Vì sao CV đẹp vẫn không đáp ứng kỳ vọng nhà tuyển dụng?
Dù sở hữu GPA cao và hồ sơ học tập nổi bật, nhiều cử nhân trẻ vẫn gặp khó khi ứng dụng kiến thức, thiếu kỹ năng thực tế để đáp ứng yêu cầu công việc.
Ở buổi phỏng vấn vào một công ty truyền thông, Tuấn Minh (Hà Nội) gây ấn tượng nhờ tấm bằng cử nhân loại giỏi, IELTS 7.5, hồ sơ dự án phong phú và khả năng sử dụng AI phác thảo kế hoạch truyền thông trong thời gian ngắn. Minh được tuyển dụng, nhưng câu chuyện ở những tuần đầu tiên nơi công sở lại rẽ sang một hướng khác.
Nhân sự mới thường xuyên trễ các cuộc họp giao ban hoặc tiến độ cam kết chung, với lý do phát sinh từ công việc đêm trước. Khi gặp sự cố nằm ngoài các kịch bản, phản ứng đầu tiên của cậu là chuyển tiếp vấn đề cho cấp trên, thay vì chủ động phân tích và đề xuất phương án xử lý. Minh cũng gặp khó khăn trong giao tiếp và phối hợp với đồng nghiệp. Nhà tuyển dụng phải tìm ứng viên mới sau hai tháng ứng viên thử việc không đạt.
Dựa trên khảo sát 375 nhà tuyển dụng và 20 cuộc phỏng vấn chuyên sâu, Báo cáo Nâng tầm Nhân lực Việt Nam 2026 do Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) phối hợp đơn vị nghiên cứu thị trường Decision Lab vừa công bố cho thấy khoảng cách giữa kỹ năng doanh nghiệp cần và năng lực thực tế của sinh viên mới tốt nghiệp.
Khoảng cách này thể hiện rõ ở nhóm kỹ năng con người. Có 80% nhà tuyển dụng đánh giá quản lý thời gian là năng lực quan trọng, nhưng chỉ 54% cho rằng nhân sự mới tốt nghiệp đáp ứng tốt. Với kỹ năng giải quyết vấn đề, tỷ lệ này là 61%. Giao tiếp và khả năng thích ứng cũng là những năng lực còn hạn chế, cho thấy nhiều cử nhân trẻ chưa đáp ứng tốt yêu cầu ứng xử và xử lý tình huống trong môi trường công sở.
Có khoảng trống giữa năng lực thực tế của người trẻ và kỳ vọng từ doanh nghiệp. Ảnh: BUV
Đơn vị nghiên cứu cho rằng, sinh viên thường quen giải quyết bài tập có bối cảnh giả định, tiêu chí rõ ràng và phương pháp chuẩn hóa. Trong khi đó, công việc thực tế luôn phát sinh những tình huống ngoài dự kiến, đòi hỏi nhân sự trẻ chủ động thu thập thông tin, phân tích và đề xuất giải pháp thay vì chờ chỉ dẫn.
Bên cạnh đó, việc quản lý thời gian và các cam kết cũng là thách thức. Thiếu kỹ năng tổ chức công việc, lúng túng trước yêu cầu dồn dập khiến nhiều cử nhân trẻ dễ quá tải trong những tháng đầu đi làm.
Tại tọa đàm "Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0", bà Ngô Thị Ngọc Lan, Giám đốc điều hành Navigos Search, cho biết nhà tuyển dụng thường chú trọng thái độ, trách nhiệm và khả năng thích ứng của sinh viên mới tốt nghiệp. Những yếu tố này thể hiện qua việc đúng giờ, giữ cam kết, biết ưu tiên công việc và chủ động thông báo khi trễ hạn.
Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch kiêm CEO Le Group, cho rằng công việc thực tế khác bài tập trên giảng đường khi thường phát sinh những yêu cầu chưa rõ ràng, ý tưởng bị từ chối, áp lực tiến độ hay mâu thuẫn nhóm. Người trẻ vì vậy cần có thêm kỹ năng giao tiếp, phối hợp và xử lý tình huống bên cạnh chuyên môn.
Các chuyên gia trao đổi trong tọa đàm "Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0". Ảnh: BUV
Những năng lực này cần được rèn luyện qua trải nghiệm thực tế. Ông dẫn ví dụ chương trình InternPitch Camp do Le Group phối hợp BUV tổ chức năm ngoái, nơi sinh viên có 36 giờ giải quyết bài toán từ doanh nghiệp. "Thử thách không chỉ nằm ở chuyên môn, mà còn ở cách các bạn phối hợp trong nhóm, làm việc với khách hàng và xử lý những mâu thuẫn phát sinh", ông chia sẻ.
