Bác sĩ cảnh báo 4 thói quen nguy hiểm khi vừa mở mắt
Đột ngột bật dậy khỏi giường, đi vệ sinh ngay khi vừa tỉnh giấc hoặc vận động mạnh lúc sáng sớm có thể khiến huyết áp, nhịp tim biến động, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe.
Thức dậy vào buổi sáng là thời điểm cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động. Sau nhiều giờ ngủ, hệ thần kinh giao cảm dần tăng hoạt động, nhịp tim và huyết áp có xu hướng tăng. Đây cũng là khoảng thời gian huyết áp thường cao hơn so với ban đêm, đặc biệt ở người mắc bệnh tăng huyết áp.
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, cho biết bản thân việc thức dậy không gây đột quỵ ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, những thay đổi đột ngột về tư thế, nhiệt độ môi trường và hoạt động thể chất có thể tạo thêm áp lực lên hệ tim mạch, nhất là ở người có bệnh nền hoặc huyết áp chưa được kiểm soát tốt.
Dưới đây là những sai lầm cần tránh khi vừa thức dậy:
Bật dậy đột ngột khỏi giường ngay khi vừa tỉnh giấc
Đây là thói quen khá phổ biến, nhất là ở người có lịch sinh hoạt bận rộn hoặc người cao tuổi thức dậy sớm. Tuy nhiên, việc chuyển đột ngột từ tư thế nằm sang đứng có thể gây chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất do hạ huyết áp tư thế. Ở người lớn tuổi, khả năng điều hòa huyết áp khi thay đổi tư thế thường suy giảm. Nếu đang mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc sử dụng thuốc hạ áp, tình trạng này càng cần được lưu ý.
Thay vì bật dậy, mọi người nên nằm thêm một lúc sau khi tỉnh giấc, từ từ ngồi dậy, thả chân xuống giường và chờ cơ thể thích nghi trước khi đứng lên. Nếu cảm thấy chóng mặt, nên ngồi hoặc nằm lại, tránh cố gắng di chuyển.
Vội vàng đi vệ sinh ngay khi vừa thức dậy
Nhiều người có thói quen vừa mở mắt đã lập tức bước xuống giường để đi vệ sinh, đặc biệt vào những đêm trời lạnh. Việc thay đổi tư thế đột ngột, đi lại trong môi trường nhiệt độ thấp có thể khiến hệ tuần hoàn phải thích nghi nhanh chóng, có thể làm biến động nhịp tim và huyết áp, gây bất lợi cho người có bệnh lý tim mạch. Người cao tuổi nên bật đèn trước khi di chuyển, mặc đủ ấm, ngồi dậy từ từ rồi mới đi vệ sinh.
Ảnh minh họa: Men’s Health
Vận động mạnh ngay sau khi rời khỏi giường
Một số người có thói quen vừa thức dậy đã tập thể dục cường độ cao, chạy bộ nhanh, nâng tạ hoặc thực hiện những động tác cúi gập, xoay vặn cơ thể liên tục với mong muốn đánh thức các cơ quan. Tuy nhiên, sau nhiều giờ nghỉ ngơi, cơ thể cần thời gian chuyển sang trạng thái hoạt động. Việc đột ngột tập luyện với cường độ cao có thể làm tăng nhịp tim, huyết áp và nhu cầu oxy của cơ tim. Ở người có bệnh mạch vành, tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc tiền sử đột quỵ, vận động quá sức có thể làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch.
Thay vào đó, nên bắt đầu ngày mới bằng những động tác nhẹ nhàng như xoay khớp, co duỗi tay chân, đi bộ chậm và tăng dần cường độ tùy theo thể trạng. Người có bệnh nền cần tham khảo bác sĩ về hình thức và thời điểm tập luyện phù hợp.
Đột ngột tiếp xúc với môi trường lạnh
Vào mùa đông, nhiều người vừa thức dậy đã mở cửa ra ngoài, rửa mặt bằng nước lạnh, tắm sớm, đây đều là những mối nguy sức khỏe. Khi tiếp xúc với lạnh, các mạch máu ngoại vi co lại để hạn chế thất thoát nhiệt, làm tăng sức cản mạch máu và có thể khiến huyết áp tăng. Phản ứng này rõ hơn ở người cao tuổi, người mắc tăng huyết áp và bệnh lý tim mạch.
Nếu huyết áp vốn không được kiểm soát tốt, những biến động này có thể tạo thêm áp lực lên thành mạch. Đặc biệt, người có bệnh lý mạch máu não cần thận trọng vì nguy cơ biến cố tim mạch, đột quỵ thường cao hơn.
Do đó, cần giữ ấm cơ thể khi ngủ và lúc thức dậy, nhất là vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân. Khi ra khỏi phòng, nên để cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ bên ngoài, tránh tắm nước lạnh hoặc vận động mạnh ngay sau khi vừa tỉnh giấc.
Thức dậy thế nào để hạn chế nguy cơ đột quỵ? Theo chuyên gia, điều quan trọng là giúp cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động một cách từ từ, đồng thời kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch.
Một số nguyên tắc nên duy trì gồm: Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và tránh sử dụng rượu bia quá mức. Giữ ấm cơ thể khi ngủ và khi thức dậy, đặc biệt trong những ngày trời rét. Không bật dậy đột ngột, dành thời gian để cơ thể thích nghi với sự thay đổi tư thế. Uống nước đầy đủ, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế muối. Đo huyết áp định kỳ, tuân thủ thuốc điều trị và tái khám đúng hẹn.
Đặc biệt, cần nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, nói ngọng, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội đột ngột. Khi xuất hiện những triệu chứng này, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ ngay lập tức, không chờ triệu chứng tự hết và không tự ý cạo gió, chích máu hay cho uống thuốc.
Thúy Quỳnh