Tướng Israel 'chống lệnh tấn công Iran' là ai?

Trước khi được cho là chống lệnh Thủ tướng Israel tấn công Iran trước bầu cử, tướng Zamir là trợ lý thân cận của ông Netanyahu và từng phụ trách chiến dịch tập kích Tehran hồi tháng 2.

Truyền thông Israel cho biết tướng Eyal Zamir, tư lệnh Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), những ngày gần đây xảy ra "cuộc đối đầu chưa từng có" với Thủ tướng Benjamin Netanyahu về quyết định tấn công Iran trước cuộc bầu cử ở Israel.

Căng thẳng giữa hai người được cho là đã "lên cao tột độ" trong cuộc họp tại căn cứ không quân Palmahim hôm 25/10, nơi bầu không khí trong phòng được mô tả là "cực kỳ tồi tệ", khi Thủ tướng Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz yêu cầu quân đội mở chiến dịch tấn công Iran, chỉ vài ngày trước khi cử tri Israel bầu cử lãnh đạo mới.

Những người tham gia cuộc họp cho hay tướng Zamir đã nhấn mạnh "không thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy cần tấn công Iran trước cuộc bầu cử". Ông tuyên bố IDF chỉ thực hiện kế hoạch tấn công Iran khi xác định được rằng hành động này là cần thiết.

Theo các nguồn thạo tin, ông Zamir là quan chức an ninh Israel duy nhất phản đối hành động quân sự do Thủ tướng Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Katz đề xuất. IDF lo ngại rằng hành động này có thể châm ngòi cho cuộc xung đột mới với Iran và làm chệch hướng cuộc bầu cử diễn ra vào ngày 27/10.

Một quan chức an ninh cấp cao Israel nói rằng "lịch sử sẽ không quên vai trò mà ông Zamir đã thể hiện trong những ngày gần đây", dù không nêu chi tiết. Tuy nhiên, truyền thông Israel hôm 26/10 dự đoán rằng nếu ông Netanyahu chiến thắng trong cuộc bầu cử, tướng Zamir nhiều khả năng sẽ phải tự nguyện ra đi, nếu không muốn bị cách chức.

Trước khi "chống lệnh tấn công Iran", tướng Zamir, 60 tuổi, có mối quan hệ rất thân cận với Thủ tướng Netanyahu và từng nổi lên như kiến trúc sư trưởng trong chiến dịch phối hợp với Mỹ tập kích Iran hồi tháng 2.

Zamir tốt nghiệp trường chỉ huy quân sự ở Tel Aviv và gia nhập lực lượng thiết giáp Israel năm 1984, từng chỉ huy đơn vị xe tăng tác chiến tại miền nam Lebanon giai đoạn 1988-1990. Những năm tháng tham chiến ở Lebanon được cho là đã giúp ông hiểu rõ hơn về góc nhìn của người lính tại chiến trường.

Ông sau đó giữ vai trò thư ký quân sự cho Thủ tướng Netanyahu năm 2012-2015, rồi được bổ nhiệm làm chỉ huy Bộ tư lệnh miền Nam của Israel trong ba năm tiếp theo.

Năm 2021, Zamir xuất ngũ, sang Mỹ làm nghiên cứu viên tại Viện Chính sách Cận Đông Washington. Năm 2023, ông về nước, làm tổng giám đốc Bộ Quốc phòng Israel, chức vụ dân sự hành chính cao nhất chịu trách nhiệm về các hoạt động kinh tế, hậu cần và phi chiến đấu của cơ quan quốc phòng.

Thủ tướng Netanyahu đã đặt niềm tin vào Zamir đến mức hai lần đề nghị ông làm Tổng tham mưu trưởng IDF. Tháng 3/2025, sau khi trung tướng Herzi Halevi từ chức tư lệnh do những thất bại của quân đội trong cuộc đột kích mà Hamas tiến hành vào Israel năm 2023, ông Zamir được bổ nhiệm thay thế.

Hồi đầu năm nay, Zamir đã cùng những người đồng cấp Mỹ soạn thảo kế hoạch tác chiến nhắm vào Iran, tham vấn các lãnh đạo chính trị Israel cũng như các quan chức an ninh Arab, trước khi phát động chiến dịch không kích vào ngày 28/2.

Theo các nguồn tin, sau khi ăn tối cùng mẹ vào tối hôm trước, tướng Zamir đã tới một trung tâm chỉ huy quân sự ngầm ở Tel Aviv để ra lệnh tấn công Iran. Mệnh lệnh của ông bao gồm cả việc ám sát lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei.

"Các anh được phép thực thi. Hãy tấn công các mục tiêu, các anh đang làm nên lịch sử", ông Zamir tuyên bố. Ông khi đó được coi là người điều hành chiến dịch tấn công Iran.

Trong nghiên cứu dài 77 trang viết cho Viện Chính sách Cận Đông, ông Zamir từng kêu gọi triển khai một chiến dịch tập trung nhằm vào lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời xây dựng một liên minh phòng thủ giữa các quốc gia trong khu vực để đối phó Tehran.

"Điều quan trọng là phải hành động một cách chiến lược cùng các đối tác, cần tạo ra yếu tố bất ngờ và sự bất định, qua đó gây tâm lý lo ngại cho cả Iran lẫn các lực lượng ủy nhiệm của nước này", ông Zamir viết.

Tuy nhiên, ông được cho là kiên quyết phản đối nối lại chiến dịch tấn công Iran ngay trước cuộc bầu cử, vì cho rằng các lãnh đạo chính trị, trong đó có Thủ tướng Netanyahu, có thể tận dụng căng thẳng với Iran để phục vụ cho mục đích lôi kéo cử tri.

Khi được đề nghị bình luận về thông tin, Thủ tướng Netanyahu gọi đó là điều "vô lý", khẳng định ông và tư lệnh Zamir "không có cuộc tranh cãi nào". Tuy nhiên, trong phát biểu công khai ngày 21/10, ông Netanyahu cho biết đã ra lệnh cho quân đội, an ninh và tình báo Israel thực thi mục tiêu lật đổ chính phủ Iran.

Ngọc Ánh (Theo Times of Israel, AP, AFP)