Tương lai không Jensen Huang của Nvidia

Được xem là linh hồn của Nvidia, việc nhà sáng lập Jensen Huang rời bỏ mọi chức vụ có thể khiến tương lai hãng chip bán dẫn thay đổi mạnh mẽ.

Trên đường phố Đài Bắc hay Seoul, Jensen Huang luôn xuất hiện với hình ảnh thân thiện. Ông sẵn sàng ký tặng mọi người trên sách, áp phích, trang phục, thậm chí trong nhà vệ sinh. Còn trong những cuộc gặp riêng, ngay cả tỷ phú Larry Ellison và Elon Musk cũng từng phải "nài nỉ" Huang đồng ý bán những mẫu GPU vốn rất cần thiết cho hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Vai trò "người gác cổng" phân phối chip của Nvidia cho thấy ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo đang phụ thuộc ông thế nào. "Nvidia không phải một công ty bình thường và Jensen cũng không phải là một CEO bình thường", Stacy Rasgon, nhà phân tích tại Bernstein, nói với Reuters. "Ông ấy chính là Nvidia, người vạch ra chiến lược và định hướng dài hạn và tự điều hành hầu hết hoạt động của công ty".

Bê bối ngoại tình đã khiến Jensen Huang phải đánh đổi bằng tất cả chức vụ của mình tại Nvidia, đẩy hãng chip đối mặt tương lai khó đoán. "Sự rời đi của Huang tạo ra sự bất ổn vượt xa phạm vi doanh nghiệp, có thể gây ra tác động rộng lớn và khả năng hình thành bong bóng trí tuệ nhân tạo", Asa Hiken, nhà phân tích cấp cao của eMarketer, nói với AP.

Trong khi đó, trên X ngày 14/11, Elon Musk cho rằng Nvidia "có thể đánh mất những thương vụ quan trọng nếu không còn Jensen Huang".

Vai trò của Jensen Huang

Nvidia có ba nhà sáng lập là Jensen Huang, Chris Malachowsky và Curtis Priem. Tuy nhiên, kể từ khi thành lập năm 1993, Huang luôn là nhân vật trung tâm trong quá trình phát triển của Nvidia từ hãng sản xuất phần cứng game đến công ty đi đầu làn sóng AI, trở thành một trong những CEO kiêm nhà sáng lập có thời gian tại vị lâu nhất lĩnh vực công nghệ.

Theo Forbes, cấu trúc vận hành tại Nvidia trước đó chủ yếu xoay quanh Huang, người mới từ chức CEO hôm 12/11. Ông điều hành một doanh nghiệp khổng lồ 40.000 nhân sự toàn cầu, nhưng "có cấu trúc phẳng bất thường" khi có tới 60 lãnh đạo cấp cao báo cáo trực tiếp thay vì phân chia nhiều tầng lớp. Với vai trò quyết định cuối cùng, Huang đưa Nvidia trở thành doanh nghiệp đại chúng đầu tiên đạt 5.000 tỷ USD vốn hóa, từng đạt đỉnh 5.700 tỷ USD vào tháng 5.

Nói với CBS News, GS Shiva Rajgopal tại trường Kinh doanh Columbia, cho rằng cấu trúc hiện tại của Nvidia khiến công ty được điều hành "như một công việc kinh doanh gia đình", mang lại sức mạnh to lớn và sự tập trung cao độ.

"Các nhà đầu tư đang mua vào khả năng phán đoán của Huang bên cạnh chip của Nvidia", Rajgopal nhận xét. "Khi bản sắc, chiến lược và danh tiếng bên ngoài của một công ty phụ thuộc vào một người, đời tư của người đó không còn là chuyện riêng nữa. Một cuộc khủng hoảng cá nhân trở thành cuộc khủng hoảng doanh nghiệp".

Hiện tượng trên được gọi là "cái bóng của nhà sáng lập", khi tầm ảnh hưởng của cá nhân lớn đến mức chi phối toàn bộ hoạt động và văn hóa doanh nghiệp. Nghiên cứu của Peter Davis và Paula Harveston trên hơn 1.000 doanh nghiệp gia đình cho thấy, ảnh hưởng này có thể làm gia tăng xung đột khi thế hệ kế tiếp chuyển giao quyền lãnh đạo. Vì vậy, những nhà sáng lập có tầm ảnh hưởng càng lớn càng cần chuẩn bị kế hoạch kế nhiệm rõ ràng.

