 |
|
Ông Vĩnh trả lời phỏng vấn VnExpress. Ảnh: Anh Tuấn |
- Tại sao lại đặt ra ngưỡng 50% thị phần, thưa Thứ trưởng?
- Mục tiêu của quy định này là ngăn cản việc sáp nhập, hợp nhất, mua lại doanh nghiệp và liên doanh dẫn đến hậu quả là tạo ra một công ty có khả năng khống chế thị trường, điều này thể hiện ở 50% thị phần. Bởi vì, mức này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có đủ khả năng hành động độc lập mà không cần phải quan tâm đến các đối thủ, tạo ra nguy cơ tiềm ẩn đặc biệt bất lợi cho môi trường cạnh tranh khác.
Nếu việc tích tụ này nằm trong khoảng 30-50% thị phần thì các doanh nghiệp tập trung kinh tế chịu trách nhiệm thông báo cho cơ quan quản lý cạnh tranh chậm nhất là 30 ngày trước khi tập trung kinh tế. Còn dưới 30% thì không phải thông báo.
Việc ngăn cản hình thành doanh nghiệp khống chế thị trường sẽ giúp duy trì môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh, có lợi cho người tiêu dùng, cũng như không ngăn cản việc hình thành những công ty lớn có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và thế giới.
Thị phần của cá nhân, tổ chức kinh doanh đối với một loại hàng hóa, dịch vụ nhất định được tính bằng tỷ lệ phần trăm giữa doanh thu của doanh nghiệp này với tổng doanh thu của tất cả các doanh nghiệp kinh doanh loại hàng hóa, dịch vụ đó trên thị trường liên quan theo tháng, quý, năm.
- Thứ trưởng có quan điểm thế nào về một số ý kiến cho rằng, Luật Cạnh tranh không cấm doanh nghiệp có được vị trí thống lĩnh thị trường thì cũng không nên đưa ra quy định cấm tập trung kinh tế?
- Luật Cạnh tranh quy định, một doanh nghiệp có thị phần trên thị trường liên quan từ 30% trở lên sẽ được coi là có vị trí thống lĩnh, còn đối với những nhóm từ 2, 3 và 4 doanh nghiệp thì các mức này là 50%, 65% và 75%. Những đối tượng này không bị cấm nếu có được bằng những nỗ lực trong kinh doanh. Tuy nhiên, để môi trường kinh doanh bình đẳng, việc kiểm soát hành vi của doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh hay việc cảnh báo về mức độ tích tụ của các công ty là cần thiết.
Chúng ta không thể cấm một doanh nghiệp tự đi lên để có được vị trí thống lĩnh thậm chí là độc quyền, nhưng không khuyến khích các doanh nghiệp chiếm lấy vị trí thống lĩnh, độc quyền bằng biện pháp kinh tế tập trung đơn giản như sáp nhập... Bởi vì, về bản chất, tập trung kinh tế có tác động tương tự như các thoả thuận giữa các doanh nghiệp nhưng ở mức độ cao hơn, chặt chẽ hơn.
- Hiện nay, đã xuất hiện những hành vi khá phổ biến là thỏa thuận giữa các doanh nghiệp trong hiệp hội về định giá, tính giá, thông đồng trong đấu thầu... Những việc này sẽ được điều chỉnh như thế nào, thưa Thứ trưởng?
- Những thỏa thuận hạn chế cạnh tranh đã xuất hiện khá nhiều ở Việt Nam, như: hiện tượng các ngân hàng thương mại quốc doanh liên kết với nhau để định mức lãi suất cho vay, huy động trên thị trường chung (mà thực chất là một loại giá độc quyền); ràng buộc các doanh nghiệp thành viên trong việc định giá mua nông sản xuất khẩu (Hiệp hội cây điều); phương thức tính giá (hiệp hội taxi); tuyên bố nâng giá bia lên 10% (hiệp hội Bia nước giải khát); thông đồng trong đấu thầu để định ra người thắng...
Bên cạnh đó là việc cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường như bán phá giá để loại bỏ đối thủ. Chẳng hạn như Coca Cola đã tiến hành việc này nhằm loại bỏ Pepsi Cola. Sau khi chiếm được thị phần, Coca Cola đã thực hiện việc tăng giá sản phẩm lên gấp đôi so với trước đó. Điều này đã gây thiệt hại cho người tiêu dùng, đối thủ cạnh tranh hoặc đối tác kinh doanh. Những hành vi này cũng sẽ được điều chỉnh trong Luật lần này.
- Làm thế nào để xác định việc bán phá giá, thưa Thứ trưởng?
- Để xác định một doanh nghiệp sẽ được xem là phá giá khi đơn vị đó bán hàng hoá thấp hơn những chi phí đầu vào. Chúng tôi cho rằng chỉ những doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh hoặc độc quyền thì hành vi bán phá giá mới có tác động tiêu cực đến thị trường.
- Thứ trưởng có thể cho biết mô hình của cơ quan quản lý cạnh tranh?
- Trong thời gian đầu thực thi luật, theo kinh nghiệm của nhiều nước, nên tổ chức thành một Tổng cục nằm trong Bộ Thương mại. Cơ quan này sẽ giúp bộ trưởng thực thi luật, pháp lệnh về tự vệ trong nhập khẩu hàng hóa nước ngoài vào Việt Nam... Bên cạnh tổng cục này, cần giao cho bộ trưởng Thương mại thành lập hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, trong đó có những thành viên chuyên trách. Điều này đã được Thủ tướng đồng ý.
Cơ quan này dù thuộc bộ nhưng cũng sẽ không phải chịu hay tác động từ những doanh nghiệp, các vụ, cục khác do có thể hoạt động khá độc lập. Bên cạnh đó là theo tiến trình sẽ tách hoạt động quản lý đối với hoạt động doanh nghiệp nên những doanh nghiệp có thể yên tâm về cách xử lý của cơ quan này.
Chúng tôi cũng cho rằng, về lâu dài, cùng với sự hội nhập kinh tế quốc tế, để đảm bảo tính độc lập cao, nên thành lập cơ quan quản lý cạnh tranh ngang bộ.
- Thưa Thứ trưởng, việc xử phạt các hành vi vi phạm sẽ như thế nào?
- Tuỳ từng mức độ sẽ phạt cảnh cáo, phạt tiền (có thể phạt tối đa 10% tổng doanh thu năm tài chính trước năm thực hiện hành vi vi phạm); thu hồi giấy đăng ký kinh doanh; cơ cấu lại doanh nghiệp lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường; chia, tách công ty đã sáp nhập, hợp nhất, buộc bán lại phần doanh nghiệp đã mua...
Ngọc Quang