Trần Đào Anh - doanh nhân của thế hệ mới

Anh là Giám đốc Công ty tin học Định Gia (Diginet Technologies Inc.), doanh nhân Việt Nam đầu tiên được chọn vào top 25 doanh nhân công nghệ cao của châu Á do báo Asiaweek bình chọn tháng 5 năm này.

Trần Đào Anh cùng vợ.

Trần Đào Anh 35 tuổi, tốt nghiệp ngữ văn Anh, tự mày mò tin học, gầy dựng nên một trong những công ty tin học thành công nhất Việt Nam.

"Năm 1987, từ chối lời mời ở lại làm giảng viên đại học, tôi quay về quê Hải Phòng với tấm bằng tốt nghiệp cử nhân Anh văn loại ưu. Ba tháng trời tôi vác hồ sơ chạy khắp các cửa nhưng không nơi nào nhận. Rồi tôi cũng kiếm được một chân dạy tiếng Anh ở một trung tâm ngọai ngữ. Ít lâu sau, tôi lại đổi sang làm phiên dịch cho UNIDO nhưng lương không được bao nhiêu vì chủ yếu là làm từ thiện", Đào Anh tâm sự.

Đầu năm 1990, nghe lời khuyên của một người bạn, Đào Anh vào TP HCM với 2 bàn tay trắng và xin vào làm nhân viên gõ telex tại xí nghiệp Khai thác thủy sản II với lương 270.000 đồng/tháng. Thời gian rảnh rỗi, anh quan sát người Sài Gòn và phát hiện ở thành phố này có rất nhiều người ham học, anh tự nghĩ phải học tiếp chứ không mình sẽ tụt hậu. Anh quyết định ghi danh sách học tiếng Nhật, hồi ấy còn mới nên học phí rất đắt, chiếm hết 1/3 lương. Tuy nhiên, nhờ vốn tiếng Nhật, anh "nhảy sang" làm ở Nissho Iwai vào năm 1993.

Tháng 11/1995, Đào Anh quyết định rời khỏi công ty Nissho Iwai và chính thức khai trương Diginet gồm 3 người với 200 triệu đồng vốn, trong đó anh góp 100 triệu đồng. Chuyến hàng đầu tiên, công ty nhập về 20 chiếc máy tính để bàn. 15 chiếc đầu bán rất dễ dàng vì phần lớn bán cho người quen. Nhưng đến 5 chiếc còn lại thì thật sự khó vì người quen đã hết mà anh không có kinh nghiệm tiếp thị, mãi 2 tháng sau mới bán được hết và phải bán lỗ vì máy tính khi đó xuống giá rất nhanh. Tính chung chuyến đầu lỗ 40 triệu đồng. Sau đó, anh vấp phải một sai lầm còn thê thảm hơn khi nhập 20 chiếc máy tính xách tay của hãng ICP (Singapore), khi đem ra bán trên thị trường Việt Nam mọi người đều dửng dưng vì người ta chỉ thích IBM, Toshiba... "Tôi phải năn nỉ mãi mới bán hết được 5 chiếc và chuyến đó tôi lỗ gần hết vốn, tài khoản âm 150 triệu đồng", anh chua xót kể.

"Tình cờ một anh bạn người Nhật đến nhờ tôi giúp anh ấy cách vừa cài Windows 95 tiếng Nhật, vừa cài Windows 95 tiếng Anh, trên đó có thể sử dụng được tiếng Nhật liên hệ với các công ty Nhật, lại vừa sử dụng tiếng Anh để làm công việc khác. Tôi về nghiên cứu một số sách và biết được muốn làm thế thì phải can thiệp vào hệ thống. Lúc này, tôi mới nhận thức ra tầm quan trọng của lập trình hệ thống", anh kể về bước đầu vào nghề lập trình.

"Tôi mày mò đọc sách và bắt đầu rối tinh lên về các kiến thức mới, nó vượt xa những gì mà tôi hình dung về lập trình. Tôi quyết chí đi học nhưng chả ai dạy hoặc, hoặc họ có biết thì cũng giấu nghề, sách cũng chẳng có. Bí quá, tôi gửi một anh bạn ở Nhật mua vài quyển sách về lập trình hệ thống. Tôi đọc và viết ngay một chương trình mang tên Diginet Dual Boot System 1.0 bằng ngôn ngữ Assembler (sau này ra đến phiên bản 4.0) để làm công việc can thiệp vào boot sector và cài hai hệ điều hành chạy song song. Đấy là phần mềm rất nhỏ nhưng tôi bán được cho các công ty Nhật rất chạy. Chương trình này đã nuôi sống công ty tôi đến hơn 1 năm sau".

Từ đó, Đào Anh rút ra kết luận: "Làm những phần mềm mà xã hội cần dù rất nhỏ cũng có thể thành công".

Đầu năm 1998, anh quyết định nâng số lượng nhân viên từ 6 lên 12 người và lập một chiến lược kinh doanh đến năm 2000, trong đó chia làm 3 mảng quan trọng là phần mạng, thứ 2 là phần mềm, thứ 3 là dịch vụ. Đầu tiên nhóm tấn công vào phần mạng, đây là hướng đi rất thành công của Diginet. Hồi ấy, phong trào lập mạng nội bộ bắt đầu rộ lên ở TP HCM. Nhờ nhanh chóng đi tiên phong, nhóm của Đào Anh đã trở thành công ty mạng hàng đầu ở đây.

Sau thành công của dự án mạng ở Công ty Harad, Diginet liên tục trúng thầu các hệ thống lớn của các nhà cao tầng, các công ty đa quốc gia như Pepsi, Nike, Kobe Steel... có nhiều mạng lên tới 300, 400 máy trạm với các thiết bị mạng hiện đại nhất.

Công ty đã thành công nhanh chóng về phần mạng nhưng về phần mềm thì quá "chua", nhóm phần mềm cứ hợp rồi tan... Bao nhiêu tiền lời của phần cứng đều bỏ vào đây mà chẳng được gì. Hàng loạt thất bại đến với công ty cho thấy một lập trình viên không thể vừa phân tích vừa thiết kế lại vừa viết chương trình. Thế là Đào Anh bắt đầu phân ra bộ phận phân tích riêng, thiết kế hệ thống riêng, lập trình riêng và xác định phải đi mua bộ công cụ chứ không thể dùng đồ sao chép. Tháng 11/1998, công ty ra mắt phần mềm kế toán Lemon 3 và hoàn thành dần sản phẩm. Chương trình kế toán bắt đầu bán được vì có đến 14 môđun và đến nay đã có hàng trăm bản được bán.

Những cố gắng không mệt mỏi của Diginet đã mang lại nhiều kết quả. Năm 1999, một quỹ đầu tư mạo hiểm nước ngoài đã đánh giá giá trị Diginet là 1,6 triệu USD còn hiện tại vào khoảng 2,4 triệu USD. "Chúng tôi không còn phải đi thuê nhà vì đã có một cơ ngơi khang trang với 1 tòa nhà 4 tầng ở Q.1, cộng với đội ngũ nhân viên hơn 60 người, độ tuổi trung bình 26. Và Diginet sẽ tiếp tục chuyên sâu về phần mềm kế toán để trở thành đơn vị dẫn đầu Việt Nam về lĩnh vực này", Đào Anh nhoẻn cười khi nói như vậy.

Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, 20/5.