 |
|
Phó tổng thống Mỹ Dick Cheney. (AP) |
Phát biểu của Cheney trong hội nghị tại Litva bị so sánh với với bài phát biểu lừng danh "Tấm màn sắt" của Winston Churchill và thể hiện sự ngờ vực ngày càng lớn giữa Washington và Kremlin.
Phản ứng chính thức của Nga đối với tuyên bố đó vẫn cẩn trọng nhưng sự giận dữ của các chính trị gia và những học giả ủng hộ Kremlin lại thể hiện sự giá lạnh giữa hai vị tổng thống mà trước đó dường như rất tương hợp. Chính phủ Nga và Tổng thống Putin chưa đưa ra phản ứng gì.
Nhật báo thương mại lớn của Nga là Kommersant cho rằng, lời bình luận của Cheney đánh dấu "điểm khởi đầu của Chiến tranh lạnh lần hai" và chẳng khác gì bài phát biểu của Churchill, trong đó tuyên bố chủ nghĩa bành trướng của Liên Xô tại Đông Âu là "Tấm màn sắt" khiến cho quan hệ Đông - Tây bị chia rẽ nhiều thập kỷ.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tránh chỉ trích Cheney nhưng lên án cuộc gặp tại Litva. "Trong những năm qua, nhiều diễn đàn được dựng lên và thể hiện sự khao khát của các quốc gia đó để cùng nỗ lực và đạt được lợi ích chung", Lavrov nói. "Nhưng cũng có những diễn đàn khiến người ta cảm giác rằng họ tụ tập để chống lại ai đó".
Lời bình luận của Cheney với giọng điệu nặng nề nhất từ trước tới nay mà Washington dành cho Nga được đưa ra chỉ hai tháng trước khi Tổng thống Bush và Putin gặp nhau tại hội nghị thượng đỉnh G8 tại St. Petersburg.
"Phát biểu đó xóa sạch những dấu tích của mối quan hệ chiến lược giữa Nga và Mỹ. Và nếu Tổng thống Mỹ George W. Bush xác nhận thái độ đó thì ý tưởng này coi như bị chôn vùi", nhà phân tích chính trị thân Kremlin Gleb Pavlovsky nhận định.
Nhiều nhà bình luận của Nga cho rằng việc Cheney phát biểu tại Litva, quốc gia đang nỗ lực phục hồi sau nửa thế kỷ chịu ảnh hưởng của Liên Xô, càng khiến cho lời bình luận đó thêm đau đớn.
"Với việc tham dự diễn đàn đó, Mỹ đã gửi một thông điệp tới Nga và những quốc gia đó, rằng 'Chúng tôi không rời đi đâu, chúng tôi coi khu vực này là một phần lợi ích của mình'", Liliya Shevtsova thuộc văn phòng Carnegie Endowment ở Matxcơva bình luận.
"Tại thời điểm Nga đang cố gắng để lấy lại vai trò siêu cường trong khu vực và toàn cầu, một thông điệp như thế khiến Matxcơva thực sự quan ngại", Shevtsova nói.
Nga cho rằng Mỹ và một số nước phương Tây đang lấn sân sang những khu vực ảnh hưởng truyền thống của họ trong khi đó phương Tây cáo buộc Nga bắt nạt các nước láng giềng với vũ khí là năng lượng.
Việc Putin mời nhóm Hamas của Palestine đến Matxcơva và lập trường cứng rắn khi phản đối cấm vận Iran thể hiện thái độ dứt khoát của Kremlin dựa trên sức mạnh ngày càng tăng nhờ năng lượng.
"Nguồn thu khổng lồ và đầy bất ngờ đó đã củng cố cảm giác về sức mạnh rằng Nga có thể làm bất cứ điều gì họ muốn và phớt lờ người khác", Fyodor Lukyanov, biên tập viên tạp chí Global Affairs nhận định. "Matxcơva cảm thấy rằng họ đã đủ mạnh để hành động mà không cần để ý đến thái độ của Mỹ và Liên minh châu Âu".
Lukyanov và một số nhà phân tích khác dự đoán rằng căng thẳng ngày càng tăng có thể ảnh hưởng xấu đến cuộc gặp thượng đỉnh ở St. Petersburg mà Kremlin coi đó là dịp thể hiện ảnh hưởng ngày càng tăng của họ.
Ngọc Sơn (theo AP)