'Chậm hoàn thuế, cán bộ phải chịu trách nhiệm'

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng "lỗi ai, người ấy chịu", nếu doanh nghiệp đã nộp hồ sơ đúng quy định mà việc hoàn thuế vẫn quá hạn, cán bộ phải chịu trách nhiệm.

Tại phiên chất vấn Quốc hội sáng 12/11, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP HCM) nêu doanh nghiệp chậm nộp thuế phải chịu tiền chậm nộp bằng 0,03% mỗi ngày. Ông đề nghị Bộ trưởng Tài chính cho biết khi cơ quan thuế chậm hoàn tiền cho doanh nghiệp, Nhà nước có trả lãi theo mức tương tự hay không.

Luật Quản lý thuế năm 2019 từng quy định cơ quan thuế phải trả lãi 0,03% mỗi ngày trên số tiền phải hoàn nếu chậm ban hành quyết định do lỗi của mình. Quy định này đã bị bãi bỏ từ ngày 1/1/2025 theo Luật số 56/2024. Luật Quản lý thuế năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, không khôi phục cơ chế này.

Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng cần bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế. Theo ông, hiện người dân và doanh nghiệp chậm nộp thuế phải chịu xử phạt hành chính và tiền chậm nộp. Vì vậy, nếu người nộp thuế đã cung cấp hồ sơ đầy đủ, đúng quy định nhưng cơ quan thuế hoặc cán bộ tiếp nhận không xử lý đúng thời hạn, người có lỗi phải chịu trách nhiệm.

"Lỗi của ai, người ấy chịu", Bộ trưởng nói và cho rằng cán bộ thuế để chậm trễ trong xử lý hồ sơ cần bị xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất cho người nộp thuế nếu có thiệt hại.

Ông nhấn mạnh điều kiện quan trọng là hồ sơ hoàn thuế phải đầy đủ và đúng quy định pháp luật. Hiện ngành thuế đặt mục tiêu xử lý hồ sơ thuộc luồng xanh trong 7 ngày. Toàn bộ hồ sơ hoàn thuế đã được nộp trực tuyến, song việc kiểm tra, đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian, nhất là với các doanh nghiệp thuộc nhóm có rủi ro trong chấp hành pháp luật.

Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ chế xử lý trách nhiệm khi chậm hoàn thuế. "Nếu lỗi thuộc về Nhà nước hoặc cán bộ thuế thì cán bộ phải chịu trách nhiệm theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật", ông nói.

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phản ánh việc chậm hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) khiến doanh nghiệp bị đọng vốn sản xuất, nhất là các đơn vị xuất khẩu. Ông đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và cách xử lý hồ sơ tồn đọng.

Bộ trưởng thừa nhận tiến độ hoàn thuế chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi doanh nghiệp gặp khó khi tiếp cận vốn. "Trong các cuộc gặp, Thủ tướng cũng thường nhắc tôi phải xem lại việc hoàn thuế vì doanh nghiệp còn kêu ca nhiều, tiến độ vẫn chậm", ông nói.

Theo ông, trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, việc đẩy nhanh hoàn thuế VAT là cần thiết để giảm áp lực cho doanh nghiệp. Để rút ngắn thời gian xử lý, ngành thuế phân loại hồ sơ theo mức độ tuân thủ và rủi ro của doanh nghiệp. Khoảng 80% hồ sơ thuộc diện "luồng xanh", tức được hoàn thuế trước và kiểm tra sau. Trong nhóm này, 88% hồ sơ được giải quyết trong 7 ngày. Với 20% hồ sơ phải kiểm tra trước khi hoàn, thời gian xử lý bình quân giảm từ khoảng 50 ngày xuống 40 ngày.

Nhờ cơ chế này, tiến độ hoàn thuế năm nay được cải thiện. Tính đến nay, cơ quan thuế đã hoàn khoảng 79.000 tỷ đồng, tương đương 99% dự toán năm 2026 dành cho công tác này và tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước.

Theo Bộ trưởng, hồ sơ hoàn thuế hiện được xử lý trên môi trường điện tử, song việc đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian, nhất là với nhóm có rủi ro cao. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phân loại hồ sơ và ứng dụng công nghệ để rút ngắn thời gian xử lý.

Phương Dung