Bãi bỏ khống chế tỷ lệ cổ phần nước ngoài
Những khống chế về mức sở hữu 30% cổ phần đối với đầu tư nước ngoài được xóa bỏ, trừ các ngành nghề hạn chế kinh doanh. Nội dung này được đánh giá là một trong những thay đổi lớn nhất trong Dự thảo Luật Doanh nghiệp.
![]() |
|
Thị trường chứng khoán sẽ sôi động hơn nếu nhà đầu tư nước ngoài được mua thêm cổ phiếu. |
Theo ông Nguyễn Đình Cung, chuyên gia Ban soạn thảo Luật Doanh nghiệp, có 3 nhóm ngành Nhà nước có thể áp dụng tỷ lệ khống chế với nhà đầu tư nước ngoài: Khai thác tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là khoáng sản; Nhóm liên quan đến an ninh trật tự quốc phòng, có thể có dịch vụ văn hóa: Ngành dịch vụ mà VN đàm phán được với các nước có lộ trình mở cửa từ nay đến 2015 (11 nhóm và 150 ngành dịch vụ).
Ông Cung nhận định, xóa bỏ khống chế tỷ lệ sở hữu 30% cùng với một loạt biện pháp cải thiện môi trường đầu tư sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư mới vào VN, với rất nhiều hình thức. Đầu tư gián tiếp qua các quỹ sẽ chiếm một phần đáng kể.
Giám đốc công ty tư vấn Mỹ Hoài Anh Peter Nelson cho biết rất nhiều nhà đầu tư Mỹ, châu Âu mong muốn được góp vốn trong các ngành công nghiệp, dịch vụ như điện, dầu khí, du lịch... song quy định khống chế hiện nay khiến các doanh nghiệp nước ngoài không thể chuyển giao công nghệ, kỹ thuật cho phía VN. "Không ai muốn ném tiền của mình vào một công ty mà không được tham gia quản lý nó, ít ra cũng phải được tư vấn", ông Nelson nói.
Tham tán thương mại EU tại VN Felipe Palacios Sureda tiết lộ, gỡ bỏ khống chế 30% sở hữu gắn với mở cửa thị trường là một trong những chủ đề nóng bỏng được đề cập trong các cuộc đàm phán song phương EU - VN. Các doanh nghiệp châu Âu đang chờ cơ hội được tham gia vào các ngành dịch vụ của VN, từ môi trường đến sở hữu trí tuệ, du lịch... mà không phải thành lập các dự án vận hành trực tiếp.
Theo tính toán của ông Dominic Scriven, Giám đốc Công ty Dragon Capital, nếu nâng tỷ lệ nắm giữ vốn của nhà đầu tư nước ngoài từ 30% lên 49% thì VN có thể thu hút gấp 4 lần số vốn đầu tư gián tiếp. Các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore... không hề có quy định khống chế này.
Thực ra không phải đến bây giờ vấn đề này mới được bàn thảo mạnh như vậy. Trong một hội thảo mới đây, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính đánh giá, so với 10 năm trước, dòng vốn đầu tư gián tiếp vào Việt Nam vẫn chưa chuyển động. Tỷ lệ vốn đầu tư gián tiếp so với vốn đầu tư trực tiếp chỉ chiếm gần 2%, trong khi ở các nước trong khu vực là 10% - 50%. Cho tới nay, có 6 quỹ đầu tư hoạt động với tổng số vốn khoảng 300 triệu USD. Một số quỹ mới hoạt động có qui mô 5-20 triệu USD muốn huy động thêm vốn từ nước ngoài vào, nhưng rất khó khăn do vướng tỷ lệ 30%. Trong khi thị trường chứng khoán VN liên tục thiếu sức cầu, rất nhiều nhà đầu tư và tổ chức trung gian kỳ vọng Chính phủ sớm cho phép nới rộng tỷ lệ tham gia góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp VN.
Từ cuối năm ngoái, Bộ Tài chính đã có tờ trình Chính phủ về vấn đề trên. Theo Thứ trưởng, Lê Thị Băng Tâm, có 3 cơ sở để Bộ đưa ra đề xuất mở rộng tỷ lệ vốn nước ngoài. Trước hết, VN chưa có văn bản xác định rõ các ngành nghề, lĩnh vực Nhà nước cho phép nhà đầu tư nước ngoài được phép đầu tư tới 30% vốn điều lệ. Việc hạn chế sẽ không tạo điều kiện cho nhà đầu tư có nguồn lực tài chính công nghệ tiên tiến tham gia vào quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Trong khi ở nhiều lĩnh vực đầu tư trực tiếp, Nhà nước đã cho phép phía đối tác nước ngoài đầu tư đến 100% vốn hoặc thành lập liên doanh với mức vốn tham gia tối thiểu là 30%, thì việc quy định nhà đầu tư nước ngoài chỉ được đầu tư cổ phiếu tối đa 30% vốn sẽ bỏ lỡ cơ hội thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài. Trên thị trường chứng khoán tập trung một số nhà đầu tư đã mua tới giới hạn cho phép, họ rất muốn tăng thêm vốn nhưng không được.
Theo các chuyên gia Viện Quản lý kinh tế trung ương, việc khống chế góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài cũng ít có hiệu lực trên thực tế. Các doanh nghiệp đều kinh doanh đa dạng trong nhiều ngành, nghề mà pháp luật không cấm, trong đó, có một hoặc một số ngành, nghề mà pháp luật cho phép người nước ngoài góp vốn. Kết quả là vốn góp, vốn cổ phần của người nước ngoài được sử dụng cho hoạt động kinh doanh chung của doanh nghiệp chứ không chỉ kinh doanh các ngành, nghề mà họ được quyền góp. Nói cách khác, không thể phân định được việc mua cổ phần, góp vốn của người nước ngoài theo ngành, nghề kinh doanh. "Quy định trên tạo thêm những chi phí giao dịch cho doanh nghiệp và cơ quan nhà nước có liên quan, đồng thời, làm cho nhà đầu tư cảm thấy chưa được tin cậy, vẫn bị đối xử bất bình đẳng", ông Cung phân tích.
Cũng có ý kiến lo ngại, bỏ quy định trên sẽ nảy sinh các trường hợp người nước ngoài có quyền thao túng doanh nghiệp VN. Song thứ trưởng Băng Tâm khẳng định, các cơ quan quản lý phải vươn lên đủ khả năng kiểm soát để đảm bảo sự an toàn. “Không thể vì việc chúng ta không kiểm soát được lại ngăn trở việc tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài", bà Tâm nhấn mạnh. Bà cho biết thêm, trong khi chờ đợi Luật Doanh nghiệp ra đời (năm 2006), Bộ Tài chính đã đề nghị Bộ Kế hoạch Đầu tư nhanh chóng công bố danh mục ngành nghề cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia tối đa 30% vốn để Bộ sửa đổi các quy định có liên quan.
Phong Lan