Tuy nhiên, để giải quyết triệt để khoảng cách năng lực, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai sinh viên hay nhà trường. TS. Nguyễn Thị Thu Anh (Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực) nhấn mạnh sự cần thiết của mô hình hợp tác hai chiều: nhà trường chủ động đổi mới chương trình dựa trên phản hồi thực tế, còn doanh nghiệp phải tích cực tham gia vào quá trình đào tạo và tạo không gian thực hành cho người trẻ.
Các bộ kỹ năng mềm như tư duy phản biện, quản lý thời gian, khả năng thích ứng hay kỹ năng giải quyết vấn đề không thể hình thành chỉ qua sách vở hay vài buổi đào tạo ngắn hạn mà cần được rèn luyện qua một hành trình trưởng thành có chủ đích.
Đây cũng là hướng tiếp cận mà Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) đang mang lại cho sinh viên. Trường xây dựng mô hình Degree Plus, kết hợp chương trình cấp bằng đại học với Hộ chiếu Năng lực Nghề nghiệp Toàn cầu (Global Employability Passport) - chứng nhận ghi nhận quá trình phát triển năng lực nghề nghiệp, cá nhân và trải nghiệm quốc tế của sinh viên.
Trong mô hình này, các năng lực thiết yếu mà nhà tuyển dụng tìm kiếm, như quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, khả năng thích ứng và tác phong chuyên nghiệp, được phát triển thông qua lộ trình đào tạo có cấu trúc. Cụ thể, nhóm Kỹ năng nghề nghiệp bao gồm các học phần kéo dài 12 tuần như quản lý thời gian và dự án, ứng dụng AI và năng lực số; trong khi nhóm Kỹ năng cá nhân tập trung vào tư duy chiến lược và giải quyết vấn đề, khả năng phục hồi và thích ứng.
Bên cạnh đó, sinh viên có cơ hội mở rộng trải nghiệm thực tiễn và năng lực làm việc trong môi trường quốc tế thông qua các chương trình trao đổi, học tập và trải nghiệm ở nước ngoài, với sự hỗ trợ từ mạng lưới 84 trường đại học đối tác tại 21 quốc gia của BUV.
Chương trình học tập gắn liền với thực tiễn giúp sinh viên phát triển các kỹ năng toàn diện Ảnh: BUV
Giá trị cách tiếp cận này là đưa những kỹ năng mềm ra khỏi phạm vi những bài giảng trong lớp học, để trở thành năng lực có thể thực hành và phát triển qua trải nghiệm.
Ngay từ năm nhất, sinh viên BUV được tham gia vào các dự án và đề bài thực tế từ doanh nghiệp. Sinh viên phải tự đối mặt với những ràng buộc về thời gian như môi trường công sở, qua đó học được cách tổ chức công việc và đối mặt với áp lực. Mỗi bài tập nhóm hay dự án đều đi kèm với tính giải trình cá nhân.
TS. Phạm Hải Chung, Trưởng khoa Truyền thông và Sáng tạo tại BUV, chia sẻ:
"Chúng tôi không chỉ đánh giá sản phẩm cuối cùng mà chấm điểm dựa trên sự tiến bộ trong suốt quá trình học tập. Sinh viên phải tham gia các buổi bảo vệ và tranh luận trực tiếp, nơi giảng viên đặt câu hỏi phản biện để kiểm tra mức độ hiểu và làm chủ sản phẩm của chính các em".
Chỉ riêng trong năm 2026, nhà trường đã tạo cơ hội cho sinh viên tham gia nhiều sân chơi học tập và trải nghiệm như tham gia phát triển boardgame Phục Ma Ngự Sử cùng LacBird, hỗ trợ tư vấn tham gia các cuộc thi Global Start-up Design Thinking Hackathon 2026, Deloitte Tax Challenge Đông Nam Á 2026, kết nối doanh nghiệp thông qua các sự kiện Game Nexus, triển lãm Summer Show thường niên...
Đặc biệt, BUV xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ thực tập từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ, luyện phỏng vấn, tìm kiếm vị trí, gặp gỡ nhà tuyển dụng cho đến khi kết thúc thực tập. Sinh viên có thể tiếp cận cơ hội thực tập từ năm nhất thông qua mạng lưới hơn 500 đối tác doanh nghiệp của nhà trường. Những trải nghiệm như vậy tạo ra môi trường để sinh viên rèn luyện các năng lực khó có thể hình thành chỉ qua bài giảng như làm việc nhóm, giao tiếp, thích ứng nhanh trong mọi hoàn cảnh...
"Một bản CV đẹp có thể giúp ứng viên được chú ý. Nhưng chính những gì họ làm được khi đối diện một nhiệm vụ khó, thời hạn gấp hay một vấn đề chưa có lời giải mới là điều quyết định họ có thể đi xa đến đâu trong sự nghiệp", đại diện BUV cho hay.
Thế Đan
Tìm hiểu thêm về BUV: www.buv.edu.vn