Bệnh sởi lưu hành trở lại tại Mỹ sau 26 năm
Tổ chức Y tế Liên Mỹ xác định sởi lưu hành trở lại tại Mỹ, khi virus lây truyền hơn một năm với số mắc cao nhất trong 35 năm qua.
Theo Reuters ngày 16/11, một quan chức chính quyền Mỹ cho biết Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) thông báo quyết định trên bằng văn bản cuối tuần trước. PAHO dự kiến công bố chính thức kết quả đánh giá ngày 17/11.
Quyết định chấm dứt 26 năm công nhận Mỹ đã loại trừ bệnh sởi. Theo tiêu chí của PAHO, bệnh sởi được coi là lưu hành trở lại nếu bằng chứng dịch tễ và xét nghiệm cho thấy cùng một dòng virus lây truyền không gián đoạn ít nhất 12 tháng tại một quốc gia hoặc khu vực xác định.
Đợt dịch tại Utah được xem là bằng chứng quan trọng trong quá trình đánh giá. Một nghiên cứu tiền công bố của các nhà khoa học thuộc phòng thí nghiệm y tế công cộng bang này cho thấy chuỗi lây truyền bắt đầu từ tháng 6/2025 và kéo dài ít nhất đến tháng 6/2026, chiếm hơn 95% số ca được phân tích tại Utah. Hơn 600 trường hợp được ghi nhận trong giai đoạn này. Các đợt bùng phát kéo dài cũng xuất hiện tại Pennsylvania, Wisconsin, New York, Nam Carolina và một số bang khác.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), đến ngày 12/11, nước này ghi nhận 5.412 ca sởi trong năm 2026, cao nhất kể từ năm 1991 và hơn gấp đôi cả năm trước. Trong 43 đợt bùng phát được ghi nhận, 96% số ca có liên quan đến ổ dịch; 1.385 trường hợp thuộc các chuỗi lây truyền bắt đầu từ năm 2025.
CDC xác nhận 6 người tử vong trong năm nay và lưu ý con số có thể thay đổi sau khi hoàn tất quá trình rà soát. Một số cơ quan y tế bang công bố thêm các trường hợp tử vong chưa được đưa vào thống kê liên bang.
Vaccine sởi - quai bị - rubella được sử dụng tại Mỹ. Ảnh: AP
Trước đây, Mỹ vẫn ghi nhận người mắc sởi sau khi đi nước ngoài hoặc tiếp xúc với ca bệnh nhập cảnh. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêm chủng cao giúp các đợt dịch thường giới hạn ở quy mô nhỏ và nhanh chóng bị kiểm soát. Trong hai năm gần đây, virus có thêm cơ hội lây lan khi xâm nhập vào những cộng đồng có tỷ lệ tiêm vaccine thấp.
Mặt khác, tỷ lệ trẻ mẫu giáo được tiêm vaccine sởi - quai bị - rubella (MMR) tại Mỹ giảm từ 95,2% trong năm học 2019-2020 xuống 92,4% vào năm học 2025-2026. CDC ước tính khoảng 280.000 trẻ mẫu giáo không được bảo vệ đầy đủ trong năm học vừa qua. Một số cộng đồng có tỷ lệ tiêm thấp hơn đáng kể so với mức trung bình toàn quốc.
Tiến sĩ Demetre Daskalakis, cựu Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Tiêm chủng và Bệnh hô hấp thuộc CDC, trả lời CNN, cho rằng tình trạng loại trừ sởi là một chỉ dấu phản ánh năng lực của hệ thống y tế công cộng. Việc mất quy chế cho thấy Mỹ đang kém sẵn sàng hơn trước các thách thức về bệnh truyền nhiễm và không lây nhiễm.
Sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan mạnh nhất. Có tới 9 trong 10 người chưa có miễn dịch sẽ mắc bệnh nếu tiếp xúc gần với bệnh nhân. Virus lây qua không khí và có thể duy trì khả năng lây nhiễm trong không gian kín tới hai giờ sau khi người bệnh rời đi.
Phần lớn người bệnh xuất hiện sốt, ho, chảy nước mũi, mắt đỏ và phát ban. Tuy nhiên, sởi có thể dẫn đến viêm phổi, viêm não hoặc tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.
Bệnh còn có thể gây hiện tượng "mất trí nhớ miễn dịch", khiến cơ thể tạm thời suy giảm khả năng nhận diện và chống lại những tác nhân từng tiếp xúc. Ảnh hưởng này có thể kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm, làm người bệnh dễ mắc các nhiễm trùng khác.
Vaccine MMR là biện pháp phòng bệnh chủ yếu. Theo CDC, một liều vaccine có hiệu quả khoảng 93%, trong khi hai liều giúp phòng bệnh khoảng 97% nếu người đã tiêm tiếp xúc với virus.
Giáo sư Walter Orenstein, Đại học Emory, cho rằng Mỹ cần chấm dứt các chuỗi lây truyền hiện tại bằng cách nâng tỷ lệ tiêm chủng tại hầu hết cộng đồng. WHO khuyến nghị tỷ lệ bao phủ hai liều vaccine đạt ít nhất 95% để hình thành miễn dịch cộng đồng và hạn chế virus lây lan.
Để lấy lại quy chế loại trừ, Mỹ phải chứng minh virus không còn lây truyền liên tục trong ít nhất 12 tháng, đồng thời duy trì hệ thống giám sát dịch tễ đủ khả năng phát hiện và kiểm soát các ca bệnh. Các chuyên gia nhận định quá trình này sẽ gặp nhiều khó khăn do niềm tin vào vaccine suy giảm, số trường hợp miễn tiêm chủng do phi y tế tăng và tỷ lệ tiêm MMR ở trẻ em đi xuống.
Văn Hà