 |
|
Ảnh: Instockphoto. |
Nghiên cứu thạc sĩ Phạm Quỳnh Nga (Đại học Y tế Công cộng) và thạc sĩ Nguyễn Ngọc Bích (Hội Y tế công cộng) thực hiện trên gần 2.400 người, bao gồm nam giới hút thuốc và phụ nữ, cho thấy: Nữ giới có vai trò quan trọng trong việc thuyết phục nam giới đừng hút thuốc, nhất là trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, hút thuốc ở đàn ông vẫn được coi là hành vi có thể chấp nhận.
70% trong số gần 1.200 phụ nữ được phỏng vấn cho biết đang sống với người có hút thuốc, và phải hút thuốc bị động ở nhà trong suốt tuần thực hiện điều tra. Tỷ lệ trẻ em bị phơi nhiễm khói thuốc trong gia đình họ là 50%. Về phía cánh đàn ông, hầu hết thú nhận từng hút trong nhà và cơ quan.
Những người hút thuốc cho biết, khi ở nhà, sản phẩm được mệnh danh "tăm xỉa phổi" này được họ thích sử dụng nhất sau bữa ăn tối, xem ti vi, khi nói chuyện gẫu với mọi người hoặc với khách, nghĩa là vào thời điểm quây quần gia đình. Nơi nhả khói ưa thích của họ là phòng khách, phòng ngủ và nhà ăn. Điều này cho thấy các thành viên trong gia đình người hút thuốc khó tránh hỏi việc "hít khói".
Sở dĩ các quý ông thoải mái hút thuốc ở nhà là vì họ chưa hiểu hết tác hại của khói thuốc đối với sức khỏe vợ con. Thuốc lá có hại cho sức khỏe - điều chung chung này thì hầu hết mọi người đều biết. Nhưng chỉ 1/3 số người được hỏi trong nghiên cứu trên biết rằng nó gây ung thư phổi cho cả người hút chủ động và thụ động. Trong 10 đàn ông hút thuốc, chỉ 2 người biết khói thuốc họ nhả ra có thể khiến con sinh nhẹ cân, và chưa đầy 1 người biết em bé có thể bị bệnh tim mạch. Ngay cả chuyện liên quan thiết thân đến họ như nguy cơ bất lực do thuốc lá mà cũng chỉ 7,5% nam giới hút thuốc biết.
Hiểu biết của phụ nữ về tác hại thuốc lá cao hơn đáng kể so với nam giới. Do đó, phần lớn họ đều không đồng tình với việc đàn ông hút thuốc ở nhà, cơ quan và nơi công cộng. Tuy nhiên, cũng rất nhiều người cho rằng dù không thích vẫn phải chấp hận vì đó là thói quen lâu dài, và đàn ông là người trụ cột gia đình nên có quyền làm gì họ muốn.
Chỉ có chưa đầy một nửa số phụ nữ được hỏi từng yêu cầu người hút thuốc dừng hút hoặc đi chỗ khác. Giải pháp được lựa chọn nhiều hơn là tự mình bỏ ra ngoài, đôi khi họ phản ứng bằng cách mở cửa sổ hoặc bật quạt. Đối với khách đến nhà, họ càng khó mở lời nhắc nhở vì nghĩ không thật sự cần thiết, hoặc từng làm thế nhưng thất bại, sợ làm xấu hình ảnh của mình hay mối quan hệ với khách.
Cứ 5 phụ nữ mới có một người cho biết từng yêu cầu khách dừng hoặc ra ngoài hút. Đối với đồng nghiệp và người lạ, chị em càng ngại phản đối hành vi hút thuốc của họ. Có đến 70% chưa từng ngăn cản việc hút thuốc nơi công cộng
Lý do ngần ngại, ngoài việc sợ bị chê là khó tính, bất lịch sự, phụ nữ còn thiếu tự tin vào trọng lượng lời nói của mình. Dù hầu hết chị em được hỏi đều cho biết sẽ tích cực ngăn cản hơn nhưng tỷ lệ tin vào thành công chỉ là một nửa đối với chồng và 1/3 đối với đồng nghiệp.
Thực ra, phụ nữ đã đánh giá thấp vai trò của mình trong việc khuyến khích nam giới từ bỏ thuốc lá. Trong nghiên cứu kể trên, hầu hết nam giới cho rằng vợ là người làm tốt nhất việc thuyết phục họ ngừng hút thuốc. Ở công sở và nơi công cộng, sự nhắc nhở, phản đối của phụ nữ đối với người hút thuốc cũng mang lại hiệu quả lớn hơn nam.
Trong lúc hút thuốc ở nhà, sau khi nhận được "chỉ thị" của vợ, gần 3/4 số quý ông đã đi chỗ khác hút hoặc dập tắt điếu thuốc, 15% chỉ hút thêm một chút rồi dập. Chỉ có 11% cố hút nốt mà thôi. Vì vậy, chuyên gia y tế cộng đồng khuyên các bà vợ không nên xem thường mà bỏ phí ảnh hưởng của mình.
Ở cơ quan và nơi cộng cộng, sự phản đối của phụ nữ đem lại hiệu quả không cao bằng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chị em cũng không nên ngừng nhắc nhở bởi việc đó không hề vô ích: Hầu hết nam giới hút thuốc thú nhận, họ cảm thấy xấu hổ khi hút thuốc nơi công cộng, nhất là khi có ai đó ngăn cản hay nhắc nhở. Sự xấu hổ này cũng là một động cơ góp phần giúp họ từ bỏ thuốc lá.
Tuy nhiên, theo tiết lộ của phần lớn quý ông, các khuyến cáo của chị em sẽ thuyết phục hơn khi họ tế nhị "rỉ rai" lúc chỉ có hai người, và nói một cách nhẹ nhàng, dễ nghe.
Hải Hà