 |
Trước đó, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Hiện đã giải trình vấn đề này. Đại biểu Nguyễn Hữu Nhơn, tỉnh Cần Thơ, chất vấn, có những vụ án đã lên tới cấp xét xử cao nhất là Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao nhưng vẫn có oan sai, có cách nào để khắc phục? Chánh án Nguyễn Văn Hiện cho biết, đây chỉ là những vụ việc cá biệt, xảy ra đã lâu, phức tạp, cơ quan điều tra không thu thập được chứng cứ chắc chắn. Quá trình xét xử do đó phải qua nhiều cấp, từ sơ thẩm, qua phúc thẩm rồi lại
 |
|
Nguyễn Văn Hiện |
Về đề xuất này, đại biểu Phan Anh Minh, TP HCM tỏ ra lo ngại: “Theo quy định của pháp luật, phán quyết của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao có hiệu lực ngay. Vậy để Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan lập pháp phủ quyết thì có tuân thủ pháp chế không? Theo tôi, để bảo vệ quyền lợi người bị oan sai, trong trường hợp đó nên đề nghị Chủ tịch nước đặc xá”.
|
Ông Hiện thừa nhận, chất lượng xét xử hạn chế còn do năng lực của thẩm phán. Trước đây ngành tòa án đã nhận nhiều người chỉ có bằng tại chức luật, nay không thể buộc họ ra khỏi ngành được và chỉ còn cách bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho cán bộ. Để chuẩn hóa thẩm phán, cần mở rộng hơn nữa các khóa đào tạo nghề của Trường Đào tạo các chức danh tư pháp. |
Ông Phan Thanh Trạc (đại biểu tỉnh Nghệ An) đặt vấn đề: “Tòa đã tuyên 58 bị cáo không phạm tội, những trường hợp đó lỗi thuộc cơ quan tố tụng nào? Đương sự được bồi thường thế nào? Ngành tòa án đã xử lý những cán bộ có lỗi trong việc tuyên án oan ra sao?”. Ông Hiện trả lời, trong số trên, 17 trường hợp được tòa sơ thẩm tuyên không phạm tội và 2 được cấp phúc thẩm y án, thì lỗi thuộc về cơ quan điều tra và VKS. 19 trường hợp tòa án cấp phúc thẩm và giám đốc thẩm tuyên bị cáo không phạm tội, thì lỗi thuộc về cả 3 cơ quan tố tụng, trong đó có tòa sơ thẩm đã tuyên bị cáo phạm tội. Còn lại 15 trường hợp tòa cấp dưới tuyên không có tội, tòa cấp trên hủy án để điều tra lại nhưng chưa phúc thẩm, thì chưa có căn cứ để xác định lỗi cũng như đặt vấn đề bồi thường oan sai.
Chánh án Nguyễn Văn Hiện cho biết, cả 58 trường hợp trên, ở phần bản án đều yêu cầu phục hồi danh dự, các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, quyết định trả tự do ngay tại phiên tòa nếu bị cáo bị tạm giam. Do Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa ban hành nghị quyết về bồi thường oan sai trong tố tụng, nên nếu cơ quan tố tụng và người bị truy tố, xét xử oan tự thỏa thuận không trái luật, thì việc bồi thường căn cứ vào Bộ luật Dân sự và Nghị định 47 năm 1997 về bồi thường thiệt hại do công chức nhà nước gây ra. Nếu không thỏa thuận được và một bên kiện ra tòa thì phải chờ nghị quyết mới về vấn đề này mới xử được.
Với các trường hợp xét xử oan, sai mà có lỗi của cán bộ tòa án, ông Hiện cho biết, thẩm phán đã phải kiểm điểm, tường trình, và bị xử lý vi phạm. Riêng 10 tháng đầu năm nay đã có 29 cán bộ, thẩm phán bị xử lý từ khiển trách, cách chức... đến truy tố trách nhiệm hình sự. Trong thời gian tới, TAND Tối cao sẽ tiếp tục xác minh, xử lý nghiêm với những trường hợp xét xử oan sai do lỗi chủ quan của thẩm phán.
Chánh án Nguyễn Văn Hiện còn nhận được những câu hỏi khác. Nhưng thời gian dành cho chất vấn trực tiếp chỉ khoảng 30 phút nên nhiều đại biểu sẽ chỉ nhận được văn bản trả lời gửi riêng.
Nửa cuối buổi sáng nay, Viện trưởng VKSND Tối cao Hà Mạnh Trí đã giải trình các câu hỏi chất vấn của đại biểu. Về con số bị cáo được tuyên không phạm tội (báo cáo của TAND Tối cao là 58, của VKSND Tối cao là 57), ông Trí giải thích do lệch một trường hợp ở Bà Rịa – Vũng Tàu, bị truy tố 2 tội nhưng tòa chỉ xử một tội. “Luật quy định VKS có trách nhiệm tham gia vào tất cả các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử. Vì vậy dù oan sai xảy ra ở khâu nào, VKS cũng phải chịu trách nhiệm. Theo quy định của ngành kiểm sát, trách nhiệm lớn nhất cho các viện trưởng”, ông Trí nói.
Báo cáo của VKSND Tối cao nêu tiến độ giải quyết án tham nhũng còn chậm, nhưng không giải thích nguyên nhân. Trả lời đại biểu Nguyễn Thị Minh Hồng về vấn đề này, ông Trí cho rằng tỷ lệ trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung với loại án này rất cao, đặc biệt là với tội nhận hối lộ. Hiện nay có danh sách của rất nhiều quan chức bị khai là nhận hối lộ nhưng do yêu cầu phải truy tố đúng người đúng tội, có chứng cứ rõ ràng nên thường phải điều tra kỹ càng, dẫn tới xử lý chậm. “Để chống loại tội phạm này thì phải xử lý nghiêm ngay từ người đưa hối lộ, không có họ thì cũng không thể có người nhận”, ông Trí nói. Viện trưởng VKSND Tối cao cũng chưa rõ đã thu hồi được bao nhiêu trong số tài sản phạm pháp ở các vụ án tham nhũng...
Phần trả lời của ông Hà Mạnh Trí đã kết thúc phần chất vấn của kỳ họp này, sớm hơn dự kiến nửa ngày. Trong khi đó, một số đại biểu nhận xét là thời gian dành cho tranh luận trực tiếp quá ngắn. Đây là vấn đề mà kỳ họp sau cần rút kinh nghiệm. Nhận xét về hoạt động chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An nói: “Cần làm sâu sắc hơn trách nhiệm của các bộ trưởng và lãnh đạo ngành, về những vấn đề xã hội bức xúc, cử tri và đại biểu quan tâm. Nội dung trả lời ở một số lĩnh vực còn nặng về giải trình, chưa phân tích sâu sắc về trách nhiệm cũng như giải pháp khắc phục”.
Nghĩa Nhân
Ảnh: Xuân Thu