên lúc đó vừa thay thế hệ thống cáp đồng lạc hậu bằng cáp quang cho trạm El Dorado. Khi chiếc router ở trạm này được bật lên, nó bắt đầu phát đi một lượng dữ liệu khổng lồ. Không lâu sau, một hệ thống được thay thế ba tuần trước đó ở trạm radar tại Amarillo, bang Texas bắt đầu gửi tín hiệu một cách ồ ạt.
"Chúng tôi phát hiện hai trạm liên tục gửi tín hiệu đến mạng lưới với tần suất rất cao, khoảng 1.000 kết nối trong mỗi 4-5 giây", Rebecca Guy, giám đốc công nghệ của FAA, cho biết.
Các tín hiệu này truyền qua mạng lưới chằng chịt trong Hệ thống Hạ tầng Viễn thông của FAA (FTI). Hệ thống đã được sử dụng hàng chục năm, vốn sử dụng cáp đồng lạc hậu và đang được nâng cấp với kinh phí hàng tỷ USD để chuyển sang công nghệ cáp quang.
Những rủi ro mà sự cố từ FTI gây ra đối với hệ thống kiểm soát không lưu của FAA đã được cảnh báo từ lâu. Một cuộc đánh giá độc lập năm 2023 cảnh báo rằng "rủi ro đối với hệ thống có thể nhanh chóng vượt ngưỡng chấp nhận được" do tình trạng gián đoạn ngày càng gia tăng và thiếu kinh phí nâng cấp toàn diện.
Giám đốc FAA Bryan Bedford cho biết cơ quan này chi hàng trăm triệu USD mỗi năm để duy trì các hệ thống viễn thông lỗi thời, trong đó có việc thay thế hệ thống cáp đồng bằng cáp quang.
Thông thường quá trình thay thế cáp này được tiến hành vào ban đêm ở những khu vực có hoạt động hàng không nhộn nhịp. Ở những vùng xa xôi hơn, như tại Arkansas, các quan chức hàng không cho rằng hoạt động thay thế, nâng cấp hệ thống sẽ không ảnh hưởng đến nhiều chuyến bay. Nhưng sự cố vừa qua cho thấy họ đã nhầm.
Hành khách theo dõi nhân viên dỡ hành lý khỏi một máy bay của hãng United tại sân bay quốc tế Los Angeles, thành phố Los Angeles, ngày 13/11. Ảnh: AP
Theo các quan chức chính phủ và ngành hàng không, chính những dữ liệu từ router tại vùng hẻo lánh ở Arkansas và sau đó là thiết bị tương tự ở Texas đã gây quá tải hệ thống.
Bedford cho biết lượng dữ liệu khổng lồ từ hai trạm này đã khiến 17 trong số 22 trung tâm kiểm soát không lưu phụ trách các chuyến bay ở độ cao lớn bị gián đoạn liên lạc, buộc cơ quan này phải ban hành lệnh dừng cất cánh trên toàn quốc. Không phận Mỹ gần như tê liệt trong hơn 4 giờ, với hàng nghìn chuyến bay bị hoãn, hủy.
Sau khi FAA ngắt kết nối hai trạm này khỏi mạng lưới chung, tình trạng gián đoạn liên lạc đã chấm dứt.
Một quan chức chính phủ am hiểu hệ thống nói với WSJ rằng mạng lưới kiểm soát không lưu của FAA hiện có khoảng 60 bộ router Juniper Networks đang hoạt động bình thường.
"Liệu đây có phải là lỗi lắp đặt? Lỗi cấu hình? Hay đơn giản là một thiết bị router kém chất lượng được đưa vào hệ thống, khiến sự cố lan rộng?", ông Bedford nói hôm 14/11, đồng thời cho biết FAA đang điều tra sự việc.
Một người phát ngôn của HP cho biết các thiết bị do Juniper Networks sản xuất dường như vẫn hoạt động đúng như thiết kế. "Chúng không bị hỏng", người này khẳng định.
Một hành khách tìm kiếm hành lý tại sân bay quốc tế Los Angeles ngày 13/11. Ảnh: AP
Một ngày sau, FAA đã xác định một tính năng trên router có vẻ là nguyên nhân gây quá tải dữ liệu, theo nguồn tin chính phủ và ngành hàng không. Một quan chức chính phủ mô tả đây là tính năng phát quảng bá dữ liệu trên phạm vi rộng hơn mức cần thiết, đồng thời cho biết FAA đã vô hiệu hóa tính năng này trên toàn bộ router Juniper Networks.
Ông Duffy cảnh báo rằng cho đến khi toàn bộ hệ thống cáp đồng được thay thế vào cuối năm 2028, các sự cố gián đoạn tương tự vẫn có thể xảy ra.
"Hệ thống của FAA đã không đáp ứng được yêu cầu trong tình huống đó. Nhà thầu của chúng tôi cũng không đáp ứng được, hoặc thiết bị đã không hoạt động như kỳ vọng", ông nói.
Thanh Tâm (Theo WSJ, KATV, AP)