 |
|
Cá heo, cá voi và nhiều loài thú biển khác thường "tự sát" hàng loạt như thế này. |
Dường như những đợt "tự tử" hàng loạt này là hậu quả của một hiện tượng thời tiết có tên gọi là gió tây vùng. "Hiện tượng các loài thú biển mắc cạn hàng loạt từng được xem là chuyện ngẫu nhiên hoặc nghi ngờ có liên quan đến những biến động thời tiết lớn như El Nino, tuy nhiên, chưa có bằng chứng nào xác nhận điều đó. Giờ đây chúng tôi đã nhận ra một quy luật rõ ràng", Mark Hindell thuộc Bộ phận nghiên cứu đời sống hoang dã Nam cực tại Đại học Tasmania ở Hobart cho biết.
Tasmania là một trong những điểm nóng trên thế giới thường xuyên bắt gặp hiện tượng này. Cá heo, cá nhà táng và cá voi hoa tiêu là ba loài hay bị mắc cạn nhất trên các bãi cát ở đây.
Nhóm của Hindell đã phân tích dữ liệu về những đợt mắc cạn ở Tasmania từ năm 1920 đến 2002. Trong những thời kỳ cao điểm nhất, mỗi năm vùng biển này đón khoảng 10 lần các loài thú biển giạt vào. Còn ở giai đoạn đỉnh điểm gần đây nhất - năm 1992 - có tới 29 lần. Tìm hiểu dữ liệu ở bang Victoria, thuộc vùng phía nam đảo lớn Australia, các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy quy luật tương tự.
Dữ liệu trên đã thúc đẩy nhóm nghiên cứu đi tìm một lời giải thích hợp lý. Họ nhận thấy những đợt mắc cạn này có liên quan tới sự thay đổi nhiệt độ nước biển bề mặt trong mùa hè và áp suất không khí tại mặt biển ngoài khơi Tasmania - hai dấu hiệu chỉ thị cho sự đổi chiều di chuyển của các đợt gió tây vùng băng qua lục địa Australia.
Cứ khoảng 10 năm, những đợt gió trên sẽ gây ra những trận bão lớn và làm mở rộng dòng nước lạnh ở vùng cận cực đang di chuyển về phía bắc tới bờ biển Tasmania. Nhiều loài cá heo nương theo dòng nước này mà đi bởi ở đó rất giàu dinh dưỡng. Khi dòng hải lưu lạnh tiến đến gần bờ, cá heo và cá voi cũng không tránh khỏi giạt vào đó.
Mặc dù quá trình này không giải thích chính xác nguyên nhân đã khiến cá heo mắc cạn, song việc đoán biết những năm đỉnh điểm mà chúng sẽ giạt vào bờ có thể giúp những người cứu hộ xử trí tốt hơn, thậm chí có thể kiểm soát các vùng biển trong những thời kỳ nguy hiểm đó.
B.H. (theo NewScientist)