Vì sao tầng đẩy của Starship phát ra ngọn lửa xanh khi hạ cánh?
MỹTầng đẩy tên lửa Starship xuất hiện tia sáng xanh lục bất thường gần cuối quá trình đốt hạ cánh là do đồng bên trong cấu trúc động cơ bốc cháy khi nhiên liệu cạn kiệt.
Tên lửa Starship khổng lồ, phương tiện phóng hai tầng lớn và mạnh nhất từng được chế tạo trong lịch sử, bay vào quỹ đạo Trái Đất từ cơ sở Starbase của SpaceX ở nam Texas hôm 13/11 trong chuyến bay 15. Công ty đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là thực hiện cú bắt kép, thu hồi cả tầng đẩy Super Heavy và tàu Ship ở tầng trên bằng cánh tay cơ khí có biệt danh "đũa gắp" trên tháp phóng. Tuy nhiên, thay vì trở lại tháp phóng để bắt giữa không trung, tầng đẩy Super Heavy có tên gọi Booster 22 bay ra ngoài khơi, kích hoạt hệ thống hủy bay và phát nổ cách mặt nước vài mét trên vịnh Mexico khoảng 6,5 phút sau khi phóng.
Trong quá trình đốt hạ cánh, Booster 22 được bắt gặp với ngọn lửa màu xanh lục bên dưới. Elon Musk, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành SpaceX, giải thích những gì xảy ra bên trong động cơ và cách công ty khắc phục vấn đề trong một bài đăng hôm 14/11 trên mạng xã hội X.
Ông cho biết, động cơ Raptor hoạt động dưới mức hiệu suất dự kiến trong quá trình bay lên, tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn kế hoạch. Do methane lỏng sắp cạn, lượng nhiên liệu luân chuyển qua các rãnh làm mát tuần hoàn bên trong động cơ cũng hết dần. Khi không còn đủ nhiên liệu để làm mát và cân bằng tỷ lệ hòa trộn, buồng đốt chính chuyển sang trạng thái thừa oxy, đẩy nhiệt độ lên sát ngưỡng cháy tối đa. Mức nhiệt cực đại này làm cháy lớp hợp kim đồng bên trong buồng đốt và rãnh làm mát, tạo ra luồng khí thải có màu xanh lục đặc trưng.
Hệ thống dẫn đường, điều hướng và điều khiển (GNC) phát hiện tình trạng bất thường và hủy bắt tại tháp phóng, chuyển hướng tầng đẩy ra xa để phát nổ trên vịnh Mexico. Việc hủy hạ cánh trước khi Booster 22 đến gần tháp phóng giúp ngăn chặn tình huống nguy hiểm tiềm ẩn, đe dọa gây thiệt hại lớn về cơ sở hạ tầng. Sự cố cũng cho thấy tầm quan trọng của hệ thống an toàn tự động do SpaceX thiết kế. Mỗi thử nghiệm đều mang lại bài học quý giá cho quá trình phát triển Starship.
Theo Space, GNC thường được sử dụng để kiểm soát chuyến bay và đảm bảo tên lửa theo đúng lộ trình đã định. Hệ thống này đóng vai trò thiết yếu đối với mọi nỗ lực hạ cánh Super Heavy hoặc tàu Ship, giúp phương tiện trở về bãi phóng an toàn và không lệch đường, gây hại cho cơ sở Starbase hoặc khu vực dân cư xung quanh.
Phát ngôn viên Dan Huot của SpaceX cho biết trong chuyến bay 15, hệ thống phát hiện tầng đẩy không ở đúng vị trí để tiếp tục bắt bằng đũa gắp nên tự động hủy bỏ và chuyển hướng đến vị trí hạ cánh dự phòng ngoài khơi sau đó.
Ngọn lửa xanh lục phát ra bên dưới tầng đẩy Super Heavy cuối quá trình đốt hạ cánh trong chuyến bay 15 hôm 13/11. Ảnh: Ron Futrell
Super Heavy sử dụng năng lượng từ 33 động cơ Raptor hoạt động đồng thời trong quá trình cất cánh để đưa siêu tên lửa Starship cao 124 m vào quỹ đạo. Trong lần phóng mới nhất, cả cụm động cơ hoạt động như kế hoạch trong quá trình bay lên. Một động cơ bị tắt sau khi Super Heavy tách khỏi tàu Ship, lật lại để bắt đầu hành trình trở về Trái Đất và đốt hạ cánh.
Aero Spacenow cho biết, trong tương lai SpaceX dự định điều chỉnh phần mềm bay để kích hoạt tắt động cơ chính lần thứ nhất (MECO1) sớm hơn khoảng một giây trong quá trình bay lên và triển khai động cơ Raptor V3.2 hoạt động ổn định hơn để đảm bảo đủ nhiên liệu hạ cánh.
SpaceX thiết kế tên lửa Starship để có thể tái sử dụng hoàn toàn, giúp giảm chi phóng và đẩy nhanh tốc độ bay lại cho phương tiện phóng hạng nặng có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau tới quỹ đạo thấp của Trái Đất, Mặt Trăng và cuối cùng là Sao Hỏa. NASA đã chọn Starship là một trong hai tàu đổ bộ thương mại để đưa phi hành gia Artemis lên Mặt Trăng vào năm 2028. Công ty cũng hướng tới tăng cường sử dụng Starship để xây dựng chòm 100.000 vệ tinh Internet Starlink V3 và mạng lưới trung tâm dữ liệu AI mới trên quỹ đạo gọi là Starmind.
An Khang tổng hợp