Tuy nhiên, Nvidia chưa chuẩn bị cho phương án dự phòng CEO. Khi Huang dính bê bối và phải từ chức, Giám đốc Tài chính Colette Kress lên tạm quyền, người vốn ít được truyền thông nhắc tới. "Công ty được xây dựng theo cách để tôi biết phải điều hành ra sao. Thế nên miễn là tôi còn điều hành, đó là điều quan trọng nhất", ông Huang từng cho biết trên Bloomberg hơn ba năm trước.

Thách thức chờ Nvidia

Nói với CNN, Ken Mahoney, CEO Mahoney Asset Management, cho rằng dù Nvidia có kết cấu lãnh đạo đặc biệt, không doanh nghiệp nào phụ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân. Do đó, bê bối của Huang khó có thể đảo lộn hoàn toàn hoạt động kinh doanh của công ty, vốn đã hoạch định tương lai nhiều năm.

Thực tế, Nvidia vẫn là cái tên hàng đầu ở lĩnh vực chip AI và gần như không có đối thủ đủ khả năng chiếm vị trí này "trong ít nhất 5 năm tới", theo báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hồi tháng 11/2025.

"Tài sản cốt lõi của Nvidia là GPU tiên tiến và vẫn chưa có sản phẩm thực sự thay thế được trên thị trường. Nhà đầu tư rót tiền vào AI dựa trên đánh giá nhu cầu với những loại chip đó, không phụ thuộc vào một cá nhân", Anna Wu, nhà sáng lập Floodlines Research, giải thích với Reuters.

Không chỉ chip, Nvidia còn một hệ sinh thái công nghệ, nhất là Cuda - nền tảng thư viện phần mềm, công cụ phát triển và mạng lưới đối tác giúp doanh nghiệp triển khai các giải pháp trí tuệ nhân tạo. Hãng cũng sở hữu các giải pháp đồng bộ từ chip, máy chủ, mạng kết nối đến phần mềm, tạo lợi thế về hiệu năng và khả năng mở rộng.

Rủi ro trước mắt với Nvidia là công ty có thể đối mặt nhiều vụ kiện hơn, theo Politico. Ngay khi Huang thừa nhận bê bối ngoại tình, một nhóm cổ đông đã kiện công ty vì khiến họ "chịu tổn thất và thiệt hại đáng kể".

Thời gian tới, thách thức của Nvidia là tìm người đủ năng lực kế nhiệm, duy trì vị thế trong ngành công nghiệp AI giữa sức ép pháp lý và cạnh tranh, theo Reuters. Thực tế, trong hơn ba thập kỷ, Huang vừa định hình chiến lược, vừa xây dựng mạng lưới đối tác với các tập đoàn AI, nhà sản xuất bán dẫn và chính phủ. Do đó, người kế nhiệm sẽ phải duy trì những mối quan hệ này trong bối cảnh ngành chip ngày càng gắn chặt với lợi ích an ninh quốc gia.

Bên cạnh bài toán nhân sự, cuộc điều tra liên quan đến hoạt động phân phối chip AI tiếp tục đặt Nvidia trước sức ép từ cơ quan quản lý Mỹ. "Việc Huang rời vị trí CEO không đồng nghĩa rủi ro pháp lý và chính trị của Nvidia cũng khép lại", Chris McGuire, chuyên gia cấp cao tại tổ chức tư vấn Council on Foreign Relations (Mỹ), nhận định.

Nvidia cũng phải chứng minh lợi thế cạnh tranh không phụ thuộc vào một cá nhân, từ năng lực phát triển chip, hệ sinh thái Cuda đến quan hệ với khách hàng và đối tác. Một số ý kiến cho rằng hướng đi sắp tới của Nvidia sẽ quyết định sự phát triển lĩnh vực trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Jun Bei Liu, Giám đốc Danh mục đầu tư tại công ty quản lý quỹ Ten Cap, đánh giá nếu Nvidia không tiếp tục theo đuổi chiến lược hỗ trợ vốn cho các trung tâm dữ liệu như hiện nay, làn sóng AI sẽ mất đà. Khi đó, tương lai "sẽ rất bất ổn".

"Tôi nghĩ điều mọi người lo sợ là cuộc vui có thể sẽ chấm dứt", bà Liu nói.

Bảo Lâm tổng hợp

• Những ngày cuối trên cương vị CEO Nvidia của Jensen Huang
• Thị trường AI có thể xáo trộn thế nào khi Jensen Huang rời Nvidia
• Bê bối của Jensen Huang có thể làm xáo trộn toàn ngành AI